{"id":7709,"date":"2016-11-20T08:00:29","date_gmt":"2016-11-20T07:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/8a.pl\/8academy\/?p=7709"},"modified":"2024-05-20T09:01:55","modified_gmt":"2024-05-20T07:01:55","slug":"gliwice-najstarsza-scianka-wspinaczkowa-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/gliwice-najstarsza-scianka-wspinaczkowa-polsce\/","title":{"rendered":"Gliwice – najstarsza \u015bcianka wspinaczkowa w Polsce"},"content":{"rendered":"

Trzeba jednak wyra\u017anie zaznaczy\u0107, \u017ce pierwsze treningi na sztucznych obiektach by\u0142y prowadzone ju\u017c od dawna na r\u00f3\u017cnych ,,budowlach\u201d, kt\u00f3re niejako adaptowano do tego celu. Robiono trawersy na piaskowcowych murkach, wykonywano przystawki na \u015bcianach bunkr\u00f3w lub wieszano lin\u0119 na granitowych filarach most\u00f3w i wiadukt\u00f3w. Ustalenie daty rozpocz\u0119cia takiej dzia\u0142alno\u015bci by\u0142oby wi\u0119c\u00a0do\u015b\u0107 trudne. Kt\u00f3ra \u015bcianka wspinaczkowa zas\u0142u\u017cy\u0142a wi\u0119c na miano tej pierwszej?<\/span><\/p>\n

Pierwsza \u015bcianka wspinaczkowa w Polsce<\/b><\/h2>\n

Postawione na wst\u0119pie pytanie, dotyczy zatem stricte zamkni\u0119tego miejsca, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142oby trening przede wszystkim zim\u0105 i w swoim kszta\u0142cie oraz przeznaczeniu mog\u0142oby by\u0107 traktowane jako protoplasta dzisiejszych obiekt\u00f3w. Takie rozwi\u0105zanie powsta\u0142o w Gliwicach, a\u00a0obiekt, kt\u00f3ry si\u0119 tam pojawi\u0142 zosta\u0142 uznany, jako historycznie pierwsza \u015bcianka wspinaczkowa w Polsce.<\/span><\/p>\n

\"Pierwsza

Gliwicki szyb- widok z do\u0142u (fot. autor)<\/p><\/div>\n

Budowa pierwszej \u015bcianki wspinaczkowej w Polsce<\/b><\/h2>\n

Na lokalizacj\u0119 obiektu\u00a0wybrano nieczynny, wysoki na oko\u0142o 15 m i szeroki na 2 m, szyb transportowo – o\u015bwietleniowy w kamienicy przy ulicy Zwyci\u0119stwa 1, tu\u017c obok gliwickiego rynku. Miejsce, cho\u0107 dzi\u015b wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce nieco zaskakuj\u0105ce, nie by\u0142o przypadkowe, poniewa\u017c pod tym samym adresem, na ostatnim pi\u0119trze, ju\u017c wtedy swoj\u0105 siedzib\u0119 mia\u0142\u00a0Klub Wysokog\u00f3rski w Gliwicach<\/a>.<\/span><\/p>\n

Pierwsze wzmianki o budowie \u015bciany pojawi\u0142y si\u0119 w \u201eBularzu\u201d (niewydawany ju\u017c dzi\u015b periodyk wspinaczkowy) w roku 1987. Natomiast rozruch mia\u0142 miejsce rok p\u00f3\u017aniej, przy jednoczesnym prowadzeniu kolejnych prac modernizacyjnych a\u017c do 1995 roku. Na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku dobudowano delikatne przewieszenie z p\u00f3\u0142k\u0105 na prawej \u015bcianie od wej\u015bcia, a kilka lat p\u00f3\u017aniej lew\u0105 \u015bcian\u0119 zast\u0105piono p\u0142yt\u0105 OSB.<\/span><\/p>\n

\"Wej\u015bcie

Wej\u015bcie na pierwsz\u0105 \u015bciank\u0119 wspinaczkow\u0105 w Polsce (fot. autor)<\/p><\/div>\n

Budowa \u015bcianki by\u0142a na tyle wa\u017cna w \u00f3wczesnym \u015brodowisku wspinaczkowym, \u017ce przyci\u0105gn\u0119\u0142a wspinaczy praktycznie z ca\u0142ej Polski, np. Piotrka \u201eSzalonego\u201d Korczaka z Krakowa. Z Gliwic i okolic \u015bciank\u0119 tworzyli w\u0142a\u015bciwie wszyscy, kt\u00f3rzy interesowali si\u0119 wspinaniem w wymiarze sportowym i nadawali mu wtedy ton. Nie spos\u00f3b wymieni\u0107 w tym miejscu konkretnych os\u00f3b, tak by kogo\u015b nie pomin\u0105\u0107. <\/span><\/p>\n

