Przecie\u017c le\u017c\u0105 na drugiej p\u00f3\u0142kuli, w odleg\u0142o\u015bci przesz\u0142o czternastu tysi\u0119cy kilometr\u00f3w od naszych Tatr? Pytanie o tak niebanalny cel pada\u0142o cz\u0119sto. Natomiast kluczem do rozwik\u0142ania zagadki okazuje si\u0119 by\u0107 numer ameryka\u0144skiego National Geographic z roku 1931. Opisano w nim Argenty\u0144skie Andy, na \u00f3w czas w znacznej mierze dziewicze i niepoznane. Czasopismo do Klubu Wysokog\u00f3rskiego w Warszawie przyni\u00f3s\u0142 \u00f3wczesny prezes Konstanty Jodko-Narkiewicz, siej\u0105c tym tematem \u017cywe zainteresowanie w\u015br\u00f3d klubowicz\u00f3w. Oczywi\u015bcie pada\u0142y g\u0142osy za innymi nieznanymi regionami, jak lodowa \u015bciana Bezingi w Centralnym Kaukazie, Pamir, czy Ruwenzori. Jednak mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdobycia dziewiczych andyjskich szczyt\u00f3w, w tym \u00a0Mercedario, kt\u00f3ry by\u0142 uwa\u017cany w\u00f3wczas za drugi co do wysoko\u015bci wierzcho\u0142ek Ameryki Po\u0142udniowej, pobudza\u0142a wyobra\u017ani\u0119 zdecydowanie mocniej. Dzi\u015b wiadomo, \u017ce drugim co do wysoko\u015bci wierzcho\u0142kiem jest Ojos del Salado, nie zmienia to jednak faktu, \u017ce oba pionierskie wej\u015bcia na te szczyty nale\u017c\u0105 do naszych rodak\u00f3w.<\/span><\/p>\n Po dok\u0142adnym przestudiowaniu wszystkich danych, w tym zdj\u0119\u0107 lotniczych zarz\u0105d klubu zdecydowa\u0142 zorganizowa\u0107 wypraw\u0119 sportowo-badawcz\u0105 w Andy \u015arodkowe. G\u0142\u00f3wnym jej zadaniem mia\u0142o by\u0107: zdobycie Mercedario i innych niezdobytych do tej pory szczyt\u00f3w w grupie Ramada, dok\u0142adne poznanie tego masywu: sporz\u0105dzenie szkic\u00f3w topograficznych, przeprowadzenie rekonesansu geologicznego, studi\u00f3w meteorologicznych, zbadanie zalodzenia oraz zebranie materia\u0142u fotograficznego.<\/span><\/p>\n Przygotowania do Pierwszej Polskiej Andyjskiej wyprawy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 kilka miesi\u0119cy przed planowanym wyjazdem w grudniu 1933 roku. W sk\u0142ad wesz\u0142y osoby, kt\u00f3rych umiej\u0119tno\u015bci oraz predyspozycje korespondowa\u0142y z aktualnymi potrzebami wyprawy. Kierownikiem zosta\u0142 doktor przy katedrze fizyki Uniwersytetu Warszawskiego \u2013 Konstanty Jodko-Narkiewicz, naczelnym meteorologiem wyprawy Adam Karpi\u0144ski, Jan Dorawski lekarzem, Stefan Osiecki operatorem filmowym, Stefan Daszy\u0144ski geologiem, a Wiktor Ostrowski \u2013 fotografem i topografem.<\/span><\/p>\n Po\u0142udniowa \u015bciana Aconcagua – podej\u015bcie pod Plaza Francia (fot. Wojciech Grzesiok)<\/p><\/div>\n Rok 1933, pionierska wyprawa w ma\u0142o przyjazn\u0105 cz\u0142owiekowi cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata – szczyty le\u017c\u0105 na pustyni Atacama uwa\u017canej za jedno z najbardziej niego\u015bcinnych miejsc na Ziemi – a tymczasem \u00a0wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprz\u0119tu, kt\u00f3ry zosta\u0142 zabrany jest pionierski, \u017ceby nie powiedzie\u0107 