![\"Najwy\u017csze](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kalle-kortelainen-cenlDgUeuW8-unsplash_sm.jpg\")
Pierwszy zdobywca Korony Ziemi<\/h2>\n\n\n\n
Richard Bass w ide\u0119 zdobycia najwy\u017cszych szczyt\u00f3w ka\u017cdego kontynentu zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku lat 80. W tamtych czasach wchodzenie na najwy\u017csze szczyty nie by\u0142o tak komercyjnie dost\u0119pne jak obecnie, a co dopiero m\u00f3wi\u0107 o zdobyciu ca\u0142ej Korony Ziemi. Ka\u017cda ekspedycja by\u0142a wi\u0119c niezwykle kosztowna i skomplikowana. Towarzyszem Bassa w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu by\u0142 r\u00f3wnie zamo\u017cny jak on, Frank Wells, i panowie rozpocz\u0119li wsp\u00f3lne realizowanie go 1 stycznia 1983 roku. Ciekawostk\u0105 jest, \u017ce pierwszy szczyt, Aconcagu\u0119, zdobyli w towarzystwie legendarnego Yvona Chouinarda, za\u0142o\u017cyciela marki Patagonia. Do ko\u0144ca roku uda\u0142o im si\u0119 zebra\u0107 sze\u015b\u0107 z siedmiu szczyt\u00f3w i do zdobycia zosta\u0142 tylko Everest.<\/p>\n\n\n\n
Po dw\u00f3ch nieudanych pr\u00f3bach w 1984 roku, Wells zrezygnowa\u0142 i zosta\u0142\u2026 prezesem The Walt Disney Company. Bass uparcie jednak par\u0142 do przodu. Rok p\u00f3\u017aniej podj\u0105\u0142 trzeci\u0105 pr\u00f3b\u0119 i zako\u0144czy\u0142 zdobywanie Korony Ziemi 30 kwietnia 1985 roku wchodz\u0105c na Mount Everest.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego jest kilka wersji Korony Ziemi?<\/h2>\n\n\n\n
Ju\u017c kiedy Bass i Wells realizowali sw\u00f3j projekt, pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy m\u00f3wi\u0105ce o tym, \u017ce lista najwy\u017cszych szczyt\u00f3w ka\u017cdego z kontynent\u00f3w powinna wygl\u0105da\u0107 nieco inaczej. Reinhold Messner uzna\u0142, \u017ce G\u00f3ra Ko\u015bciuszki, najwy\u017cszy szczyt Australii jest zbyt \u0142atwy. Ma zaledwie 2230 m wysoko\u015bci, a wej\u015bcie na szczyt jest raczej spacerem ni\u017c wspinaczk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"Reinhold](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/millet_messner.jpg\")
Z geograficznego i geologicznego punktu widzenia za kontynent powinno uwa\u017ca\u0107 si\u0119 nie sam\u0105 Australi\u0119, ale Australi\u0119 i Oceani\u0119. To oznacza, \u017ce najwy\u017cszym szczytem tak rozumianego kontynentu jest Piramida Carstensza czyli Puncak Jaya. Ten maj\u0105cy 4884 m szczyt jest prawdziwym alpinistycznym wyzwaniem. Na dodatek, trudno\u015bci nie s\u0105 czysto wspinaczkowe, bo sama logistyka dotarcia na Now\u0105 Gwine\u0119 i uzyskania pozwolenie jest skomplikowana. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce przez dziesi\u0119\u0107 lat \u2013 0d 1995 do 2005 roku \u2013 wej\u015bcie na ten szczyt w og\u00f3le nie by\u0142o mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n
Drugim szczytem w Koronie Ziemi, co do kt\u00f3rego toczy\u0142y si\u0119 dyskusje by\u0142 Mont Blanc. Je\u015bli bowiem przyj\u0105\u0107 najpowszechniej uznawan\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy Europ\u0105 a Azj\u0105, przebiegaj\u0105c\u0105 przez Kaukaz, to Mont Blanc ju\u017c nie jest najwy\u017cszy. W takiej sytuacji przegrywa bowiem z Elbrusem, le\u017c\u0105cym niemal dok\u0142adnie na tej granicy. Co prawda, je\u015bli Europ\u0119 rozumie\u0107 jako wsp\u00f3lnot\u0119 kulturowo-cywilizacyjn\u0105, to Kaukaz trudno uzna\u0107 za jej cz\u0119\u015b\u0107. Barwnie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do tego Piotr Pustelnik, m\u00f3wi\u0105c: \u201cJe\u015bli Messnertwierdzi , \u017ce Kaukaz to jest Europa, niech wejdzie do ubikacji w Mineralnych Wodach. Zobaczy, jak wygl\u0105da ta jego Europa. Je\u015bli wed\u0142ug niego tak ma wygl\u0105da\u0107 Europa, to ja bardzo przepraszam!