Ortovox Shovel Pro Rescue
533.99 zł
Wiedza jest najskuteczniejszą formą zmniejszenia ryzyka związanego z wypadkiem lawinowym. Za sprawą jej braku popełniamy najwięcej błędów. Czynnik ludzki jest najpoważniejszym zagrożeniem i jego wpływ na inne obiektywne zjawiska ma fundamentalne znaczenie.
Zacznijmy od podstaw: lawinowe ABC – co to takiego? To nie magiczne hasło, które sprawia, że możesz czuć się bezpiecznie. Lawinowe ABC to zestaw ratunkowy – detektor, sonda i łopata, który zawsze powinieneś mieć ze sobą, jeśli zimą wychodzisz poza przygotowane trasy. A jeszcze ważniejsze: to sprzęt, który musisz znać na wylot, zanim naprawdę będzie potrzebny.
W tym artykule rozbieramy lawinowe ABC na czynniki pierwsze. Zajrzymy do środka detektora, pokażemy jak wygląda sensowne sondowanie, opowiemy, czemu łopata to często najbardziej fizyczna część całej akcji. I będziemy powtarzać do znudzenia: sprzęt to tylko połowa równania. Druga połowa to umiejętność działania, a tej uczysz się nie z Internetu, tylko w terenie, na kursie, z partnerem, na śniegu.
To konkretny zestaw sprzętu ratunkowego, który każdy odpowiedzialny turysta, skiturowiec czy wspinacz powinien mieć przy sobie podczas poruszania się zimą w terenie zagrożonym lawinowo. To sprzęt, który może uratować życie – Twoje lub partnera. Lawinowe ABC działa tylko w komplecie. Jeden element bez drugiego to niepełna procedura ratunkowa.
Zestaw lawinowy, czyli lawinowe ABC składa się z trzech elementów:
Cała idea lawinowego ABC opiera się na działaniu zespołowym: sprzęt mają wszyscy, każdy potrafi z niego korzystać, bo w razie wypadku liczy się każda minuta. To nie jest coś, co nosi tylko przewodnik – to Twój obowiązkowy ekwipunek, jeśli poruszasz się w terenie zagrożonym lawinami zimą.
Sam posiadanie i wiedza co to jest lawinowe ABC to jednak za mało. Zimą w górach liczy się doświadczenie i umiejętność obsługi sprzętu. Bez tego nie ma szansy na pomoc poszkodowanemu po zejściu lawiny śnieżnej. Pytanie więc brzmi: czy wszyscy mają pełny zestaw i umieją z niego korzystać?
Do uprawiania narciarstwa wysokogórskiego i kwalifikowanej turystyki wysokogórskiej poza wyznaczonymi trasami niezbędne jest posiadanie specjalistycznego sprzętu, który może uratować nasze życie. Zestaw lawinowy miej zawsze przy sobie, kiedy poruszasz się zimą w terenie potencjalnie zagrożonym zejściem lawiny:
To małe urządzenie elektroniczne, przeznaczone do szybkiej lokalizacji osób zasypanych pod śniegiem. Detektor lawinowy może pracować w dwóch trybach:
Każda część lawinowego tercetu jest ważna, ale detektor ma w tej grupie status wyjątkowy. Sondę lawinową i łopatę pakuje się do plecaka po to, by ratować nie siebie, ale kompanów uwięzionych pod śniegiem. Z detektorem jest trochę inaczej, bo oprócz tego, że pomoże on zlokalizować drugiego człowieka, to jeszcze stanowi naszą osobistą polisę na wypadek zejścia lawiny. Inaczej mówiąc: nie zabierając ze sobą sondy i łopaty, ograniczasz szansę na uratowanie swoich przyjaciół. Zostawiając w domu detektor, ryzykujesz na dwa sposoby, bo dodatkowo znacznie ograniczasz swoje szanse na przeżycie, gdyby to Ciebie porwała lawina.
Samo posiadanie detektora lawinowego to nie wszystko. Trzeba jeszcze wiedzieć, jak korzystać z takiego urządzenia. Zacznijmy od umieszczenia detektora lawinowego. Każdy, kto odbył szkolenie lawinowe, czy kurs turystyki wysokogórskiej doskonale wie, że detektora nie przechowujemy w plecaku razem z sondą i łopatą lawinową. To urządzenie umieszczamy w przeznaczonym do tego pokrowcu z “szelkami”, które zakładamy na siebie. Umieszczenie detektora z przodu ciała umożliwia szybkie wyciągnięcie go w razie zejścia lawiny i przystąpienie do poszukiwań zasypanych.
Gdy przebywamy w terenie zagrożonym, urządzenie powinno być zawsze ustawione w trybie nadawania. Emituje wówczas co sekundę impuls elektromagnetyczny o częstotliwości 457 kHz. Jeśli zajdzie konieczność poszukiwania osób uwięzionych pod śniegiem przełączamy je w tryb szukania. Detektor wskazuje nam wtedy kierunek i odległość dzielącą nas od urządzenia nadającego, które zostało zasypane przez śnieg. To umożliwia odnalezienie i odkopanie ofiary.