Chwyty<\/b><\/h2>\n

Podczas budowy jednym z problem\u00f3w by\u0142y chwyty. Mimo, \u017ce powstanie pierwszego sztucznego chwytu datowane jest na 1983 rok (dane z firmy Entre Prises), to trzeba sobie uzmys\u0142owi\u0107, \u017ce w po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku w naszym kraju kupienie czegokolwiek, a co dopiero ceramicznych chwyt\u00f3w wspinaczkowych, by\u0142o wielkim wyzwaniem. Wykuto je zatem w \u015bcianie lub wystrugano z drewna. \u00a0Patrz\u0105c na tera\u017aniejsze wykorzystanie tego materia\u0142u do treningu, by\u0142 to ruch wr\u0119cz wizjonerski. Wraz z up\u0142ywem kolejnych lat zacz\u0119\u0142y przewa\u017ca\u0107 chwyty \u017cywiczne, w pocz\u0105tkowej fazie samor\u00f3bki, lepione nad szybem, na strychu.<\/span><\/p>\n

\"Gliwicki

Chwyty \u00a0(fot. autor)<\/p><\/div>\n

Kolejn\u0105 kwesti\u0105 by\u0142a pod\u0142oga, bowiem dno szybu by\u0142o oko\u0142o 1,5-2,0 m poni\u017cej wej\u015bcia i by to obej\u015b\u0107 stworzono sztuczny poziom pod\u0142ogi z drewnianych kratek. Owe kratki odegra\u0142y w pewnym momencie wa\u017cn\u0105 rol\u0119.<\/span><\/p>\n

\"Jeden

Jeden z pierwszych samodzielnie lepionych chwyt\u00f3w \u017cywicznych zamontowany w najm\u0142odszej cz\u0119\u015bci \u015bcianki (fot. autor)<\/p><\/div>\n

Drogi<\/b><\/h2>\n

W szybie<\/em> <\/strong>(bo tak zwyczajowo nazywano \u015bciank\u0119) nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci prowadzenia dr\u00f3g, zawis\u0142y wi\u0119c cztery w\u0119dki. Drogi oznaczono kolorami i wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest tam do dzi\u015b, po oko\u0142o trzydziestu latach od ich powstania. Swoim charakterem przypomina\u0142y to, po czym si\u0119 wtedy g\u0142\u00f3wnie wspinano, czyli jurajskie kraw\u0105dki i dziurki. Rozstrza\u0142 trudno\u015bci dr\u00f3g by\u0142 du\u017cy, od bardzo \u0142atwych po poszczeg\u00f3lne warianty oscyluj\u0105ce \u00a0wok\u00f3\u0142 stopnia VI,5. W \u015brodku szybu zamontowano te\u017c ring, s\u0142u\u017c\u0105cy do nauki zjazd\u00f3w z przepink\u0105. W pewnym momencie ring sta\u0142 si\u0119 nawet cz\u0119\u015bci\u0105 drogi (\u017c\u00f3\u0142tej).<\/span><\/p>\n

\"\u015bcianka

Jedyny ring na \u015bcianie, w tle widoczna tzw. przewieszka z oznaczeniem wariant\u00f3w z lat ’90 (fot. autor)<\/p><\/div>\n

Za drog\u0119 mityczn\u0105 uchodzi\u0142a tzw. zielona naprzeciwko wej\u015bcia. Ju\u017c sam start oferowa\u0142 strza\u0142 praw\u0105 r\u0119k\u0105 do ma\u0142ej kraw\u0105dki na trzy palce. A dalej nie by\u0142o \u0142atwo: odci\u0105gi, kraw\u0105dki, dw\u00f3jki, masywny podchwyt i tak przez 15 m do g\u00f3ry bez miejsc restowych.<\/span><\/p>\n

Z kolei pomara\u0144czowa, tu\u017c obok, startowa\u0142a dwiema pionowymi, d\u0142ugimi na 2 m listwami wkr\u0119conymi obok siebie stanowi\u0105cymi symulacj\u0119 rysy. Wystartowa\u0107 mo\u017cna by\u0142o klinuj\u0105c r\u0119ce, wykorzystuj\u0105c chwyty na tzw. Dulfera lub chwytaj\u0105c je na \u015bcisk. \u015acisk\u00f3w na \u015bcianie by\u0142o wi\u0119cej- stanowi\u0142y ciekaw\u0105 odmian\u0119 dla kraw\u0105dek, a odpowiednio spi\u0142owane z g\u00f3ry stawa\u0142y si\u0119 niewygodnymi stopniami. Znacie to z obecnych dr\u00f3g?<\/span><\/p>\n

