{"id":67357,"date":"2024-02-16T09:00:53","date_gmt":"2024-02-16T08:00:53","guid":{"rendered":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/?p=67357"},"modified":"2024-04-09T09:35:57","modified_gmt":"2024-04-09T07:35:57","slug":"czekan-dla-poczatkujacych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/czekan-dla-poczatkujacych\/","title":{"rendered":"Jaki czekan wybra\u0107 na pocz\u0105tek? Jak trzyma\u0107 i u\u017cywa\u0107 czekan?"},"content":{"rendered":"\n

G\u00f3ry pokryte \u015bniegiem i ozdobione czap\u0105 lodu s\u0105 zniewalaj\u0105co pi\u0119kne, ale bywaj\u0105 te\u017c niezwykle niebezpieczne. Je\u015bli zaczynasz my\u015ble\u0107 o zimowym trekkingu, a twoje plany si\u0119gaj\u0105 wy\u017cej ni\u017c wierzcho\u0142ki Beskid\u00f3w, musisz zaopatrzy\u0107 si\u0119 w sprz\u0119towy “dwupak” – raki i czekan. O tym, czym kierowa\u0107 si\u0119 przy wyborze rak\u00f3w, przeczytasz w jednym z naszych wcze\u015bniejszych artyku\u0142\u00f3w<\/a>. Z niniejszego tekstu dowiesz si\u0119 jak wybra\u0107 czekan<\/a> dla pocz\u0105tkuj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Bez
Bez czekana i rakl\u00f3w nie ma co zapuszcza\u0107 si\u0119 zim\u0105 w wy\u017csze partie g\u00f3r. (fot. Shutterstock)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Po co tury\u015bcie czekan?<\/h2>\n\n\n\n

Czekan to sprz\u0119t wyj\u0105tkowo wielofunkcyjny. Podczas zimowych w\u0119dr\u00f3wek w wymagaj\u0105cym, g\u00f3rskim terenie, wbijaj\u0105c czekan zyskujesz dodatkowy punkt oparcia. Zyskujesz wi\u0119c stabilno\u015b\u0107, twoje kroki staj\u0105 si\u0119 pewniejsze i mo\u017cesz porusza\u0107 si\u0119 nieco szybciej. Gdy wyro\u015bnie przed tob\u0105 \u015bciana lodu, dysponuj\u0105c czekanem jeste\u015b w stanie wyku\u0107 w niej stopnie, dzi\u0119ki kt\u00f3rym pokonasz trudn\u0105 przeszkod\u0119. Cho\u0107 zim\u0105 w wy\u017cszych partiach g\u00f3r bez rak\u00f3w ani rusz, nie da si\u0119 ca\u0142kowicie wykluczy\u0107 ryzyka utraty przyczepno\u015bci i upadku. Je\u015bli ju\u017c dojdzie do tak niebezpiecznej sytuacji i zaczniesz si\u0119 ze\u015blizgiwa\u0107, czekan mo\u017ce w\u00f3wczas spe\u0142ni\u0107 rol\u0119 “awaryjnego hamulca”.<\/p>\n\n\n\n

Hamowanie czekanem jest czym\u015b co trzeba prze\u0107wiczy\u0107. Nie mo\u017cna bowiem zak\u0142ada\u0107, \u017ce sam fakt posiadania czekana pozwoli ci zatrzyma\u0107 niekontrolowany \u015blizg po stromym stoku. Dobrym pomys\u0142em jest wzi\u0119cie udzia\u0142u w kursie turystyki zimowej w Tatrach. Nauczysz si\u0119 na nim wszystkich podstawowych umiej\u0119tno\u015bci potrzebnych w g\u00f3rach zim\u0105. Dowiesz si\u0119 jak trzyma\u0107 czekan w zale\u017cno\u015bci od sytuacji i jak u\u017cywa\u0107 rak\u00f3w i czekana podczas wej\u015bcia i zej\u015bcia. Prze\u0107wiczysz r\u00f3wnie\u017c w kontrolowanych warunkach hamowanie czekanem, co wcale nie jest tak proste jak si\u0119 pocz\u0105tkowo wydaje.<\/p>\n\n\n\n

