Łagodnie zaokrąglone szczyty nad dolinami Popradu i Dunajca, gdzie można znaleźć spokój i ciszę, to właśnie Beskid Sądecki. Wędrowcy, rowerzyści czy narciarze - wszyscy mogą czuć się tu jak u siebie.
Beskid Sądecki, jak większość pasm górskich w Polsce, rozciąga się w przybliżeniu na linii wschód-zachód, czyli równoleżnikowo. Na zachodzie od Gorców, Pienin i Beskidu Wyspowego oddziela go dolina Dunajca, a na wschodzie naturalną granicą są doliny Kamienicy i Muszynki, za którymi rozciąga się Beskid Niski. Sam Beskid Sądecki jest dodatkowo podzielony na dwie części dolną Popradu. Na zachód od Popradu leży Pasmo Radziejowej (z najwyższym szczytem pasma), a na wschód Pasmo Jaworzyny Krynickiej.
Część Beskidu Sądeckiego leżąca na Słowacji nazywa się Ľubovnianska vrchovina. Dawniej, zanim wzdłuż Popradu poprowadzono granicę, całość była nazywana Beskidem Nadpopradzkim. Ta nazwa zresztą zupełnie nie zniknęła, bo funkcjonuje na przykład odznaka PTTK „Korona Beskidu Nadpopradzkiego”. Żeby ją zdobyć trzeba oczywiście odwiedzić szczyty po obu stronach granicy.
Najwyższe szczyty Beskidu Sądeckiego leżą w Paśmie Radziejowej. Cztery z nich przekraczają 1200 m n.p.m.: Radziejowa (1266 m n.p.m.), Złomisty Wierch (1224 m n.p.m.), Mała Radziejowa (1207 m n.p.m.) i niezbyt wybitny wierzchołek, mający 1209 m n.p.m. nazywający się Bukowinki. Najwyższy punkt w paśmie Jaworzyny Krynickiej to oczywiście szczyt, od którego pochodzi nazwa tego pasma – Jaworzyna Krynicka mająca 1114 m n.p.m. Pod względem wysokości jest dopiero czternastym szczytem Beskidu Sądeckiego – wszystkie wyższe od niej są w Paśmie Radziejowej. Te szczyty to:
Najbardziej znanym szlakiem biegnącym przez Beskid Sądecki jest z pewnością Główny Szlak Beskidzki. Nie omija w zasadzie żadnego z ważniejszych szczytów tego pasma. Prowadzi przez Przehybę, Radziejową i Wielki Rogacz, potem schodzi do Rytra i ponownie wspina się idąc głównym grzbietem Pasma Jaworzyny. Cały fragment GSB w Beskidzie Sądeckim ma nieco ponad 60 km. Inne popularne szlaki w tym regionie to przede wszystkim te, którymi najszybciej można dotrzeć na najważniejsze szczyty pasma, albo do schronisk.
Beskid Sądecki to także liczne krótsze szlaki i popularne trasy spacerowe w okolicach popularnych uzdrowisk – Krynicy-Zdroju, Piwnicznej, Szczawnicy czy Muszyny. Znajdziecie tu zarówno spokojne, malownicze trasy, jak i bardziej wymagające podejścia, jak choćby to na Jaworzynę Krynicką albo niebieski szlak z Łomnicy na Halę łabowską. Ten drugi jest bardzo popularny wśród amatorów jazdy na rowerach enduro i oczywiście poruszają się nim w dół – warto więc mieć się na baczności.
Przeczytaj też:
Wybór najpiękniejszych szlaków w Beskidzie Sądeckim to nie lada wyzwanie, bo pasmo jest całkiem rozległe i każdy z nich ma swój unikatowy charakter. Najbardziej oczywistym – i zupełnie w gruncie rzeczy obiektywnym – wyznacznikiem urody szlaku jest to jakie oferuje widoki. To oznacza, że najpiękniejsze szlaki prowadzą zwykle wysoko i w Beskidzie Sądeckim nie jest inaczej. Żeby napawać się pięknem panoram trzeba się najpierw nieco natrudzić na podejściu – nie ma na to rady.
Gdzie w takim razie w Beskidzie Sądeckim szukać efektownych widoków? Oczywistym wyborem są najwyższe szczyty – Radziejowa i Jaworzyna Krynicka. Efektowny jest też szlak na Przehybę (1175 m n.p.m.). W wyższych partiach otwiera się widok na południe, więc na horyzoncie rysują się ostre szczyty Tatr, a po drodze można odpocząć w schronisku PTTK na Przehybie. Miłośnicy efektownych widoków cenią sobie również szlak z Piwnicznej-Zdroju na Eliaszówkę, który prowadzi granicą polsko-słowacką. Na trasie znajdują się liczne polany z pięknymi panoramami, a na samej Eliaszówce znajdziecie wieżę widokową, z której widać jeszcze więcej.
Wiele szlaków w Beskidzie Sądeckim jest stosunkowo mało uczęszczanych. To pasmo jest idealnym miejscem dla osób szukających spokoju i kontaktu z naturą. Znajdziecie tu także kilka kultowych schronisk, które zachowały swój charakter sprzed lat. Nie poddały się trendom komercjalizacji i nie zamieniły się w górskie hotele. Takie są choćby Bacówka nad Wierchomlą czy Chatka Magóry.
