Zakładanie raków automatycznych | 8academy.pl
16.01.2020

Zakładanie raków automatycznych

Krok po kroku sprawdzamy jak dopasować i zapiąć na butach raki automatyczne.

                       

Mocowanie współczesnych raków na buty górskie nie powinno nikomu przysparzać trudności. O ile w wersji koszykowej można jeszcze się trochę zaplątać (dosłownie i w przenośni), tak zakładanie raków automatycznych to naprawdę intuicyjne i proste do wykonania działanie. Jest tylko jedno małe „ale”…

La Sportiva Nepal Cube GTX i raki Climbing Technology Lycan
Dobrze założone automaty to „broń” lodowa idealna! (fot. 8a.pl)

Przed użyciem w terenie automaty wymagają, podobnie jak każde inne raki, prawidłowego dopasowania do obuwia. Ten proces nieco różni się w zależności od modelu raków czy butów. Może zdarzyć się tak, że wyciągasz nowe raki z pudełka i „siadają” na butach idealnie, a może też stać się tak, że zaczniesz podejrzewać że coś z nimi (albo z butami) nie tak bo ciągle coś zdaje się za luźne/ za wąskie/ krzywe czy zwyczajnie… podejrzane. Jeśli czytasz ten poradnik to zapewne po to aby upewnić się, że robisz wszystko prawidłowo, albo też jesteś jeszcze przed zakupami i chcesz porównać sposoby mocowania różnego typu raków turystycznych. No to popatrzmy bliżej na automaty.

Najszybsze? Najlepsze? Zakładanie raków automatycznych vs inne typy mocowania

Raki automatyczne uważane są nie tylko za najszybsze w zakładaniu, ale i najpewniej trzymające się buta podczas górskiej akcji. Ściśle przylegają do buta – a dokładniej do odpowiednich zagłębień w jego podeszwie – i nie mają praktycznie żadnego luzu aby pracować / w niepożądany sposób ruszać się na podeszwie. No właśnie. Tu dochodzimy do sedna sprawy: automaty bezwzględnie wymagają zastosowania odpowiednich butów! Wyróżniają się one właśnie profilowanymi elementami umieszczanymi w przedniej i tylnej części podeszwy.  Raczej nie uda Ci się zaczepić automatów na zwyczajnych butach gdyż przedni pałąk nie ma czego się w nich trzymać, ale warto mieć ten fakt na uwadze jeśli nie planujesz zakupu obuwia jednocześnie z rakami. Mierz siły na zamiary, a raki na posiadane buty.

[ Więcej o butach pod raki automatyczne przeczytasz w osobnym artykule. ]

Dopasowanie raków automatycznych

Zakładając że masz kompatybilne buty (albo też zdecydujesz się właśnie na zakup takowych), zobaczmy jak wygląda regulacja i mocowanie raków automatycznych.

Prawy / lewy

Choć kształt raków może nie być specjalnie asymetryczny, tak ze względu na umiejscowienie klamerek przy taśmie rozróżnisz prawego i lewego. Klamerki muszą być po stronie zewnętrznej butów, po to aby nie ocierały się o siebie w trakcie chodzenia. W większości modeli łączniki są lekko wygięte, co oczywiście sugeruje podział na pół-pary, natomiast jeśli ktokolwiek wcześniej mógł raki rozłożyć na części pierwsze to sprawdź czy poskładał je prawidłowo.

raki automatyczne Climbing Technology - para
Z góry zazwyczaj zauważysz lekkie profilowanie łączników. (fot. 8academy)

Długość

Po prostu rozsuń przedni i tylni korpus raka na pożądaną długość. Następnie zablokuj optymalne ustawienie. Czynności tej praktycznie w każdym modelu raków automatycznych dokonasz bez narzędzi – wystarczy podważyć zaciskową płytkę i przesunąć łącznik, tak aby niewielki trzpień przeskoczył w inne otwory. Nieliczne modele raków ultralekkich (np. Petzl Leopard) regulowane są za pomocą linki oplątywanej o szereg zagłębień w tylnej części korpusów. Nie jest to może super powszechne i wybitnie intuicyjne rozwiązanie, ale wciąż niespecjalnie trudne do wykonania.  Na co zwrócić uwagę przy regulacji długości?