Tatrzański Park Narodowy co roku otwiera na Kalatówkach Centrum Lawinowe, gdzie możecie sprawdzić prawidłowość działania waszych detektorów. Dodatkowo, w weekendy można odbyć szybki trening używania detektora pod okiem ratownika TOPR.
Moment zaraz po przejściu lawiny, ma kluczowe znaczenie dla powodzenia akcji. Trzeba szybko opanować emocje i przystąpić do akcji ratunkowej. Wszystkie działania powinny być przemyślane i prowadzone tak, by nie tracić niepotrzebnie czasu. Tu liczy się każda minuta. O czym pamiętać? Oto kilka wskazówek:
Po części dotyczącej użycia detektora w terenie, czas skupić się na samym urządzeniu. Czym poszczególne modele mogą się od siebie różnić i na co zwrócić uwagę przy zakupie? Oto kilka wskazówek.
W sytuacji awaryjnej nie ma miejsca na zastanawianie się, który przycisk to który. Dlatego detektor lawinowy musi być przede wszystkim intuicyjny. Obsługa jedną ręką, wyraźny tryb “send/search”, szybkie przełączanie, logiczne komunikaty – to wszystko składa się na komfort działania w stresie. Kluczowa jest również technologia anten. Najnowsze detektory mają trzy anteny, które gwarantują znacznie większą precyzję lokalizacji i stabilność sygnału niż starsze, jedno- czy dwuantenowe konstrukcje. Coraz częściej pojawiają się także inteligentne systemy antenowe, które automatycznie wybierają najlepszą antenę do nadawania sygnału, w zależności od pozycji urządzenia względem powierzchni śniegu.
Nowoczesny detektor to nie tylko zasięg, ale też systemy bezpieczeństwa, które chronią ratownika w razie zejścia kolejnej lawiny. Czujnik ruchu, który po ustalonej liczbie sekund bezruchu automatycznie przełączy urządzenie w tryb nadawania, może mieć kluczowe znaczenie, jeśli podczas akcji poszukiwawczej sam(a) zostaniesz zasypany(-a). Kolejnym ważnym aspektem jest czytelny wyświetlacz, który pozostaje widoczny zarówno w ostrym słońcu, jak i po zmroku. Idealnie, jeśli ekran jest podświetlany, a informacje tekstowe wspomagane są przez jasne sygnały dźwiękowe. Taki podwójny system zwiększa szansę na skuteczne działanie nawet przy ograniczonej widoczności i rozproszeniu uwagi.
Wybierając detektor, warto zwrócić uwagę również na jego ergonomię i wytrzymałość. Urządzenie powinno pewnie leżeć w dłoni, być odporne na uderzenia i przypadkowe upuszczenie, mieć solidną obudowę. Detektory coraz częściej wyposażone są też w powierzchnie antypoślizgowe, które zapobiegają wysunięciu się z rękawicy. Na koniec – energooszczędność. Nie chodzi tu o oszczędzanie na bateriach, tylko o pewność, że sprzęt działa przez wiele godzin bez ryzyka nagłego wyłączenia. Solidny detektor powinien utrzymać tryb nadawania przez całą turę, a najlepiej – przez kilka dni z rzędu.
Pod tą nazwą kryje się po prostu długa, składana tyczka, zbudowana z 6-8 segmentów, połączonych wewnętrzną “żyłką” odpowiadającą za sprawne rozkładanie. Przy pomocy sondy możemy szybko sprawdzić, czy pod śniegiem znajduje się jakaś osoba. Po co sonda, skoro mamy detektor? – mógłby zapytać ktoś, kto mocno ufa nowoczesnym rozwiązaniom. Przede wszystkim przy pomocy detektora jesteśmy w stanie określić sektor, w którym znajduje się człowiek, ale urządzenie to nie jest na tyle precyzyjne, by wskazać dokładne miejsce kopania. Co więcej, pomoc sondy jest tu nieoceniona, gdyż dzięki niej możemy łatwiej namierzyć zasypaną osobę, a w konsekwencji szybciej do niej dotrzeć. Warto samemu odpowiedzieć sobie na pytanie: czy wiem jak używać sondy lawinowej?
Na pierwszy rzut oka nie ma tutaj żadnej filozofii. Co tu może nie zadziałać? Na rynku mamy droższe i tańsze opcje, więc po co przepłacać? Tymczasem w przypadku sondy lawinowej ważne są detale. Mamy tutaj do czynienia ze sprzętem, który być może nigdy się nie przyda. Natomiast jeśli będzie taka konieczność, musimy mieć pewność, że nas nie zawiedzie. Warto uzmysłowić sobie jak używać sondy lawinowej oraz na co zwrócić uwagę.