Tego jak u\u017cywa\u0107 czekana nie mo\u017cna nauczy\u0107 si\u0119 skutecznie czytaj\u0105c artyku\u0142y lub ogl\u0105daj\u0105c filmy instrukta\u017cowe. To oczywi\u015bcie da pewien podstawowy zas\u00f3b wiedzy i zaznajomi ci\u0119 z terminologi\u0105. Jedynym skutecznym sposobem nabycia do\u015bwiadczenia jest u\u017cywanie czekana w terenie, wi\u0119c dla w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa zacznij od wycieczek pod okiem do\u015bwiadczonego przewodnika.<\/p>\n\n\n\n

Raki i czekan \u2013 zgrana para!<\/h2>\n\n\n\n

Gdy s\u0142yszysz s\u0142owo “raki”, pod\u015bwiadomie na my\u015bl przychodzi ci te\u017c s\u0142owo “czekan”. To w\u0142a\u015bciwe skojarzenie! Na szlakach spotka\u0107 mo\u017cna jednak wielu turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy id\u0105 co prawda w rakach, ale w r\u0119kach maj\u0105 kije trekkingowe<\/a>. Taki system niestety nie zawsze si\u0119 sprawdza. W bardziej wymagaj\u0105cym terenie, gdzie mierzy\u0107 si\u0119 trzeba z mocniej nachylonymi stokami, kije nie daj\u0105 pewnego punktu oparcia. Nie sprawdzaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce zbyt dobrze na mocno oblodzonych szlakach. Poza tym, w przypadku niekontrolowanego zjazdu, nie pomog\u0105 ci wytraci\u0107 pr\u0119dko\u015bci. Rezygnuj\u0105c z czekana, pozbawiasz si\u0119 zatem skutecznego “hamulca awaryjnego”, czyli ostatniej deski ratunku, z kt\u00f3rej korzysta si\u0119 w krytycznej sytuacji. <\/p>\n\n\n\n

Swoj\u0105 pasj\u0119 oczywi\u015bcie mo\u017cesz te\u017c realizowa\u0107 w g\u00f3rach typu beskidzkiego. Tam czekan jest zb\u0119dny i kije w zupe\u0142no\u015bci wystarcz\u0105. Najcz\u0119\u015bciej w takiej sytuacji r\u00f3wnie\u017c raki s\u0105 niepotrzebne, bo na wi\u0119kszo\u015bci szlak\u00f3w poza Tatrami, egzamin zdadz\u0105 turystyczne raczki<\/a>?<\/p>\n\n\n\n

Tego, czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 raki od raczk\u00f3w dowiesz si\u0119 z poradnika,<\/a> opublikowanego na \u0142amach 8academy<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Czekan czy kije trekkingowe? To zale\u017cy od ukszta\u0142towania terenu. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Czekany mo\u017cna w pewnym uproszczeniu podzieli\u0107 na turystyczne oraz wspinaczkowe. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nimi dotycz\u0105 nie tylko wyra\u017anie innego kszta\u0142tu i budowy, ale tak\u017ce u\u017cytych do ich wykonania materia\u0142\u00f3w. Mimo i\u017c podobne z nazwy maj\u0105 zasadniczo inne zastosowanie. Z tradycyjnym czekanem turystycznym bardzo trudno by\u0142oby si\u0119 wspina\u0107, a z kolei wspinaczkowym nie b\u0119dzie wam wygodnie podpiera\u0107 si\u0119 w czasie marszu. <\/p>\n\n\n\n

Czekan dla pocz\u0105tkuj\u0105cych \u2013 z czego sk\u0142ada si\u0119 taki sprz\u0119t?<\/h2>\n\n\n\n

D\u0142ugi czy kr\u00f3tki? Wygi\u0119ty albo prosty? Z \u0142opatk\u0105, a mo\u017ce z m\u0142otkiem? Je\u015bli wybierasz si\u0119 w\u0142a\u015bnie do sklepu po sw\u00f3j pierwszy czekan, przygotuj si\u0119 na to, \u017ce sprzedawca zasypie ci\u0119 podobnymi pytaniami. Na co wi\u0119c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, przy podejmowaniu decyzji, \u017ceby nie kupi\u0107 sprz\u0119tu, kt\u00f3ry nie trafi w twoje potrzeby?<\/p>\n\n\n\n