Przy pięcie zauważysz wysunięte ku górze ograniczniki. Pięta buta powinna być maksymalnie do nich zbliżona. Jeśli pozostawisz tu za dużo luzu, to nawet gdy w domu wszystko może wydawać się OK, w terenie, przy dynamicznie działających na raki siłach, może spowodować przesuwanie się raków, a w konsekwencji ich odpięcie.

Łącznik

Co równie ważne, pamiętaj, że łącznik nie powinien wystawać z tyłu jak ostroga. Dopuszcza się wysunięcie o maksymalnie 1 cm. W każdym innym przypadku, wystający łącznik będzie przeszkadzał w trakcie marszu, haczył się i groził utratą równowagi. Problem ten dotyczyć może mniejszych rozmiarów buta, ponieważ to w nich zsuwamy ze sobą korpusy raka. Jak sobie poradzić? Należy z przodu przesunąć łącznik do wyższej pozycji (w rakach które takich ustawień mogą wymagać umieszcza się specjalną poprzeczkę).

Łącznik do regulacji długości w rakach turystycznych
Przeciągnij łącznik do poprzeczki i pierwszego zaczepu aby schować końcówkę wystającą za piętę. (fot. 8academy)

Dopuszcza się też odpiłowanie (ręczną piłą do metalu) naddatku łącznika. Pamiętaj, że odcinek odpowiadający odciętemu (np. 1,5 cm) nie może być używany na pozostałej części łącznika! Trzymając się przykładu: nie wolno już używać otworów do regulacji przypadających na długości 1,5 cm od końca. Taki skrócony łącznik staje się „customowym” egzemplarzem na Twój rozmiar buta. W przyszłości możesz bez większego problemu dokupić łączniki o oryginalnej długości.

A co jeśli raki są za krótkie?

Zakładanie raków automatycznych może czasem zakończyć się fiaskiem tuż na starcie. Choć z instrukcji obsługi raków może wynikać, że pasują do np. rozmiaru buta 47, to pamiętaj, że buty butom nierówne i faktycznie cholewka tych najbardziej zimowych, docieplonych i obudowanych otokami może być dłuższa niż zwykle. Problem rozwiąże komplet dłuższych łączników. Zakładając je pamiętaj o podziale raków na prawy i lewy (opisane powyżej)! Rozkładając raki na części pierwsze, pamiętaj by nie pomieszać korpusów i po ponownym poskładaniu nie ustawiać raków klamerkami do środka.

Przepinanie pałąków

Niektóre raki automatyczne dają opcję przepięcia pałąków do innej pozycji. Może to dotyczyć zarówno przodów, jak i tyłów. W modelach których to dotyczy, zauważysz dodatkowe otwory tuż przy tych w których fabrycznie osadzono pręty mocujące. Przepięcia dokonasz bardzo łatwo, odciągając pręt do zewnątrz. Najlepiej wsunąć za niego wygodniejszą w trzymaniu taśmę. Dopuszcza się zarówno symetryczne, jak i niesymetryczne przepięcie przednich pałąków, tak by jak najlepiej odpowiadały kształtom frontu butów. W prawidłowym ustawieniu zęby raka powinny na ok 2 cm wysuwać się przed czubek podeszwy.
Podobnej korekty ustawienia dokonasz z tyłu, tutaj jednak nie ma potrzeby próbowania asymetrycznego ułożenia (wgłębienie na klamrę jest zawsze na środku, a piety zasadniczo nie różnią się profilowaniem. Im bardziej przesuniesz pałąk ku przodowi, tym niżej klamra będzie wypadać. Znajdź optymalne ustawienie. 

Zapinanie raków automatycznych - regulacja pałąka
Przepinając pałąk zmienisz stopień wysunięcia się buta nad przednie zęby. (fot. 8academy; schemat Climbing Technology)

Mikro-regulacja

Tylna klamra zaciskowa posiada czasem pokrętło które dodatkowo unosi lub obniża klamrę na pałąku. W ten sposób dokonasz niewielkiej korekty ustawienia i ułatwisz jej zapinanie.