\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Posta\u0107 znakomitego polskiego himalaisty, zdobywcy Korony Ziemi przywo\u0142ujemy nie bez powodu. Pustelnik zaproponowa\u0142 bowiem jeszcze wi\u0119ksze wyzwanie \u2013 \u201eTrzy Korony\u201d, czyli Koron\u0119 Ziemi, Koronk\u0119 Ziemi (drugie szczyty wszystkich kontynent\u00f3w) oraz Koron\u0119 Himalaj\u00f3w i Karakorum.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszym zdobywc\u0105 Korony Ziemi w wersji Messnera by\u0142 jednak nie s\u0142ynny Austriak, ale Kanadyjczyk Pat Morrow, kt\u00f3ry ubieg\u0142 go o kilka miesi\u0119cy. Messner z kolei skompletowa\u0142 Koron\u0119 Ziemi wierny swoim przekonaniom – bez korzystania z dodatkowego tlenu.<\/p>\n\n\n\n
Przeczytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Najpowszechniej relizowana wersja Korony Ziemi, tzw. lista Messnera, obejmuje nast\u0119puj\u0105ce szczyty:<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Mount Everest \u2013 Dach \u015awiata, to marzenie, kt\u00f3re uwodzi wielu. Najwy\u017csza g\u00f3ra na \u015bwiecie le\u017cy w Himalajach, na granicy Nepalu i Tybetu. Pr\u00f3bowano j\u0105 zdobywa\u0107 ju\u017c w latach 20., ale przez ponad 30 lat skutecznie opiera\u0142a si\u0119 \u015bmia\u0142kom. Na szczyt jako pierwsi dotarli 29 maja 1953 Nowozelandczyk Edmund Hillary i Nepalczyk Tenzing Norgay.<\/p>\n\n\n\n Obecnie w sezonie na szczycie staje czasem kilkaset os\u00f3b. 23 maja 2019 by\u0142o ich \u2026 354. Nie mo\u017cna oczywi\u015bcie powiedzie\u0107, \u017ce wej\u015bcie na Mount Everest jest \u0142atwe. Jednak coraz lepszy sprz\u0119t, znajomo\u015b\u0107 g\u00f3ry i do\u015bwiadczenie przewodnik\u00f3w powoduj\u0105, \u017ce klienci agencji maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c dawniej szans\u0119 na sukces.<\/p>\n\n\n\n Z jedn\u0105 z najwi\u0119kszych trudno\u015bci i jednym z najpowa\u017cniejszych niebezpiecze\u0144stw na Evere\u015bcie trzeba si\u0119 zmierzy\u0107 jeszcze przed dotarciem do obozu I. Lodowiec Khumbu, kt\u00f3ry trzeba przej\u015b\u0107, \u017ceby zacz\u0105\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 wspinaczk\u0119 to istny labirynt szczelin. Na domiar z\u0142ego, ocieplenie klimatu powoduje, \u017ce drog\u0119 przez lodowiec trzeba co roku wyznacza\u0107 w zasadzie na nowo. Szczelin jest coraz wi\u0119cej a sam lodowiec jest powa\u017cnie zagro\u017cony lawinami. Everest bardzo cz\u0119sto jest zdobywany jako ostatni w Koronie ZIemi, w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na trudno\u015b\u0107 i koszty.<\/p>\n\n\n\n Przeczytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Denali, dawniej nazywany Mount McKinley (cho\u0107 stara nazwa ma w\u0142a\u015bnie powr\u00f3ci\u0107), to najwy\u017csza g\u00f3ra Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Jest po\u0142o\u017cona na Alasce, w pa\u015bmie Kordylier\u00f3w, nieco poni\u017cej ko\u0142a podbiegunowego. Wysoko\u015b\u0107 nieznacznie tylko przekraczaj\u0105ca 6000 m mog\u0142aby sugerowa\u0107, \u017ce nie stanowi wi\u0119kszego wyzwania ni\u017c wy\u017csze szczyty w Koronie Ziemi – Aconcagua czy Everest. Tymczasem Denali to szczyt, na kt\u00f3rym szanse na sukces s\u0105 statystycznie najni\u017csze.