Chociaż jej definicja jest krótka i niezwykle zwięzła, kryje się pod nią szereg bardzo różnych aktywności. Wspinaczka, bo o niej mowa, ma wiele interesujących twarzy.
Bardzo znane w dzisiejszych czasach internetowe źródło wiedzmy mówi, że ze wspinaczką mamy do czynienia, gdy tylko przemieszczamy się w stromym terenie w taki sposób, że konieczne staje się użycie rąk (przynajmniej do utrzymania równowagi). Tylko tyle! W tej niezbyt rozbudowanej definicji zmieszczą się więc aktywności wyraźnie się między sobą różniące, takie jak: wspinaczka skałkowa, wspinaczka górska czy bouldering… I dużo, dużo więcej! Zanim udamy się w skały, góry lub na pobliską ściankę, dobrze jest zaaplikować sobie odpowiednią dawkę teorii i sprawdzić jak definiowane są poszczególne rodzaje wspinaczki.
Wspinaczka to temat szerszy, niż mogłoby się wydawać. Można ją klasyfikować na wiele sposobów – ze względu na teren, w jakim się odbywa (skały, góry, lodospady), ilość wyciągów, czy sposób asekuracji. Najczęściej pierwsze kroki stawiamy na ściance wspinaczkowej, gdzie można bezpiecznie oswoić się z ruchem i wysokością. Z czasem – w miarę rosnącego apetytu na więcej – przychodzi pora na skały, drogi z własną asekuracją, a nawet wspinanie w warunkach zimowych. Każdy z tych rodzajów wspinaczki rozwija inne umiejętności i daje zupełnie inne wrażenia.
Najprostszy podział to rozdzielenie wspinaczki na wspinanie klasyczne oraz wspinaczkę hakową. Pierwsza z nich polega na poruszaniu się tylko i wyłącznie za pomocą własnej siły, a używany sprzęt wykorzystywany jest tylko i wyłącznie do asekuracji. Wspinanie hakowe, inaczej wspinaczka techniką sztucznych ułatwie odbywa się wtedy, gdy używamy dodatkowego sprzętu podczas samej wspinaczki – haki, ławeczki.
Rodzajów wspinaczki jest naprawdę sporo i choć wszystkie sprowadzają się do jednego (czyli przemieszczania się w górę), różnią się niemal wszystkim innym. Od poziomu trudności, przez potrzebny sprzęt, aż po środowisko, w którym się odbywają. Poniżej znajdziesz krótką charakterystykę najpopularniejszych form wspinania – od tych, które można poznać w mieście, po te, które wymagają dobrej prognozy pogody i solidnego planu.
Łatwo się domyślić, że chodzi tutaj o taki rodzaj wspinaczki, w którym zdobywamy wysokość jedynie dzięki sile własnych mięśni. W tej aktywności można, co prawda używać sprzętu, jednak służy on jedynie do asekuracji. Nie może on być pomocą przy pokonywaniu przewyższeń.
Tak często nazywana jest wspinaczka techniką sztucznych ułatwień, czyli aktywność, podczas której w roli chwytów występują punkty osadzone przez samego wspinacza. Podczas pokonywania drogi może on np. trzymać się haków lub na nich stawać, albo używać specjalnych ławeczek. Wspinaczka hakowa u szczytu popularności była w latach 60. oraz 70. XX wieku. Po okresie, gdy ten rodzaj aktywności cieszył się dużo mniejszym zainteresowaniem łojantów, obecnie znowu obserwuje się pewną tendencję wzrostową.
Miłośnikom tej formy wspinaczki często zarzucano, że używanie sprzętu do hakówki nie pozostaje bez wpływu na stan skały. Żeby ograniczyć zniszczenia, wymyślono styl clean, w którym stosuje się jedynie tymczasowe punkty asekuracyjne, a do osadzenia ich nie używa się ani młotka, ani wiertarki.