eksperymentalny. Tym samym istnym kuriozum s\u0105 np. maty na kt\u00f3rych spali cz\u0142onkowie wyprawy. \u201cW celu odizolowania si\u0119 od ch\u0142odnego pod\u0142o\u017ca w czasie spania w namiotach szturmowych, w \u015bniegu i na lodzie, zabierano ze sob\u0105 kawa\u0142ki g\u0105bczastej gumy, tak zwanego musu kauczukowego. Nie by\u0142y to bynajmniej materacyki w dos\u0142ownym tego s\u0142owa znaczeniu. Po prostu dwa prostok\u0105tne kawa\u0142ki do pod\u0142o\u017cenia pod najbardziej nara\u017cone na ch\u0142\u00f3d cz\u0119\u015bci cia\u0142a \u2013 to znaczy pod biodro i pod rami\u0119\u201d czytamy w relacji z wyprawy. Do historii przesz\u0142y te\u017c buty wysokog\u00f3rskie z nabitymi do podeszwy gwo\u017ad\u017ami s\u0142u\u017c\u0105cymi wspinaczom jako raki.<\/span><\/p>\n Od wybrze\u017ca Atlantyku argenty\u0144sk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 And\u00f3w dzieli odleg\u0142o\u015b\u0107 wielu setek kilometr\u00f3w pampy. Wiej\u0105ce st\u0105d wschodnie wiatry s\u0105 bardzo s\u0142abe i zaliczaj\u0105 si\u0119 do zjawisk rzadkich. Natomiast od zachodu, od stosunkowo niedalekiego Oceanu Spokojnego, obszary te s\u0105 odgrodzone niebotycznym murem Kordylier\u00f3w, przeszkod\u0105 si\u0119gaj\u0105c\u0105 prawie siedmiu tysi\u0119cy metr\u00f3w wysoko\u015bci. Nie przedostaj\u0105 si\u0119 przez ni\u0105 chmury deszczowe, wilgo\u0107 ich osiada w postaci \u015bniegu i lodu na szczytach. <\/span><\/p>\n Takie uwarunkowanie klimatyczne spowodowa\u0142o wyst\u0119powanie charakterystycznych dla tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata zjawisk. Pierwszym s\u0105 vientos blancos (bia\u0142e wiatry) a drugim nieves penitentes (\u015bniegi pokutuj\u0105ce). O vientos blancos cz\u0142onkowie wyprawy w ksi\u0105\u017cce <\/span>Wy\u017cej ni\u017c kondory<\/span><\/i> Wiktora Ostrowskiego pisali tak: \u201eZbli\u017caj\u0105c si\u0119 do prze\u0142\u0119czy, s\u0142yszeli\u015bmy coraz wyra\u017aniej jaki\u015b szum, jakie\u015b wycie, w chwili wychylenia si\u0119 na ni\u0105 dopiero poczu\u0142o si\u0119 owe \u201eco\u015b\u201d . Wiatr dos\u0142ownie zbija\u0142 z n\u00f3g. Nie by\u0142y to uderzenia wichury, oddzielne szarpni\u0119cia przedzielone chwilami ciszy czy te\u017c wzgl\u0119dnego os\u0142abienia huraganu. Po prostu czu\u0142o si\u0119 ci\u0105g\u0142\u0105 fal\u0119 powietrza, przewalaj\u0105cego si\u0119 z w\u015bciek\u0142\u0105 szybko\u015bci\u0105 z zachodu \u2013 przez prze\u0142\u0119cz \u2013 na wsch\u00f3d. I to fal\u0119 lodowat\u0105! Pierwszym odruchem, tak naturalnym i tak ludzkim, by\u0142o jak najszybciej przej\u015b\u0107 t\u0119 prze\u0142\u0119cz, znikn\u0105\u0107 z tego otwartego na o\u015bcie\u017c okna, zni\u017cy\u0107 si\u0119 do doliny! Tymczasem wiatr by\u0142 wsz\u0119dzie.