{"id":8809,"date":"2024-01-05T10:43:04","date_gmt":"2024-01-05T09:43:04","guid":{"rendered":"http:\/\/8a.pl\/8academy\/?p=8809"},"modified":"2024-01-16T16:37:14","modified_gmt":"2024-01-16T15:37:14","slug":"sprzet-zima-gory","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/sprzet-zima-gory\/","title":{"rendered":"Jaki sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry?"},"content":{"rendered":"\n

Podstaw\u0105 obcowania zim\u0105 w g\u00f3rach typu tatrza\u0144skiego jest oczywi\u015bcie przebyty <\/span>Kurs Zimowej Turystyki Wysokog\u00f3rskiej<\/span><\/a>. Nieobowi\u0105zkowy, cho\u0107 mocno polecany ka\u017cdemu, kto wybiera si\u0119 na tatrza\u0144skie granie zim\u0105. Og\u00f3lne “obycie” z terenem o wysokog\u00f3rskim charakterze (w cieplejszych porach roku) jest solidn\u0105 podstaw\u0105 dla zimowej turystyki, jednak bez wiedzy na temat sprawnego i bezpiecznego<\/strong> poruszania si\u0119 po za\u015bnie\u017conym czy wr\u0119cz zalodzonym terenie, nie mo\u017cna wykluczy\u0107 gro\u017anych w skutkach niespodzianek. Niniejszy tekst nie stanowi alternatywy dla szkolenia, wyk\u0142ad\u00f3w czy zaj\u0119\u0107 terenowych, ale przybli\u017cy podstawowe wyposa\u017cenie, jakie powiniene\u015b zabra\u0107 ze sob\u0105 na zimowe wycieczki. Niechaj stanowi swego rodzaju “check-list\u0119<\/em>” dla os\u00f3b \u015bwiadomych tego, \u017ce g\u00f3ry zim\u0105 i latem to dwa skrajnie r\u00f3\u017cne do\u015bwiadczenia. Jaki wi\u0119c zabra\u0107 sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry?<\/span><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Zima w g\u00f3rach wymaga wi\u0119cej wiedzy, do\u015bwiadczenia i sprz\u0119tu (fot. Piotrek Deska)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Jaki sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry?<\/h2>\n\n\n\n

1. Buty<\/h3>\n\n\n\n

Buty trekkingowe<\/a> to element gdzie\u015b na pograniczu ubioru i sprz\u0119tu, wielokrotnie ju\u017c przez 8academy omawiany. Z pewno\u015bci\u0105 warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 mu tak\u017ce i przy tej okazji kilka s\u0142\u00f3w, albowiem zim\u0105 ka\u017cda z cech dobrych but\u00f3w g\u00f3rskich znaczy jakby wi\u0119cej<\/em>. Nie jest tu bowiem spraw\u0105 “tylko” wygoda czy ochrona przed otarciami, lecz tak\u017ce nale\u017cyta ochrona przed odmro\u017ceniami, przemakaniem (co finalnie oznacza\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c odmro\u017cenia) oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania rak\u00f3w. Komfort termiczny, ochrona przed \u015bniegiem i kompatybilno\u015b\u0107 z certyfikowanym sprz\u0119tem wyra\u017anie odr\u00f3\u017cniaj\u0105 modele “zimowych” but\u00f3w w g\u00f3ry od tych letnich, niekoniecznie mniej technicznych na pierwszy rzut oka.<\/p>\n\n\n\n

Kompatybilno\u015b\u0107 z rakami (nie myli\u0107 z raczkami)<\/h4>\n\n\n\n

Co bardzo wa\u017cne, buty u\u017cywane zim\u0105 w g\u00f3ry powinny mie\u0107 podeszw\u0119 wyra\u017anie sztywn\u0105, co daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 monta\u017cu rak\u00f3w i nie niesie ryzyka ich utraty gdzie\u015b w po\u0142owie dnia. Dobrze je\u015bli buty maj\u0105 specjalny rant nad podeszw\u0105 w okolicy pi\u0119ty, bo oznacza to, \u017ce s\u0105 przystosowane do rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych (szybszych w zak\u0142adaniu, stabilniejszych na cholewce w trakcie marszu). Je\u015bli ranty znajduj\u0105 si\u0119 i z przodu i z ty\u0142u podeszwy \u2013 to buty s\u0105 dostosowane do rak\u00f3w automatycznych (najpewniejszych w monta\u017cu i trzymaj\u0105cych si\u0119 na miejscu nie tylko w trakcie marszu, ale i podczas wspinaczki w znacznie trudniejszym technicznie terenie). W obu przypadkach mo\u017cemy mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce buty b\u0119d\u0105 odpowiednio sztywne.<\/p>\n\n\n\n