Co do wytrzymałości i wagi sondy. Do wyboru mamy dwa główne materiały, z których wykonuje się sondy lawinowe.
Ważną cechą, która definiuje taki sprzęt, jest długość. Na rynku dostępne są sondy o różnych wymiarach, od ok. 2 do 4 metrów. Największą popularnością cieszą się dwa typy: 240 cm oraz 320 cm – i właśnie na takich rozwiązaniach postaramy się skupić.
Osoby zapobiegliwe, będą celować w sprzęt najdłuższy te kilkadziesiąt cm różnicy może uratować komuś życie. Sondy dłuższe – faktycznie – dają większą szansę dotarcia do osób, zakopanych nieco głębiej, za to są cięższe i zajmują więcej miejsca w plecaku. Używanie ich wymaga też większej wprawy. To sprzęt dedykowany raczej tym zaawansowanym użytkownikom, wybierającym wycieczki w tereny o większym prawdopodobieństwie zejścia lawiny.
Zastanawiając się jak używać sondy lawinowej i jaka długość sondy lawinowej będzie najbardziej efektywna warto pomyśleć o ilości segmentów. Sondę krótszą łatwiej jest spakować, może być też nieznacznie lżejsza, więc nie będzie miała wpływu na ciężar plecaka. Nieco łatwiej będzie nią operować. Na tego typu rozwiązanie decydują się głównie osoby poszukujące podstawowego sprzętu oraz zwracające uwagę na mniejszy rozmiar po złożeniu.
Sondę rozłożymy szybko, pociągając energicznie za rączkę połączoną z linką. Sprzęt ten wkracza do akcji natychmiast po namierzeniu detektorem miejsca, w którym może znajdować się zasypana osoba. Jak używać sondy? Należy przestrzegać kilku zasad:
Pamiętaj jednak, że internetowa wiedza to zdecydowanie za mało, by móc uznać, że jest się gotowym do wysokogórskich, zimowych wycieczek. Zanim zdecydujesz się na zakup lawinowego ABC skorzystaj z szerokiej bazy szkoleń lawinowych.
Łopata lawinowa, wydaje się najbardziej prozaicznym i intuicyjnym w obsłudze elementem lawinowego ABC. Jednak – jak każda składowa zestawu wymaga odpowiedniej wiedzy i umiejętności, by z niej prawidłowo korzystać. Łopata lawinowa to narzędzie ratunkowe, a nie turystyczny gadżet. Jej zadanie jest jedno – jak najszybciej usunąć ogromną ilość twardego, zbitego śniegu, aby dotrzeć do zasypanej osoby.
W praktyce łopata lawinowa jest używana także do kopania stanowisk pod biwak, budowania jam śnieżnych, a nawet tworzenia kotwicy śnieżnej, czyli tzw. deadman’a. Wszystkich tych rzeczy nauczysz się na kursie zimowej turystyki wysokogórskiej, która daje solidne fundamenty do działania w górach.
Chciałoby się powiedzieć – łopata, jaka jest – każdy widzi. Nic bardziej mylnego. Tu nie ma miejsca na kompromisy. Dobra łopata lawinowa spełnia kilka bezwzględnych kryteriów. I nie – poza wyglądem nie ma nic wspólnego z łopatą do śniegu z marketu budowlanego.
Niektórzy decydują się także na nadanie łopacie dodatkowych funkcji użytkowych. Firma Climbing Technology ma na przykład w swojej ofercie łopatę Agile Kit, której stylisko jest jednocześnie czekanem. To zestaw, który z powodzeniem można zabrać na skiturową wycieczkę. Jest on nie tylko kompaktowy, ale i lekki. Z pewnością pomoże on zaoszczędzić miejsce w plecaku.
Sprzęt to tylko połowa równania. Nawet jeśli masz najlepszy zestaw lawinowy, to bez wiedzy o tym, jak i kiedy go użyć, nie zmienia on wiele. Lawinowe ABC to narzędzia, które pozwalają działać, gdy wydarzy się najgorsze, ale przecież celem nie jest czekanie na tragedię, tylko jej unikanie. A to wymaga czegoś więcej niż wyposażenia. Wymaga świadomości, doświadczenia i zdolności oceny ryzyka w zimowych górach.
Dlatego, zanim wyjdziesz w teren, warto wiedzieć, czym są lawiny, jak powstają i jakie warunki im sprzyjają. Równie ważna jest umiejętność czytania komunikatów lawinowych i rozpoznawania zagrożenia już na szlaku – w ukształtowaniu terenu, w strukturze śniegu, w tym, jak zachowuje się pogoda.
Pamiętajmy, że miłość do gór i gadżetów nie uchroni nas przed wypadkami. Wiedza jest niezbędna. Jeżeli planujesz działalność zimą w terenie wysokogórskim, skorzystaj wcześniej ze szkoleń lawinowych, a do plecaka obligatoryjnie pakuj lawinowe ABC!
