Jak gotować wydajniej podczas zimowej wędrówki | 8academy
10.02.2020

Jak gotować wydajniej podczas zimowej wędrówki?

Biwakowanie zimą, choć daje dużo frajdy, wiąże się niemal zawsze z wydłużonym oczekiwaniem na posiłek. W chłodniejszych miesiącach warto jednak dostarczać organizmowi więcej kalorii. Gdy panuje mróz, konieczne jest też uzupełnianie braków wody, którą tracimy, oddychając suchym, mroźnym powietrzem.

                       

I tu zawsze pojawiał się kłopot: zanim uda się zagotować menażkę wody na zwykłej maszynce, upływa dużo czasu. Ciepło płomienia jest rozpraszane na boki i tylko jego część bezpośrednio ogrzewa dno naczynia. Z tym samym zjawiskiem mamy do czynienia gotując na wietrze. Nawet słabe podmuchy wystarczą, by płomień „latał” na wszystkie strony. Gotowanie na wietrze oraz w zimny dzień wiąże się z większymi, niż zazwyczaj, stratami paliwa. Czy można temu zapobiec? Częściowo tak. Istnieje kilka rozwiązań, które producenci kuchenek turystycznych wdrażają do swoich urządzeń. W tym artykule podpowiem Ci, jak gotować wydajniej podczas zimowej wędrówki.

Jak gotować wydajniej
Jak gotować wydajniej podczas zimowej wędrówki? Jest kilka patentów, o których warto pamiętać. (fot. 8academy)

Jak gotować wydajniej? Przyda się zintegrowany zestaw!

– Kuchenki Jetboil

Zacznijmy od pomysłu, na który jako pierwsi prawdopodobnie wpadli projektanci kuchenek marki Jetboil. Ich cel był dwojaki:

  • uodpornić kuchenkę na podmuchy wiatru;
  • zmniejszyć ilość ciepła uciekającego na boki.

Udało się to dzięki połączeniu menażki i kuchenki w zwartą całość. W urządzeniach Jetboil (np. Jetboil MicroMo albo Jetboil Minimo) naczynie wyposażone w wymiennik ciepła (radiator), zostało zamocowane na samym palniku. Płomień jest przez to osłonięty przed podmuchami wiatru, a wymiennik ciepła „zbiera” jego energię i przekazuje do góry. Tym samym nie pozwala jej rozpraszać się na boki.

[Po więcej informacji o tym patencie odsyłam do innego z moich artykułów. Tam też wyjaśniam, czym różnią się poszczególne modele kuchenek Jetboil]

zimowe patenty na gotowanie - kuchenka Jetboil MicroMo
Marka Jetboil słynie ze zintegrowanych systemów do gotowania. Na zdjęciu kuchenka Jetboil MicroMo. (fot. 8academy)

– Kuchenki Primus

Braćmi systemu Jetboil są zintegrowane zestawy do gotowania Lite oraz Lite Plus, stworzone przez szwedzkiego Primusa. Tu także kuchenkę i naczynie połączono w jedno, a płomień schowany jest wewnątrz radiatora, przekazującego ciepło do dna menażki. W naczyniach Primusa ekran chroniący przed wiatrem posiada niewielkie otwory, co oznacza, że jest w minimalnym stopniu podatny na wiatr. O ile Jetboil oferuje jednak wybór menażek w kilku pojemnościach, zestaw Primusa zawiera naczynie wyłącznie półlitrowe.

– Kuchenka Kovea

Innym zestawem, również wyposażonym w bardzo dobrą osłonę, jest Kovea Alpine Pot Wide. Model ten jest większy (1,1 litra w menażce to odpowiednia pojemność nawet dla 2 osób) i bardziej komfortowy – szerokie naczynie pozwala wygodnie jeść prosto z wnętrza.

[Kuchence Kovea Alpine Pot Wide poświęcony był artykuł Piotra Czmocha]

gotowanie w warunkach zimowych
Kuchenka Kovea Alpine Pot Wide jest chętnie wybierana przez osoby, które wędrują zimą. (fot. Kovea)

– Kuchenki MSR Windburner

Do najbardziej zaawansowanych kuchenek o podobnej konstrukcji, należą produkty z rodziny Windburner, oferowane przez firmę MSR (np. MSR Windburner Personal Stove System 1.0 l). Mają one szczelną, niemal kompletnie wiatroodporną obudowę. Co ciekawe, posiadając palnik Windburner, można zaopatrzyć się w duże naczynie o pojemności 1,8 l (MSR Windburner Accessory Pot 1.8), które pozwoli ugotować posiłek dla 2 3 osób.