Stylisko<\/h3>\n\n\n\n

Stylisko to inaczej trzonek czekana. D\u0142uga “rurka”, kt\u00f3ra jest jego r\u0105czk\u0105. Najcz\u0119\u015bciej zrobione jest ze stop\u00f3w aluminium, chocia\u017c pierwsze czekany przed laty mia\u0142y styliska drewniane. Czekany wspinaczkowe bywaj\u0105 wykonane z w\u0142\u00f3kien w\u0119glowych czy innych ultralekkich materia\u0142\u00f3w. Jak nietrudno zgadn\u0105\u0107, taki sprz\u0119t jest odpowiednio dro\u017cszy. Kszta\u0142t styliska du\u017co m\u00f3wi o zastosowaniu czekana. Do turystyki zimowej najodpowiedniejsze b\u0119d\u0105 modele ze styliskiem prostym lub lekko wygi\u0119tym.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Wygl\u0105d
Wygl\u0105d styliska wiele m\u00f3wi o zastosowaniu czekana. (fot. Shutterstock)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Kszta\u0142t styliska wynika z zasad ergonomii, ale te\u017c wymaga\u0144 dotycz\u0105cych wytrzyma\u0142o\u015bci. Wersje z prostym styliskiem s\u0105 lepsze do trekkingu w \u0142atwym terenie, gdy\u017c wygodniej si\u0119 nimi mo\u017cna podpiera\u0107. Niewielkie wygi\u0119cie styliska natomiast doskonale sprawdzi si\u0119 w bardziej stromym terenie. Dzi\u0119ki temu ostrze czekana \u0142atwiej wbi\u0107 pod w\u0142a\u015bciwym k\u0105tem i pewniej mo\u017cna si\u0119 na nim podci\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czekany, kt\u00f3rych styliska s\u0105 bardziej skomplikowane, s\u0142u\u017c\u0105 amatorom wspinaczki. Stylisko b\u0119dzie mocno wygi\u0119te a w jego dolnej cz\u0119\u015bci pojawi si\u0119 czasem ergonomicznie ukszta\u0142towana r\u0105czka. Mocno wygi\u0119te stylisko powoduje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ostrze jest skierowane agresywnie w d\u00f3\u0142. <\/p>\n\n\n\n

Sprz\u0119t, z kt\u00f3rego korzystaj\u0105 g\u00f3rscy tury\u015bci, trzymany jest g\u0142\u00f3wnie za g\u0142owic\u0119 lub g\u00f3rny fragment styliska. W taki spos\u00f3b, by cz\u0119\u015b\u0107 dolna – koniec styliska uzbrojony w grot – mog\u0142a wbija\u0107 si\u0119 w \u015bnieg. Wspinacze trzymaj\u0105 czekan najcz\u0119\u015bciej za r\u0119koje\u015b\u0107 i nie podpieraj\u0105 si\u0119 nim, ale podci\u0105gaj\u0105 si\u0119 wbijaj\u0105c ostrze w l\u00f3d, twardy \u015bnieg lub zaczepiaj\u0105c je o kraw\u0119dzie ska\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Oczekiwania wysuwane pod adresem czekan\u00f3w turystycznych s\u0105 skromniejsze ni\u017c te dotycz\u0105ce modeli przeznaczonych do wspinaczki. Ten drugi rodzaj bywa wykorzystywany do zak\u0142adania stanowisk, a przy pokonywaniu pionowej ska\u0142y musi utrzyma\u0107 ca\u0142y ci\u0119\u017car wspinacza. Czekan turystyczny<\/a> nara\u017cony jest na du\u017co mniejsze obci\u0105\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142owica<\/h3>\n\n\n\n