Przeczytaj też:
Przedstawiając konkretne rodzaje wspinaczki warto zacząć od najpopularniejszej formy, czyli wspinaczki sportowej. To klasyczne pokonywanie trudności na drogach wspinaczkowych wyposażonych w stałe punkty asekuracji, czyli ringi lub spity. Wspinanie sportowe odbywa się z zastosowaniem liny, służącej do asekuracji. Takiego rodzaju wspinania można spróbować na ściance wspinaczkowej. Jest to dobry sposób na rozpoczęcie swojej przygody ze wspinaniem.
Jeśli chcesz zobaczyć czym jest wspinanie i o co tak właściwie chodzi to pierwsze miejsce, w które warto się udać. To właśnie tutaj, na panelu wyposażonym w punkty asekuracji możesz postawić swoje pierwsze wspinaczkowe kroki. Wspinaczka na sztucznej ściance to rodzaj wspinaczki sportowej.
Często duże obiekty wspinaczkowe posiadają również boulderownie – panel przeznaczony do innego rodzaju wspinaczki, o której opowiemy w dalszej części. Ścianki wspinaczkowe oferują szeroką ofertę sekcji wspinaczkowcyh, czyli zajęć dla osób na każdym poziomie zaawansowania, które pozwolą Ci zgłębiać tajniki tej dyscypliny.
To nie tylko kolejny rodzaj wspinaczki, ale też kolejny krok w rozwoju wspinaczkowym. Wspinaczka skałkowa, jak sama nazwa wskazuje odbywa się w skałach. Chodzi o pokonywanie trudności w naturalnym terenie skalnym z zastosowaniem liny i odpowiedniego sprzętu. Tu potrzeba jednak więcej umiejętności, jak bezpiecznego posługiwania się sprzętem. Warto rozeznać się w temacie kursów wspinaczkowych, które odbywają się w skałach i przygotują Cię do samodzielnej wspinaczki w skałach.
W wielkim skrócie można powiedzieć, że polega ona na wchodzeniu na duże kamienie, co odbywa się bez asekurowania się liną. Przy boulderingu troska o bezpieczeństwo przyjmuje nieco inną formę. Aby złagodzić skutki odpadnięcia, stosuje się przenośne materace tzw. crash pady. Można także korzystać ze wsparcia spottera, czyli wspinaczkowego partnera, który czuwa, by osoba spadająca na ziemię nie zrobiła sobie krzywdy.
Dla wielu osób bouldering zaczyna się na panelu – na sztucznej ściance z kolorowymi chwytami. Ale warto wiedzieć, że ten styl wspinania ma swoje korzenie w naturze. Prawdziwe bouldery to głazy i bloki skalne rozsiane po lasach, dolinach i rejonach górskich. Każdy z nich to osobne wyzwanie: inna struktura, inne ustawienie, inny patent na dojście do topu.
Przeczytaj też:
Rodzaje wspinaczki przewidziały także kategorie, która wymaga samodzielnego osadzania punktów asekuracji w skale. To właśnie wspinaczka tradycyjna. Drogi tradowe nie posiadają ringów ani spitów, dlatego też do tego typu wspinaczki wymaganay jest specjalny sprzęt w postaci taśm, friendów, kości, heksów, czy tricamów. Wykonywanie takich operacji w trakcie pokonywania drogi, podnosi poziom ryzyka. Wspinaczka tradowa przyciąga jednak wspinaczy, gdyż wymaga większych umiejętności, szczególnie psychologicznych (ten rodzaj wspinania łączy się z potencjalnie większym niebezpieczeństwem). Potrzeba także zaufania, że osadzony przez nas przelot wytrzyma nasz ewentualny lot.
Wykonywanie takich operacji w trakcie pokonywania drogi, podnosi poziom ryzyka. Wspinaczka tradowa przyciąga jednak wspinaczy, gdyż wymaga większych umiejętności, szczególnie psychologicznych (ten rodzaj wspinania łączy się z potencjalnie większym niebezpieczeństwem). Potrzeba także zaufania, że osadzony przez nas przelot wytrzyma nasz ewentualny lot.