<\/p>\n\n\n\n Mimo relatywnie niedu\u017cych trudno\u015bci technicznych, zdarzaj\u0105 si\u0119 sezony, kiedy na szczyt udaje si\u0119 dotrze\u0107 mniej ni\u017c jednej trzeciej wspinaczy. Problemem na Denali s\u0105 bowiem ekstremalnie niskie temperatury i bardzo silne wiatry. W 2003 roku termometr umieszczony kilkaset metr\u00f3w poni\u017cej szczytu zanotowa\u0142 -59,7\u00b0C. To oznacza, \u017ce na wierzcho\u0142ku mog\u0142o by\u0107 sporo poni\u017cej -60\u00b0C. Denali nie jest po prostu mro\u017an\u0105 g\u00f3r\u0105. To jedno z najzimniejszych miejsc na naszej planecie.<\/p>\n\n\n\n Przeczytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Najwy\u017cszy szczyt Afryki jest niemal idealnym przeciwie\u0144stwem Denali. Kilimand\u017caro, najwy\u017csza g\u00f3ra Afryki, le\u017cy w Tanzanii, zaledwie 3 stopnie (ok. 330 km) na po\u0142udnie od r\u00f3wnika. To wygas\u0142y wulkan z trzema sto\u017ckami, z kt\u00f3rych najwy\u017cszy, Kibo, wznosi si\u0119 na 5895 m nad poziomem morza. Najwy\u017cszy punkt o kilkudziesi\u0119ciu lat nazywa si\u0119 Uhuru Peak, co w j\u0119zyku suahili oznacza \u201eSzczyt Wolno\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n Wej\u015bcie na Kilimand\u017caro nie wymaga sprz\u0119tu wspinaczkowego, ale sporym wyzwaniem jest sama wysoko\u015b\u0107. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 nieudanych wej\u015b\u0107 szczyt jest spowodanych chorob\u0105 wysoko\u015bciow\u0105. Wiele os\u00f3b w\u0142a\u015bnie od do\u015b\u0107 \u0142atwo dost\u0119pnego Kilimand\u017caro zaczyna swoj\u0105 drog\u0119 do zdobycia Korony Ziemi. Temperatury – cho\u0107 niskie – nie s\u0105 tak problematyczne jak na innych szczytach, trudno\u015bci wspinaczkowych brak i jedyn\u0105 zagadk\u0105 jest to jak nasz organizm zniesie wysoko\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Wok\u00f3\u0142 wierzcho\u0142ka Kilimand\u017caro le\u017cy kilka lodowc\u00f3w, kt\u00f3re znikaj\u0105 w nieprawdopodobnie wr\u0119cz szybkim tempie. Kilka z nich mo\u017cna zobaczy\u0107 ju\u017c tylko na zdj\u0119ciach, a klimatolodzy prognozuj\u0105, \u017ce do po\u0142owy XXI wieku, na Kilimand\u017caro nie b\u0119dzie ju\u017c ani grama \u015bniegu ani lodu.<\/p>\n\n\n\n Przeczytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Tak samo jak Kilimand\u017caro, i Elbrus jest szczytem wulkanicznym. Najwy\u017csza g\u00f3ra Europy znajduje si\u0119 w Rosyjskiej cz\u0119\u015bci Kaukazu. W odr\u00f3\u017cnieniu od najwy\u017cszego szczytu Afryki, Elbrus jest wulkanem nie wygas\u0142ym, ale drzemi\u0105cym. Ostatnia aktywno\u015b\u0107 mia\u0142a miejsce co prawda ok. 2000 lat temu, ale na stokach nadal mo\u017cna poczu\u0107 charakterystyczn\u0105 wo\u0144 siarkowodoru.<\/p>\n\n\n\n Elbrus jest obok Kilimand\u017caro uwa\u017cany za naj\u0142atwiejszy szczyt w Koronie Ziemi. Droga normalna nie stawia przed pr\u00f3buj\u0105cymi go zdoby\u0107 szczeg\u00f3lnych trudno\u015bci, ale \u2013 absurdalnie \u2013 w\u0142a\u015bnie to przekonanie jest \u017ar\u00f3d\u0142em wielu wypadk\u00f3w. Wiele os\u00f3b wybieraj\u0105cych si\u0119 na Elbrus, zach\u0119conych entuzjastycznymi relacjami, wierzy, \u017ce to po prostu \u201ebardzo wysoka Babia G\u00f3ra\u201d. Co sezon na Elbrusie traci \u017cycie nawet dwadzie\u015bcia kilka os\u00f3b. W\u0142a\u015bnie z powodu zbyt s\u0142abego przygotowania i niestarannej aklimatyzacji.