\"Chwyty

Chwyty zamontowane na \u015bciance (fot. autor)<\/p><\/div>\n

Nawet dzisiaj, jako\u015b\u0107 \u00f3wczesnych gliwickich propozycji zaskakuje. Absolutny pion, konkretnie ma\u0142e chwyty w po\u0142\u0105czeniu z \u201ekorkerami\u201d na nogach i zgi\u0119ciami do paska wymusza\u0142y ostr\u0105 prac\u0119 palc\u00f3w i przedramion, daj\u0105c na swojej wysoko\u015bci ca\u0142kiem skuteczny trening. Zatem nic dziwnego, \u017ce w \u015brodku zimy do szybu ci\u0119\u017cko czasem by\u0142o wej\u015b\u0107. <\/span><\/p>\n

Gliwicki Szyb- miejsce kultowe<\/b><\/h2>\n

Ze wspinaniem w szybie zwi\u0105zanych jest oczywi\u015bcie wiele anegdot, g\u0142\u00f3wnie dotycz\u0105cych b\u0142\u0119d\u00f3w w asekuracji. Jako, \u017ce do w\u0119dek wpinano si\u0119 g\u0142\u00f3wnie przez pojedynczy karabinek, cz\u0119sto zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce lina wypina\u0142a si\u0119 z uprz\u0119\u017cy i wspinacz musia\u0142 zej\u015b\u0107 lub doko\u0144czy\u0107 drog\u0119 bez zabezpieczenia. By\u0142 te\u017c przypadek, \u017ce jeden z zawodnik\u00f3w spad\u0142 z do\u015b\u0107 du\u017cej wysoko\u015bci, a uratowa\u0142y go wspomniane wcze\u015bniej drewniane kratki tworz\u0105ce pod\u0142og\u0119, kt\u00f3re przebi\u0142 dos\u0142ownie a\u017c po pachy. Mimo to, przez wiele lat nic powa\u017cniejszego si\u0119 nikomu nie sta\u0142o.<\/span><\/p>\n

\"Gliwicki

Gliwicki szyb- widok z g\u00f3ry (fot. autor)<\/p><\/div>\n

Szyb mia\u0142 bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenie ze strychem, ogromnej i ponad stuletniej kamienicy, co powodowa\u0142o, \u017ce cz\u0119stymi towarzyszami treningu by\u0142y go\u0142\u0119bie. Doda\u0107 trzeba, \u017ce czasem do\u015b\u0107 uci\u0105\u017cliwymi towarzyszami.<\/span><\/p>\n

Dla \u015al\u0105ska wczesnych lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych szyb by\u0142 miejscem spotka\u0144. Tam rodzi\u0142y si\u0119 znajomo\u015bci, kt\u00f3re przetrwa\u0142y kolejne, mo\u017cna ju\u017c \u015bmia\u0142o napisa\u0107, dziesi\u0119ciolecia. Tam umawiano si\u0119 na wyprawy i tam dogadywano interesy (by\u0142 to schy\u0142kowy czas z\u0142otej ery prac wysoko\u015bciowych). Uczniowie, studenci, cz\u0119sto urywali si\u0119 z zaj\u0119\u0107 i przeje\u017cd\u017cali wiele kilometr\u00f3w, by sp\u0119dzi\u0107 popo\u0142udnie, wiecz\u00f3r i noc na \u015bciance.\u00a0<\/span>Niejeden sp\u0119dzi\u0142 tam Bo\u017ce Narodzenie czy Sylwestra. By\u0142o to naprawd\u0119 istotne miejsce.<\/span><\/p>\n

\"Kamienica

Kamienica przy ulicy Zwyci\u0119stwa 1 w Gliwicach, miejsce gdzie znajduje si\u0119 \u015bcianka (fot. autor)<\/p><\/div>\n

Jako, \u017ce nic nie trwa wiecznie, tak i szyb odszed\u0142 w zapomnienie wraz z pojawieniem si\u0119 na \u015al\u0105sku kolejnych, nowocze\u015bniejszych \u015bcian. Ciekawostk\u0105 mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce \u015bcianka wspinaczkowa wy\u017csza od szybu powsta\u0142a w tym rejonie dopiero wraz z wybudowaniem Skarpy w Bytomiu.<\/span><\/p>\n

Szyb istnieje jednak do dzi\u015b- i \u00a0to w stanie praktycznie niezmienionym- \u00a0stanowi\u0105c wa\u017cny punkt w historii wspinania w naszym kraju. Przechodz\u0105c ulic\u0105 Zwyci\u0119stwa, warto spojrze\u0107 na kamienic\u0119 z numerem 1, bo jak si\u0119 okazuje kryje ona ciekaw\u0105 histori\u0119…<\/span><\/p>\n