Jeśli zajrzysz do wnętrza kuchenek  MSR, nie znajdziesz tam palnika dającego otwarty płomień, ale rodzaj szerokiej „siatki”, rozpraszającej ogień na całej powierzchni. W efekcie gotowanie wody jest także szybsze, niż gdy posługujesz się klasycznym zestawem palnik + menażka.

– Kuchenki MSR Reactor

Ciekawie prezentuje się też oferta systemów z rodziny MSR Reactor. Nazwa wydaje się obiecywać technologie niemal nuklearną i faktycznie – testy użytkowników pokazują, że dzięki swojej zamkniętej konstrukcji, kuchenki te gotują niezwykle szybko. W Reactorze zastosowano te same patent, co w opisanym wyżej Windburnerze – zamknięty wymiennik, przekazujący ciepło do naczynia, a także palnik w formie siatki rozpraszającej ciepło.

jak wydajnie gotować - MSR Reactor
Jak gotować wydajniej? Nowoczesna konstrukcja, zastosowana w modelu MSR Reactor ma na celu zmniejszenie wrażliwości kuchenki na wiatr. (fot. 8a.pl)

Gdyby bliżej przyjrzeć się klasycznym palnikom, okaże się, że dla naczynia źródłem ogrzewania są unoszące się gazy, powstające w wyniku spalania mieszanki propan-butan. W Reactorze, ciepło dostarczane jest jednak nie tylko przez sam płomień, ale również przez rozgrzewającą się, metalową siatkę. Mówiąc językiem ciut bardziej naukowym: klasyczny palnik podgrzewa Twój posiłek ciepłem konwekcyjnym. Reactor do ciepła konwekcyjnego dokłada także promieniowanie cieplne, pochodzące z rozżarzonej siatki.

To połączenie sprawia, że Reactor oferuje wyjątkowo wysoką „transmisję ciepła” z palnika do naczynia. Jest najlepszy, gdy trzeba błyskawicznie roztopić śnieg i podgrzać porcję wody. Jeśli za kryterium przyjmiesz zużycie paliwa i odporność na wiatr, być może jest to najbardziej wydajna kuchenka na świecie. Wiem, że to bardzo odważne stwierdzenie, ale świadczą o tym testy przeprowadzane przez użytkowników.

Takie osiągi mają jednak swoją cenę. Zestaw MSR Reactor jest cięższy niż klasyczna kombinacja kuchenki i przypadkowej menażki. Nie jest to jednak maszynka na łatwą wędrówkę – polecałbym ją wyłącznie fanom zimowych przygód na bardzo silne mrozy, a także wspinaczom i alpinistom, którzy planują dłuższe wyjścia w niskich temperaturach i na dużej wysokości.

jak gotować wydajniej
Zintegrowane zestawy do gotowania to recepta na trudne zimowe warunki. (fot. 8academy)

Jak gotować wydajniej? Pomocą służy radiator!

A co, gdy nie chcesz dźwigać całego zestawu do gotowania? Gdy masz już kuchenkę, z której jesteś zadowolony (-a) i szukasz po prostu patentu na przyspieszenie gotowania?

Jedną z możliwości jest zastosowanie menażki z radiatorem. Tak, to patent podobny do tego stosowanego w kuchenkach Jetboil, jednak znacznie prostszy. Do dna klasycznej menażki także można doczepić niewielki pierścień z cienkiej, karbowanej blachy aluminiowej, otrzymując tym samym wymiennik ciepła. Naczynie tego rodzaju będzie pasować do większości kuchenek na rynku (a nie tylko do wyrobów tego samego producenta). Garnki z zamontowanym radiatorem znajdziemy w ofercie wielu marek outdoorowych. Przykłady: Esbit Radiator 2,35 l lub Jetboil Cooking Pot.