<\/p>\n\n\n\n Przeczytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Le\u017c\u0105cy na Antarktydzie Mount Vinson jest kolejnym szczytem Korony Ziemi, w przypadku kt\u00f3rego wyzwaniem nie s\u0105 trudno\u015bci techniczne. Problemem jest oczywi\u015bcie jego po\u0142o\u017cenie na kontynencie, kt\u00f3ry w odr\u00f3\u017cnieniu od wszystkich pozosta\u0142ych jest niezamieszkany.<\/p>\n\n\n\n O istnieniu pi\u0119ciotysi\u0119cznego szczytu w G\u00f3rach Ellswortha na Antarktydzie przez d\u0142ugie lata jedynie spekulowano. Samo pasmo odkryto w latach 30. ubieg\u0142ego stulecia, ale nie wiedziano o nim wiele wi\u0119cej ponad to, \u017ce istnieje i, \u017ce mo\u017cna szacowa\u0107 wysoko\u015b\u0107 najwy\u017cszych jego szczyt\u00f3w na ponad 4000 m. Dopiero w 1958, podczas jednego z wojskowych lot\u00f3w nad nim dokonano pomiar\u00f3w, kt\u00f3re wykaza\u0142y, \u017ce najwy\u017csze wzniesienie ma 4893 m.<\/p>\n\n\n\n Jak wiadomo, Antarktyda jest terytorium bezpa\u0144stwowym, zarz\u0105dzanym przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 na podstawie Traktatu Antarktycznego. Nie wszystkie jednak pa\u0144stwa s\u0105 co do tego zgodne. Cz\u0119\u015b\u0107 G\u00f3r Ellswortha, w tym mi\u0119dzy innym Masyw Vinsona, le\u017c\u0105 na terytorium do kt\u00f3rego prawa ro\u015bci sobie Chile. Wycinek antartyckiego \u201etortu\u201d uwa\u017caj\u0105 za, ni mniej ni wi\u0119cej, tylko terytorium swojego pa\u0144stwa. Na Antraktydzie powsta\u0142a nawet niewielka, zamieszkiwana przez ok. 100 os\u00f3b chilijska osada \u2013 Villa San Estrellas. Bez obaw, jak na razie wej\u015bcie na Mount Vinson nie wymaga posiadania chilijskiej wizy.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Aconcagua to nie tylko najwy\u017csza g\u00f3ra Ameryki Po\u0142udniowej. To tak\u017ce najwy\u017csze na Ziemi wzniesienie poza Himalajami i Karakorum. W Koronie Ziemi jest wi\u0119c oczywi\u015bcie drugim co do wysoko\u015bci szczytem. Tak samo jak w przypadku Kilimand\u017caro czy Elbrusu, droga normalna na szczyt jest relatywnie prosta. Nie ma odcink\u00f3w wspinaczkowych, a czekan i raki przydaj\u0105 si\u0119 tylko w\u00f3wczas, gdy pod szczytem jest du\u017co \u015bniegu. Bywa nazywana najwy\u017cszym trekkingowym szczytem \u015bwiata, bo gdyby nie wysoko\u015b\u0107, zdoby\u0107 m\u00f3g\u0142by j\u0105 niemal ka\u017cdy.<\/p>\n\n\n\n Z racji na brak wyzwa\u0144 technicznych, Aconcagua cz\u0119sto jest wybierana przez himalaist\u00f3w jako miejsce aklimatyzacji przed wypraw\u0105. Znacznie \u0142atwiej bowiem zdoby\u0107 wysoko\u015b\u0107 wchodz\u0105c na najwy\u017cszy szczyt Ameryki Po\u0142udniowej, ni\u017c zmaga\u0107 si\u0119 z trudn\u0105 technicznie wspinaczk\u0105 w Himalajach. Na Aconcagu\u0119 prowadzi te\u017c kilka prawdziwie trudnych wspinaczkowych dr\u00f3g, jak cho\u0107by Droga Polak\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 na po\u0142udniowej \u015bcianie wytyczy\u0142a polska wyprawa w 1934 roku.