\u201d <\/span><\/p>\n Kolejnym zjawiskiem obrazowo opisanym w ksi\u0105\u017cce s\u0105 \u015bniegi pokutuj\u0105ce: \u201eMercedario broni dost\u0119pu do swojego kr\u00f3lestwa. Ju\u017c w okolicach Paso de Ansilta spotkali\u015bmy po raz pierwszy nieves penitentes tak zwane \u015bniegi pokutuj\u0105ce. Ta nadzwyczaj ciekawa i oryginalna formacja \u015bnie\u017cna jest, powiedzia\u0142bym \u201especjalno\u015bci\u0105\u201d And\u00f3w \u015brodkowych. O\u015blepiaj\u0105cej bia\u0142o\u015bci, z twardego zlodowacia\u0142ego \u015bniegu, ci\u0119te stalagmity, rosn\u0105 g\u0119sto ca\u0142ymi \u0142anami, na zboczach i dnach wysokich dolin. Pisz\u0119 rosn\u0105, bo doprawdy trudno to inaczej nazwa\u0107. G\u0119st\u0105 szczotk\u0105 stoj\u0105 wprost na piargu albo wyrastaj\u0105 z zamar\u0142ych cielsk lodowc\u00f3w. Gdy si\u0119 patrzy na takie pole penitent\u00f3w w kierunku zach\u00f3d-wsch\u00f3d lub odwrotnie, widzi si\u0119 smuk\u0142e sto\u017cki, czasem dos\u0142ownie ostre ig\u0142y. Natomiast je\u017celi ogl\u0105damy je od po\u0142udnia lub p\u00f3\u0142nocy – widzimy tajemnicz\u0105 r\u0119k\u0105 ustawione d\u0142ugie szeregi cienkich lodowych p\u0142ytek, stoj\u0105cych w ordynku, niczym \u017co\u0142nierze zamarli na baczno\u015b\u0107 w czasie parady. Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a nazwa nieves penitentes? Zrozumie\u0107 mo\u017cna to widz\u0105c je pierwszy raz noc\u0105, zalane trupim od ksi\u0119\u017cyca \u015bwiat\u0142em. Wygl\u0105daj\u0105 niesamowicie. Do z\u0142udzenia przypominaj\u0105 d\u0142ugie szeregi kl\u0119cz\u0105cych, rozmodlonych mnich\u00f3w, otulonych w bia\u0142e habity i nakrytych kapturami.\u201d<\/span><\/p>\n Nevado Tres Cruces – szczyt z polska\u0328 historia\u0328 w tle (fot. autorka)<\/p><\/div>\n Lista zdobytych przez Polak\u00f3w szczyt\u00f3w podczas pierwszej i drugiej Andyjskiej Wyprawy jest bardzo d\u0142uga. Widniej\u0105 na niej takie giganty jak Aconcagua, na kt\u00f3rej Polacy dokonali pierwszego wej\u015bcia wschodni\u0105 \u015bcian\u0105. W sumie by\u0142o to dziewi\u0105te wej\u015bcie na szczyt i mia\u0142o miejsce 8 marca 1934 roku. La ruta de los Polacos przez wschodni lodowiec Aconcagua zosta\u0142a powt\u00f3rzona dopiero po 27 latach. Dzi\u015b- dla por\u00f3wnania- w sezonie akcj\u0119 g\u00f3rsk\u0105 na Dachu Ameryki Po\u0142udniowej podejmuje ponad 6000 os\u00f3b.<\/span><\/p>\n Do znamienitszych szczyt\u00f3w na kt\u00f3rych jako pierwsi stan\u0119li Polacy nale\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c: Ojos del Salado, Mercedario, Monte Pissis, Pico Polaco czy Nevado Tres Cruces. To tylko kilka pozycji z listy 17 dziewiczych wierzcho\u0142k\u00f3w. Z tym ostatnim zwi\u0105zana jest ciekawa historia – w 2000 roku <\/span>niemiecki alpinista, Thomas Blumenstock odnalaz\u0142 na szczycie kartk\u0119 zostawion\u0105 w 1937 r. przez Witolda Henryka Paryskiego na jednym z wierzcho\u0142k\u00f3w Nevado Tres Cruces w Andach chilijskich. Paryski pod koniec lutego 1937 roku, dotar\u0142szy na szczyt jako pierwszy w historii wspinacz, zostawi\u0142 na wierzcho\u0142ku to, co akurat mia\u0142 ze sob\u0105, czyli pust\u0105 puszk\u0119 do kt\u00f3rej w\u0142o\u017cy\u0142 swoj\u0105 wizyt\u00f3wk\u0119. Ta niczym \u015awi\u0119ty Graal Polskiego ( i \u015bwiatowego ) Andynizmu zosta\u0142a odnaleziona po 63 latach i sfotografowana przez niemieckiego wspinacza. Puszka na szczycie znajduje si\u0119 po dzi\u015b dzie\u0144, a dorzuci\u0107 do niej swoj\u0105 wizyt\u00f3wk\u0119, tu\u017c obok wielkiego Witolda Henryka Paryskiego, to zaiste zaszczyt.