Radziejowa, mająca 1266 m n.p.m., będąca najwyższym szczytem Beskidu Sądeckiego, jest prawdopodobnie najpopularniejszym celem wędrówek. Choć większość szlaków wiodących na szczyt prowadzi lasem, więc efektownych punktów widokowych jest niewiele, na szczycie nadrabia to z okładem wieża widokowa. Można podziwiać stąd panoramę całego niemal Beskidu Sądeckiego, Beskid Niski, część Pienin i Tatr, a nawet odległe o około 150 km Bieszczady. Przy dobrej pogodzie widok jest naprawdę spektakularny. Rozciągający się dokoła krajobraz sprawia, że będziecie żałować, jeśli na najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego wybierzecie się bez aparatu.
Przeczytaj też:
Beskid Sądecki to oczywiście nie tylko górskie szlaki, ale także obfitość innych atrakcji, które przyciągają turystów. W całym regionie, dzięki licznym źródłom wód mineralnych, powstały znane uzdrowiska jak choćby Krynica-Zdrój czy Piwniczna-Zdrój. Jeśli pogoda pokrzyżuje wam plany górskich wędrówek, na pewno nie będziecie się nudzić.
Wschodnie rubieże Beskidu Sądeckiego, w okolicach Krynicy-Zdrój, to obszar, gdzie zachowało się wiele śladów kultury Łemkowskiej. Nadal stoją tu piękne drewniane cerkwie, przy drogach sporo jest wiekowych kapliczek, a po dawnych wsiach pozostały zarośnięte już cmentarze. Łemkowie zamieszkiwali głównie sąsiedni Beskid Niski, ale osiedlali się również bardziej na zachód – w Beskidzie Sądeckim – i na wschód – w Bieszczadach.
Miejscem wartym odwiedzenia jest bez wątpienie zamek w Rytrze, a raczej ruiny, które po nim pozostały, i które stanowią jedną z największych atrakcji historycznych w regionie. Jest datowany na XIV wiek i udostępniono go turystom. Z murów można podziwiać dolinę Popradu i okoliczne wzgórza. W Beskidzie Sądeckim znajdziecie też zamek w Muszynie, który jeszcze do niedawna był niemal zupełnie zarośniętą ale w 2023 zakończono jego odnowę, choć trafniej byłoby nazwać to odbudową. Po słowackiej stronie są jeszcze ruiny zamku w Pławcu, te jednak nadal powoli niszczeją.
W Beskidzie Sądeckim nie brak wież widokowych, które rozsiane są po całym regionie i stanowią doskonałe punkty obserwacyjne. Najbardziej znana jest oczywiście wieża widokowa na Radziejowej. Inną popularną wieżą jest ta na Eliaszówce, na granicy polsko-słowackiej. Taki obiekt stanął też na Koziarzu i oprócz dalekich panoram widać stąd też doskonale dolinę Dunajca. To także jedna z najłatwiej dostępnych wież widokowych w polskich górach. Dotarcie pod nią z parkingu zajmuje raptem 20 minut.
Umieszczone na szczytach wieże widokowe to nie wszystko, bo w Beskidzie Sądeckim powstało też kilka mniejszych obiektów. Platformy widokowe stoją na Węgielniku w Piwnicznej-Zdroju i w Woli Kroguleckiej. Ta druga, nosząca nazwę “Ślimak”, jest szczególnie efektowna bo ma kształt spiralnej kładki zawieszonej nad ziemią.
Jak każde góry, Beskid Sądecki to pasmo, gdzie znajdziecie mnóstwo urokliwych miejsc, przyciągających swoim naturalnym pięknem. Z pewnością trzeba do nich zaliczyć widokowe polany czy szczyty. Napotkacie je zresztą nie tylko na najpopularniejszych szlakach. W Beskidzie Sądeckim, tak samo jak innych okolicznych pasmach, powstała gęsta sieć dróg leśnych, tzw. stokówek, którymi można wędrować. Wystarczy wziąć w dłoń mapę i odważyć się zboczyć z najbardziej uczęszczanych szlaków.
Nie wszyscy o tym wiedzą, ale w Beskidzie Sądeckim jest kilka wcale efektownych wodospadów. Nie są specjalnie wysokie, ale nie sposób odmówić im urody. Ich zaletą jest na pewno niezbyt duża popularność – nie spotkacie przy nich tłumów nawet w szczycie sezonu wakacyjnego. Wodospad Zaskalnik w pobliżu Szczawnicy albo Wodospad Wielki mają zaledwie 5 m wysokości, więc daleko im do tatrzańskich siklaw. Po wiosennych roztopach albo gwałtownych letnich burzach wyglądają jednak bardzo okazale.
Beskid Sądecki to wręcz idealne miejsce na wycieczki z psem. Większość szlaków w regionie jest relatywnie łagodna, a więc przyjazna dla czworonogów. Popularne trasy jak choćby na Przehybę czy Radziejową są umiarkowanie wymagające. Nawet małym psom pokonanie ich nie sprawi zatem wielkiego problemu. Warto jednak pamiętać, że Beskid Sądecki to region gdzie sporo jest dzikich zwierząt więc psa trzeba prowadzić na smyczy.
Większość schronisk w regionie akceptuje obecność psów, ale zanim zarezerwujecie w nich nocleg, dobrze się upewnić czy to możliwe. Czym innym jest odwiedzenie schroniska w ciągu dnia na posiłek, a czym innym spędzenie tam nocy.