Przeczytaj też:
Wspinaczka wielowyciągowa to forma wspinania, w której droga dzieli się na kilka (czasem kilkanaście) odcinków – tzw. wyciągów. Każdy z nich kończy się stanowiskiem, z którego partner asekuruje drugiego wspinacza. Tego typu wspinaczka najczęściej odbywa się w górach lub na dużych ścianach skalnych, gdzie długość drogi przekracza standardowy zasięg liny.
To propozycja dla osób, które mają już doświadczenie w prowadzeniu dróg sportowych i chcą spróbować czegoś bardziej złożonego – zarówno pod względem logistyki, jak i techniki. Wspinaczka wielowyciągowa uczy planowania, zarządzania sprzętem, komunikacji w zespole i… cierpliwości. Ale daje też ogromną satysfakcję – bo niewiele rzeczy równa się z uczuciem, kiedy po kilku godzinach wspinania stoisz na szczycie ściany i patrzysz w dół na drogę, którą właśnie pokonałeś.
Tu także nie może być zaskoczenia, chodzi bowiem o aktywność, która jest praktykowana w terenie górskim. Do cech charakterystycznych dla tego rodzaju wspinaczki, należą: wielowyciągowy charakter dróg, konieczność używania specjalistycznego sprzętu, no i – rzecz jasna – posiadanie zaawansowanych umiejętności. Wspinaczka górska to między innymi takie aktywności, jak: taternictwo, alpinizm czy himalaizm.
Przeczyta też:
To dyscyplina dla najbardziej doświadczonych wspinaczy, którzy oprócz umiejętności i sprawności dysponują niespożytymi pokładami cierpliwości. Wspinacze mierzący się z największymi ścianami (takimi jak legendarny El Capitan w Dolinie Yosemite), potrafią spędzać na nich długie dni, a nawet tygodnie. Wspinaczka typu bigwall to wielkie przedsięwzięcia logistyczne, wymagające bardzo przemyślanych działań oraz dużej ilości sprzętu i prowiantu. Często wymagają one także nocowania w ścianie, do czego może przydać się namiot ścianowy, tzw. portaledge.
Pokonywanie pionowych dróg pokrytych śliskim lodem przy użyciu jedynie własnych kończyn nie miałoby szans na powodzenie. Wspinaczka lodowa wymaga więc użycia odpowiedniego sprzętu. Miłośnicy tej aktywności w dłonie chwytają specjalne, zakrzywione czekany, a na buty zakładają raki. Przydają się też innego rodzaju dodatki – na przykład śruby lodowe. O pewnej niezależności tej dyscypliny świadczy fakt, że wyceny trudności odbywają się według innej skali, niż te stosowane w skałach.
Przeczytaj też:
To rodzaj bardzo specyficzny, bo łączący w sobie dwie odległe specjalizacje. Ze względu na zróżnicowany charakter dróg, wspinacze wybierający mikst, muszą dobrze posługiwać się zarówno technikami stosowanymi w skałach, jak i tymi, które praktykują adepci wspinania lodowego. Niezbędne jest też posiadanie sprzętu dedykowanego obu aktywnościom. To głównie wspinaczka lodowa i odcinki bez lodu pokonywane przy pomocy czekanów.
Kolejna z dyscyplin, będących fuzją innych aktywności. Miłośnicy drytoolingu używają sprzętu charakterystycznego dla wspinaczki lodowej (raków i czekanów) po to, aby pokonywać skalne drogi pozbawione lodowej “nakładki”. Taka wspinaczka budzi kontrowersje. Zęby raków i ostrza czekanów mogą, bowiem, szkodzić skałom. Dlatego drytooling można uprawiać jedynie w wyznaczonych do tego miejscach.