Wspomniane rozwiązanie nie zapewni idealnej osłony przed wiatrem, jednak wyraźnie poprawi wydajność gotowania, co wpływa na mniejsze zużycie paliwa. Z tego typu menażki korzystałem podczas trekkingów w Himalajach czy Karakorum i w trakcie kilkutygodniowego, zimowego przejścia Karpat słowackich. Patent ten, w połączeniu z minimalistyczną maszynką MSR Pocket Rocket, pozwalał znacząco skrócić czas oczekiwania na posiłek.

osłony przeciwwiatrowe do kuchenki: Optimus Windfoil i Primus Windscreen and Heat Reflector Set
Jak gotować wydajniej? Przydać się mogą osłony przeciwwiatrowe: Optimus Windfoil lub Primus Windscreen and Heat Reflector Set (fot. 8a.pl)

Jak gotować wydajniej? Warto pomyśleć o osłonie

Innym pomysłem na zwiększenie wydajności gotowania może być użycie ekranów/osłon, takich jak Primus Windscreen and Heat Reflector Set czy Optimus Windfoil. Ich rola jest dwojaka:

  • blokują wiatr, nie pozwalając na zdmuchiwanie płomienia;
  • kierują rozgrzane powietrze wzdłuż ścianek naczynia, dodatkowo je ogrzewając.

Jest to rozwiązanie niekoniecznie najlepsze, ale najprostsze i najlżejsze. Niewielka osłona wykonana z cienkiego arkusza aluminium, niekiedy waży mniej niż 50 g, a rozstawiona dokoła palnika, skutecznie go osłania. Przy jej zakupie warto zwrócić uwagę czy rozmiarami pasuje do naczynia. Zazwyczaj tak będzie, jednak w przypadku bardzo dużych menażek (powyżej 2,5 litra) możesz potrzebować dłuższej wersji.

Ważna uwaga: stosując kuchenki nakręcane na kartusz gazowy nie wolno ich ściśle zamykać w takiej osłonie. Gotując, musisz upewnić się, że urządzenie posiada stały dopływ (i odpływ) powietrza. Kompletne zamknięcie płomienia w osłonie może spowodować niepełne spalanie gazu, a w konsekwencji emisję trującego tlenku węgla. Może także doprowadzić do ryzykownego nagrzania się kartusza.

Kuchenka Primus Express Stove Set wyposażona w osłonę blokującą wiatr
Kuchenka Primus Express Stove Set wyposażona w osłonę blokującą wiatr. (fot. Primus)

Takie składane ekrany z aluminium nie są jedyna opcją. Do niektórych kuchenek (np. Primus Express Stove Set) doczepione są sztywne osłony blokujące wiatr.

… lub wbudowanym mini-ekranie

Ostatnim z patentów poprawiających wydajność, jest wbudowana w kuchenkę osłona, otaczająca płomień. Przykładem urządzenia, w którym zastosowanie znalazło takie, bardzo proste rozwiązanie, może być model Kovea Scorpion. Wklęsła, przypominająca niewielką miseczkę osłona, zatrzymuje lżejsze podmuchy wiatru i działa jak reflektor, odbijający ciepło. Nie jest na pewno tak skuteczna, jak opisane wyżej patenty, ale z pewnością najlżejsza.

Palnik Kovea Scorpion
Palnik Kovea Scorpion z zintegrowaną osłoną (fot. 8a.pl)

To jaki sprzęt wybrać, by gotować wydajniej?

Na które z powyższych zastosowań się zdecydować? Jak zwykle zależy to od ambicji. Alpinistom i osobom topiącym podcza wypraw większe ilości śniegu, by uzyskać wodę, doskonale przysłużą się kuchenki takie jak: MSR Reactor lub Windburner. Taki właśnie sprzęt poleciłbym miłośnikom „twardej”, zimowej przygody.

Podczas klasycznego trekkingu zimą i latem wygodnym rozwiązaniem może okazać się zintegrowany system marki Jetboil lub menażka z radiatorem połączona z klasycznym palnikiem.

Fani lekkości wybiorą prawdopodobnie składane osłony, które nie ważą niemal nic i zmieszczą się nawet w najbardziej wypchanym plecaku.

                   

Udostępnij

W Temacie

Strona wykorzystuje pliki cookies w celach wyłącznie statystycznych. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były instalowane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookies. Dowiedz się więcej.