<\/span><\/p>\n Na trwa\u0142e w historii andynizmu zosta\u0142 \u015blad po polskiej dzia\u0142alno\u015bci g\u00f3rskiej w tym rejonie. Na mapach widnieje sporo nazw honoruj\u0105cych polskie wyprawy. Warto\u015b\u0107 tego nazewnictwa jest tym wi\u0119ksza, \u017ce to nie Polacy nadawali te nazwy, lecz geografowie argenty\u0144scy. Mi\u0119dzy innymi na trwa\u0142e w mapy wpisa\u0142 si\u0119 pi\u0119kny, sze\u015bciotysi\u0119czny szczyt, \u00a0odkryty przez polsk\u0105 wypraw\u0119 w masywie Ramady i skromnie na szkicach oznaczony liter\u0105 \u201eN\u201d – przemianowany przez gospodarzy kraju na \u201eEl Pico Polaco\u201d. Lodowiec, kt\u00f3rym wspinali si\u0119 Polacy wschodni\u0105 \u015bcian\u0105 Aconcagua nazwano Ventisquero Polaco, a ich drog\u0119 wej\u015bcia nie inaczej ni\u017c \u201ela ruta de los Polacos\u201d.<\/span><\/p>\n Ojos del Salado od strony chilijskiej (fot. autorka)<\/p><\/div>\n Polacy stali si\u0119 prekursorami, tego co Argenty\u0144czycy nazywaj\u0105 andynizmem, a co jest mieszank\u0105 nauki oraz \u017cywego uczucia do tych g\u00f3r. Dali przyk\u0142ad, obudzili g\u0142\u00f3d poznania tajemnic niezbadanych dolin i szczyt\u00f3w. Po dzi\u015b dzie\u0144, my Polacy, jeste\u015bmy mile widzianymi go\u015b\u0107mi po obu stronach And\u00f3w, a has\u0142em wywo\u0142awczym na wiadomo\u015b\u0107, sk\u0105d przybywamy jest niezmiennie \u201cHola!Polacos? <\/span>M\u00e1s alto que los c\u00f3ndores<\/span>!!!\u201d<\/span><\/p>\n W artykule pos\u0142u\u017cono si\u0119 fragmentami ksi\u0105\u017cki Wiktora Ostrowskiego \u201cWy\u017cej ni\u017c kondory\u201d z 1977 r.<\/span><\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Lata trzydzieste\u00a0ubieg\u0142ego wieku \u2013 na mapach nadal sporo jest miejsc b\u0119d\u0105cych bia\u0142ymi plamami, miejsc niepoznanych i nieeksplorowanych, dzikich i dziewiczych przestrzeni. Sz\u00f3stka taternik\u00f3w z Warszawskiego Klubu Wysokog\u00f3rskiego podejmuje \u015bmia\u0142e wyzwanie – stan\u0105\u0107 na niezdobytym jeszcze szczycie w Andach.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":15790,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[26071],"tags":[26086,26104,26068],"class_list":["post-9388","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-alpinizm","tag-alpinizm","tag-caloroczne","tag-felieton"],"acf":[],"yoast_head":"\n![\"eksploracja](\"http:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Zdj.1.jpg\" "\\"Andy")
Sprz\u0119t<\/b><\/h2>\n
Klimat<\/b><\/h2>\n
![\"Polacy](\"http:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Zdj-2.jpg\" "\\"polskie")
Sze\u015bciotysi\u0119czne zdobycze polskich wypraw w Andach<\/b><\/h2>\n
![\"andyjskie](\"http:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Zdj-3.jpg\" "\\"Polacy")