Powy\u017csze nie wyklucza u\u017cycia zim\u0105 but\u00f3w ju\u017c posiadanych, pozbawionych takich “wci\u0119\u0107” w tylnej cz\u0119\u015bci podeszwy. Prawd\u0105 jest, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 zimowych zdobywc\u00f3w Tatr wybiera raki koszykowe (o czym za chwil\u0119), daj\u0105ce si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107 na prawie ka\u017cde<\/strong> buty trekkingowe. “Prawie” jest tutaj bardzo wa\u017cnym wtr\u0105ceniem, a niepewnych tego czy ich buty g\u00f3rskie nadadz\u0105 si\u0119 zim\u0105, odsy\u0142am do artyku\u0142u po\u015bwi\u0119conego butom do rak\u00f3w koszykowych<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Materia\u0142 cholewki<\/h4>\n\n\n\n

Wyb\u00f3r cholewki mo\u017ce przyprawi\u0107 o b\u00f3l g\u0142owy. Z jednego kawa\u0142ka sk\u00f3ry, ze sk\u00f3ry \u0142\u0105czonej lub ze wstawkami innych materia\u0142\u00f3w? Mo\u017ce by\u0107 te\u017c w ca\u0142o\u015bci z materia\u0142\u00f3w syntetycznych. Z dodatkiem GORE-TEX\u00ae<\/a> lub bez. S\u0105 te\u017c buty ze zintegrowan\u0105 getr\u0105 \/ gaiterem (jak zwa\u0142, tak zwa\u0142), kt\u00f3ra dodatkowo izoluje i chroni przed \u015bniegiem w spos\u00f3b nie gorszy ni\u017c stuptuty<\/a> (szczeg\u00f3lnie w po\u0142\u0105czeniu ze spodniami, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c wewn\u0105trz nogawki posiada\u0107 mog\u0105 mini fartuch przeciw\u015bnie\u017cny). W rozwa\u017caniach nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o w\u0142a\u015bciwej ochronie przed zimnem, pewno\u015bci\u0105 co do nieprzemakalnych w\u0142asno\u015bci u\u017cytych materia\u0142\u00f3w i kompromisie tego wszystkiego z wag\u0105, jak\u0105 na nogach przyjdzie nam nie\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Przeczytaj<\/span><\/b>: Buty zimowe w g\u00f3ry \u2013 jakie wybra\u0107?<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"sprz\u0119t
Buty na zimowy trekking musz\u0105 by\u0107 kompatybilne z rakami (fot. Piotrek Deska)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

2. Sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry: raki<\/h3>\n\n\n\n

Je\u015bli interesuje nas wy\u0142\u0105cznie turystyka, nie planujemy rozwija\u0107 si\u0119 bardziej w stron\u0119 wspinania, to wystarcz\u0105 nam wspomniane wy\u017cej <\/span>raki koszykowe<\/b><\/a>. S\u0105 ta\u0144sze i najbardziej uniwersalne, za\u0142o\u017cymy je na niemal ka\u017cdy but g\u00f3rski.<\/span> Raki p\u00f3\u0142automatyczne<\/a> i raki automatyczne<\/a><\/b> wymagaj\u0105 przystosowanego obuwia, ale zyskujemy solidniejsze po\u0142\u0105czenie raka z butem, dzi\u0119ki czemu pewniej pokonamy skalne progi i lodowe \u015bcianki. <\/span><\/p>\n\n\n\n

Najdro\u017csze, najbardziej techniczne, nie znaczy najlepsze!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie ma sensu kupowa\u0107 rak\u00f3w zbyt technicznych, powinny by\u0107 raczej solidne i trwa\u0142e. Pami\u0119tajmy, \u017ce b\u0119dziemy depta\u0107 nimi po pod\u0142o\u017cu, cz\u0119sto skalnym, g\u0142\u00f3wnie z\u0119bami, znajduj\u0105cymi si\u0119 pod podeszw\u0105. Z\u0119by atakuj\u0105ce, znajduj\u0105ce si\u0119 przed palcami stopy, b\u0119d\u0105 wykorzystywane sporadycznie. W \u017cadnym wypadku nie kupuj rak\u00f3w, w kt\u00f3rych p\u0142aszczyzna z\u0119b\u00f3w atakuj\u0105cych ustawiona jest pionowo. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to wymienne ostrza, a tego rodzaju raki przeznaczone s\u0105 do trudnej, technicznej wspinaczki.<\/p>\n\n\n\n