<\/p>\n\n\n\n Przeczytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Le\u017c\u0105ca na Nowej Gwinei Piramida Carstensza jest szczytem, kt\u00f3ry nie by\u0142 obecny w pierwszych wersjach listy Korony Ziemi. Wspinacze s\u0105 jednak poszukiwaczami wyzwa\u0144 i adrenaliny i od momentu kiedy Messner zaproponowa\u0142 zast\u0105pienie G\u00f3ry Ko\u015bciuszki tym szczytem, wi\u0119kszo\u015b\u0107 mu przyklasn\u0119\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Piramida Carstensza to oczywi\u015bcie nazwa nadana przez kolonizator\u00f3w, Holendr\u00f3w, na cze\u015b\u0107 jej odkrywcy, Jana Carstensza. Kiedy w 1963 roku Indonezja przej\u0119\u0142a kontrol\u0119 nad holendersk\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Nowej Gwinei, nadano jej nazw\u0119 Puncak Jaya, co mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107 jako \u201eSzczyt Zwyci\u0119stwa\u201d.<\/p>\n\n\n\n Jest najni\u017cszym z siedmiu szczyt\u00f3w z tzw. listy Messnera, ale powszechnie uwa\u017ca si\u0119 go za jeden z trudniejszych. Poza czysto technicznymi, wspinaczkowymi wyzwaniami, ogromn\u0105 komplikacj\u0105 jest logistyka wyprawy. Rz\u0105d Indonezji bardzo restrykcyjnie kontroluje dost\u0119p do g\u00f3ry i zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce przez ca\u0142e lata nie wydawano \u017cadnych zezwole\u0144. Jednym z powod\u00f3w jest fakt, \u017ce u st\u00f3p Puncak Jaya le\u017cy druga co do wielko\u015bci kopalnia z\u0142ota na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n Z pierwszym wej\u015bciem na Piramid\u0119 Carstensza wi\u0105\u017ce si\u0119 cokolwiek kuriozalna historia. Holenderska ekspedycja, kt\u00f3ra wybra\u0142a si\u0119 na podb\u00f3j najwy\u017cszego wzniesienia na wyspie w 1936 nie wesz\u0142a na ten szczyt, mo\u017cna by powiedzie\u0107 przez przypadek. Nie byli w stanie okre\u015bli\u0107, kt\u00f3ry wierzcho\u0142ek jest najwy\u017cszy i \u2026 wybrali \u017ale wchodz\u0105c na zaledwie 20 metr\u00f3w ni\u017cszy Ngga Pulu. Na w\u0142a\u015bciwy szczyt dotar\u0142 ze swoj\u0105 ekip\u0105 dopiero w 1962 roku Heinrich Harrer.<\/p>\n\n\n\n Przeczytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n
\n\n\n\n![\"Mont](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Mont_Blanc_oct_2004.jpg\")
Korona Ziemi \u2013 szczyty<\/h2>\n\n\n\n
\n
![\"Mount](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mt-everest-sunset-tibet-2023-11-27-05-28-46-utc.jpg\")
Najwy\u017cszy szczyt Azji – Mount Everest<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n![\"Ekstremalnie](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Climbing_in_the_Alaska_Range.jpg\")
Denali<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n![\"Kontrast](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/the-road-to-kilimanjaro-2024-12-01-09-18-50-utc.jpg\")
Kilimand\u017caro<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n![\"Elbrus](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/elbrus-region-mount-elbrus-is-visible-in-the-back-2023-11-27-04-50-43-utc.jpg\")
Elbrus<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n![\"Po\u0142o\u017cony](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Mount_Vinson_from_NW_at_Vinson_Plateau_by_Christian_Stangl_flickr.jpg\")
Mount Vinson<\/h2>\n\n\n\n
![\"Drugi](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/majestic-peak-of-aconcagua-2025-01-09-06-27-12-utc-1.jpg\")
Aconcagua<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n![\"W](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/600x900_academy_72.jpg.webp\")
Piramida Carstensza<\/h2>\n\n\n\n
![\"Pierwszym](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Leszek_Cichy.jpg\")
![\"Dotarcie](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mario_simoes_flickr_27818932152_8fb8081f2b_o_sm.jpg\")