Długość paska

Taśma zapiętego na bucie raka powinna wysuwać się z klamry na minimum 8 cm. To wymóg bezpieczeństwa eliminujący ryzyko przypadkowego rozpięcia i utraty sprzętu. Fabrycznie dostarczana jest ona naprawdę długa, tak aby obejmowała swobodnie buty różnego typu i budowy (w tym np. plastikowe skorupy rozbudowanych butów skiturowych). Jeśli dla Ciebie jest ona wyraźnie za długa, możesz spokojnie przyciąć taśmę. Bezwględnie pamiętaj o:

  • wyżej wspomnianych 8 cm (sprawdź 3 razy zanim „ciachniesz”) oraz
  • o zabezpieczeniu końcówki przed pruciem (nadtop ją zapalniczką).

Brzmi skomplikowanie? Tylko brzmi. Bardzo możliwe, że rozsuniesz raki i od razu idealnie zgrają się z butami. Można bowiem zauważyć coraz większą „standaryzację” najpopularniejszych rozwiązań stosowanych przez rozmaitych producentów – zarówno raków automatycznych, jak i butów pod raki.

W terenie – zakładanie raków automatycznych krok po kroku:

  1. Wsuń przedni pałąk w zagłębienie na froncie buta.

Jak założyć raki automaty
Wsuń przedni pałąk w przedni rowek. Dociekliwi dostrzegą, że śmiało można był przepiąć przedni pałąk aby trochę cofnąć buta. (fot. 8academy)

2. Następnie nałóż tylną klamrę na piętę, osadzając ją na specjalnie profilowanej krawędzi buta.

Zapinanie raków Climbing Technology do butów na automaty
Klamra z tyłu musi wesprzeć się na specjalnej krawędzi. (fot. 8academy)

3. Samo zapięcie ku górze powinno stawiać wyczuwalny opór, a moment wpięcia na buta dawać charakterystyczne kliknięcie.

Zapinanie raków CT na buty pod automaty La Sportiva Nepal Cube
Klamra powinna stawiać lekki opór. Dociśnij ją do pięty buta. (fot. 8academy)

4. Chwyć paski i…

Wiązanie raków automatycznych
Pozostaje spiąć tasiemkę. (fot. 8academy)
  • gdy widzisz, że na przednim pałąku osadzone jest dodatkowe oczko (na długiej metalowej tasiemce), przeciągnij przez nie pasek;
Mocowanie raków automatycznych na buty
Niektóre raki posiadają dodatkowy metalowy pasek z oczkiem. Tu CT Ice, ale identyczne rozwiązanie stosuje wiele modeli raków automatycznych Grivel. (fot. 8academy)

5. Zapnij zaciskową sprzączkę albo kamerkę zatrzaskową (zdarza się w ultralekkich modelach skiturowych). W przypadku tej pierwszej, zwykle zbudowanej z 2 metalowych oczek, przeciągasz tasiemkę wewnątrz obydwu oczek…

Raki turystyczne Climbing Technology automatyczne na butach La Sportiva
Większość raków zapinana jest sprzączką z 2 oczek. Przełóż przez nie taśmę. (fot. 8academy)

6. i zawracasz tylko przez jedno.

Zapinanie tasiemek raków automatycznych
Cofnij taśmę przez 1 oczko aby całość działała jak zacisk. (fot. 8academy)

7. Teraz im mocniej pociągniesz taśmę, tym mocniej zaciśnie się sprzączka.

Mocowanie rakow automatycznych na buty górskie
Sprzączka sama zaciska się mocniej gdy ciągniesz klamrę. (fot. 8academy)

8. Jeśli taśma nie została wcześniej przycięta (czytaj powyżej), zabezpiecz jej naddatek, tak aby nie plątała się jak rozwiązane sznurowadła pomiędzy nogami.  Najskuteczniej owiązać ją wokół naprężonego paska.

Spinanie paska w rakach automatycznych
Owiąż końcówkę paska. (fot. 8academy)

W końcu, raki automatyczne są gotowe do działania!

raki automaty CT na buty La Sportiva
Możesz ruszać w teren. (fot. 8academy)

Prawidłowo założone raki automatyczne nie powinny luzować się w trakcie działalności górskiej.

Legenda
Bohaterem powyższych zdjęć są automaty Nuptse Evo marki CT oraz buty La Sportiva Nepal Cube.

                   

Udostępnij

Strona wykorzystuje pliki cookies w celach wyłącznie statystycznych. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były instalowane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookies. Dowiedz się więcej.