Kupuj\u0105c raki, warto przymierzy\u0107 je do naszych but\u00f3w, aby mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. Nie jest to takie oczywiste. Sprawd\u017a, czy twoje raki maj\u0105 podk\u0142adki anty\u015bnie\u017cne. Dzi\u0119ki nim mokry \u015bnieg nie b\u0119dzie si\u0119 tak \u0142atwo przykleja\u0142 do buta. \u015anieg przylepiony do podeszwy tworzy pod ni\u0105 po\u015blizgowe koturny i sprawia, \u017ce raki przestaj\u0105 spe\u0142nia\u0107 swoj\u0105 funkcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Przeczytaj:<\/span> jak wybra\u0107 w\u0142a\u015bciwe raki w g\u00f3ry<\/a><\/b>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"sprz\u0119t
Sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry: raki i czekan – podstawa zimowego wyposa\u017cenia (fot. Piotrek Deska)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

3. Sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry: czekan<\/h3>\n\n\n\n

Do turystyki najlepszy jest czekan<\/a> prosty, ze stalowym ostrzem. Mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c lekko wygi\u0119te stylisko. D\u0142ugo\u015b\u0107 czekana powinna by\u0107 taka, \u017ce trzymaj\u0105c d\u0142oni\u0105 za ostrze w pozycji \u201ena baczno\u015b\u0107\u201d, grot si\u0119gnie nam mniej wi\u0119cej do po\u0142owy \u0142ydki.<\/span> Kr\u00f3tkie i bardzo lekkie czekany, zrobione w ca\u0142o\u015bci z aluminium, przeznaczone s\u0105 dla skiturowc\u00f3w. Nam zale\u017cy na takim, kt\u00f3ry w razie konieczno\u015bci wbijemy w twardy \u015bnieg czy l\u00f3d. Aluminiowe ostrze nam tego nie zapewni.<\/p>\n\n\n\n

Osobi\u015bcie odradzam u\u017cywania p\u0119tli nadgarstkowej, gdy\u017c utrudniaj\u0105 ona swobodne przek\u0142adanie czekana z r\u0119ki do r\u0119ki. Ma to miejsce gdy podchodzimy zakosami i musimy trzyma\u0107 czekan w d\u0142oni dostokowej (ka\u017cdy “nawr\u00f3t” oznacza konieczno\u015b\u0107 zmiany d\u0142oni).<\/p>\n\n\n\n

Przeczytaj:<\/span> jak dobra\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 czekana<\/a><\/b><\/em><\/p>\n\n\n\n

4. Sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry: kask<\/h3>\n\n\n\n

Wszystkie kaski wspinaczkowe<\/a> z oznakowaniem CE i spe\u0142niaj\u0105ce norm\u0119 EN12492 s\u0105 OK. Wybieramy wi\u0119c taki, w kt\u00f3rym nam do twarzy, wygodny i akceptowalny cenowo. Pami\u0119tajmy, \u017ce kask musi zmie\u015bci\u0107 si\u0119 na g\u0142ow\u0119 ocieplon\u0105 zimow\u0105 czapk\u0105.<\/span><\/p>\n\n\n\n

5. Sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry: uprz\u0105\u017c<\/h3>\n\n\n\n

Prawdopodobnie nie b\u0119dziemy jej u\u017cywa\u0107 tak jak wspinacze czyli na sta\u0142e. Mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 wycieczki uprz\u0105\u017c wspinaczkowa<\/a> sp\u0119dzi w plecaku. Poszukajmy wi\u0119c w miar\u0119 ma\u0142ej i lekkiej. Je\u015bli jednak trend \u201eultra light\u201d nie jest dla nas priorytetem, to mo\u017ce by\u0107 jakakolwiek, z pe\u0142n\u0105 regulacj\u0105 (klamrami na pasie i udach). Dzi\u0119ki temu  dopasujemy j\u0105 \u0142atwo do wi\u0119kszych gabaryt\u00f3w spowodowanych zimowym ubiorem.<\/span> Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na uprz\u0105\u017c \u201ealpejsk\u0105\u201d – mo\u017cna j\u0105 \u0142atwo za\u0142o\u017cy\u0107 bez konieczno\u015bci zdejmowania but\u00f3w i rak\u00f3w.<\/span><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"sprz\u0119t
Uprz\u0105\u017c zim\u0105 warto ze sob\u0105 mie\u0107 nawet gdy idziemy na trekking (fot. Salewa)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

6. Sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry: lawinowe ABC<\/h3>\n\n\n\n

Czyli detektor, \u0142opata i sonda<\/strong> s\u0105 coraz cz\u0119stszym wyposa\u017ceniem zimowego turysty. Niestety, prawdopodobnie ze wzgl\u0119du na wysok\u0105 cen\u0119, ABC nie jest jeszcze tak powszechne jak by\u0107 powinno. Pami\u0119tajmy, \u017ce osoba zasypana przez lawin\u0119, praktycznie nie ma szans na prze\u017cycie, je\u015bli nie zostanie zlokalizowana i wykopana przez wsp\u00f3\u0142towarzyszy lub innych turyst\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w pobli\u017cu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ocalonych zosta\u0142o wykopanych w ci\u0105gu pierwszych 15 minut. S\u0142u\u017cby ratownicze zazwyczaj docieraj\u0105 p\u00f3\u017aniej. Aby uratowa\u0107 ofiar\u0119 lawiny, ka\u017cdy<\/strong> uczestnik wycieczki musi by\u0107 przeszkolony i posiada\u0107 wszystkie elementy lawinowego ABC<\/a>.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Przeczytaj: Lawinowe ABC, czyli zimowe bezpiecze\u0144stwo w g\u00f3rach.<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

A. Detektor lawinowy<\/h4>\n\n\n\n

To urz\u0105dzenie elektroniczne emituj\u0105ce impulsy elektromagnetyczne na okre\u015blonej cz\u0119stotliwo\u015bci. S\u0142u\u017cy ono do szybkiego lokalizowania zasypanych pod lawin\u0105 turyst\u00f3w. Detektor, nastawiony na nadawanie, powinni nosi\u0107 na sobie wszyscy uczestnicy wycieczki. Najlepiej w\u0142\u0105czy\u0107 go od razu po wyj\u015bciu ze schroniska. Szukaj\u0105c zasypanych, przestawiamy na odbi\u00f3r.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Obecnie mo\u017cemy kupi\u0107 detektory cyfrowe, dwu- i tr\u00f3jantenowe. Detektor tr\u00f3jantenowy u\u0142atwia poszukiwanie, prowadzi nas do zasypanego niemal jak po sznurku.<\/span> S\u0105 te\u017c takie, kt\u00f3re pokazuj\u0105 funkcje \u017cyciowe ofiary, ale zasypany i szukaj\u0105cy musz\u0105 mie\u0107 to samo urz\u0105dzenie.<\/span> Pami\u0119taj, \u017ce najlepszy i najdro\u017cszy detektor nie zapewni ci bezpiecze\u0144stwa. Jak ju\u017c zostaniesz zasypany to sprawno\u015b\u0107 dzia\u0142ania twoich towarzyszy i ich sprz\u0119tu zadecyduje czy zostaniesz wykopany na czas.<\/span><\/p>\n\n\n\n

B. \u0141opata \u015bnie\u017cna<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Lekka, najcz\u0119\u015bciej ze sk\u0142adanym teleskopowo trzonkiem i aluminiowym lub poliw\u0119glanowym lemieszem jest bardzo efektywnym narz\u0119dziem. B\u0119dziemy ni\u0105 sprawnie kopa\u0107 w lawinisku, szybko te\u017c wykopiemy jam\u0119 \u015bnie\u017cn\u0105 na nieplanowanym biwaku. Mniejsza \u0142opata z kr\u00f3tszym trzonkiem jest rozwi\u0105zaniem kompromisowym. Nie jest tak efektywna jak pe\u0142nowymiarowa, ale mniej wa\u017cy i \u0142atwiej spakowa\u0107 j\u0105 w plecaku.<\/span><\/p>\n\n\n\n

C. Sonda lawinowa<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

To aluminiowe lub karbonowe rurki, kt\u00f3re po \u0142atwym po\u0142\u0105czeniu tworz\u0105 2 \u2013 3 metrow\u0105 sond\u0119 zako\u0144czon\u0105 ostrym grotem. Umo\u017cliwia ona precyzyjn\u0105 lokalizacj\u0119 (wysondowanie) zasypanego.<\/span><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"sprz\u0119t
Sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry: lawinowe ABC jest zim\u0105 absolutnie niezb\u0119dne (fot. Pieps)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Sprz\u0119t zim\u0105 w g\u00f3ry \u2014 podsumowanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wychodz\u0105c zim\u0105 w g\u00f3ry, pami\u0119taj, o trzech rzeczach:<\/strong><\/p>\n\n\n\n