W przypadku tej cz\u0119\u015bci, kluczowe znaczenie ma wytrzyma\u0142o\u015b\u0107. G\u0142owice czekan\u00f3w produkowane s\u0105 wi\u0119c z najtwardszych rodzaj\u00f3w stali. Z jednej strony taka g\u0142owica uzbrojona jest w tzw. “dzi\u00f3b”, kt\u00f3ry z \u0142atwo\u015bci\u0105 wbijesz w \u015bnieg, uzyskuj\u0105c punkt podparcia. W wersjach turystycznych na drugim jej ko\u0144cu znajdziesz “\u0142opatk\u0119”, przydatn\u0105 na przyk\u0142ad do wykuwania w lodzie stopni.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Z jednej strony “dzi\u00f3b”, z drugiej “\u0142opatka” \u2013 tak wygl\u0105da g\u0142owica w typowym czekanie turystycznym. Na zdj\u0119ciu Climbing Technology Alpin Tour<\/strong>. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Grot<\/h3>\n\n\n\n

Grot jest elementem, kt\u00f3ry cz\u0119sto znajdziecie na dolnym ko\u0144cu styliska. Kiedy wspierasz si\u0119 na czekanie trzymaj\u0105c go za g\u0142owic\u0119, ta zaostrzona ko\u0144c\u00f3wka \u0142atwiej i g\u0142\u0119biej wbija si\u0119 w \u015bnieg, co zapewnia wi\u0119ksz\u0105 stabilno\u015b\u0107. Daje te\u017c pewniejsze oparcie, je\u015bli oka\u017ce si\u0119, \u017ce pod \u015bniegiem znajduje si\u0119 warstwa lodu.<\/p>\n\n\n\n

O ile przed laty trudno by\u0142o wyobrazi\u0107 sobie czekan bez grota, to dzi\u015b takie rozwi\u0105zanie zdarza si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej. Wszystko za spraw\u0105 technologicznego “wy\u015bcigu zbroje\u0144” mi\u0119dzy producentami, kt\u00f3rzy na wszelkie sposoby odchudzaj\u0105 swoje wyroby. Brak ostrej ko\u0144c\u00f3wki styliska cz\u0119sto zauwa\u017cycie w modelach projektowanych do skituringu. W takich czekanach d\u00f3\u0142 styliska ma uko\u015bne \u015bci\u0119cie, co zast\u0119puje do\u015b\u0107 dobrze ostry grot.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"P\u0119tla
P\u0119tla nadgarstkowa przymocowana jest do g\u0142owicy czekana. (fot. Shutterstock)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

P\u0119tla nadgarstkowa<\/h3>\n\n\n\n

U\u017cytkownicy kij\u00f3w trekkingowych nie zawsze pami\u0119taj\u0105 o przek\u0142adaniu d\u0142oni przez p\u0119tle. Ci jednak, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 z czekan\u00f3w, taki nawyk powinni mie\u0107 we krwi. Brak dodatkowego zabezpieczenia w postaci p\u0119tli, a raczej nie korzystanie z niej, mo\u017ce by\u0107 pocz\u0105tkiem bardzo niepo\u017c\u0105danego ci\u0105gu zdarze\u0144. <\/p>\n\n\n\n

Gdy na d\u0142oniach masz grube, ciep\u0142e r\u0119kawice<\/a>, tw\u00f3j chwyt jest mniej pewny i czekan jest nara\u017cony na przypadkowe wypuszczenie z r\u0105k. Nie trzeba chyba t\u0142umaczy\u0107 czemu strata czekana w chwili kiedy masz potrzeb\u0119 z niego korzysta\u0107 jest du\u017cym problemem. Bez czekana poruszanie si\u0119 po stromych stokach czy na lodowcu b\u0119dzie mocno utrudnione, a czasem wr\u0119cz niemo\u017cliwe. Poza tym, przedmiot wa\u017c\u0105cy kilkaset gram, wyposa\u017cony w ostrze i spadaj\u0105cy z du\u017cej wysoko\u015bci, mo\u017ce te\u017c zrobi\u0107 krzywd\u0119 osobom, kt\u00f3re znajduj\u0119 si\u0119 gdzie\u015b ni\u017cej. <\/p>\n\n\n\n

Niepozorna p\u0119telka przymocowana do styliska odgrywa wi\u0119c du\u017c\u0105 rol\u0119 w kontek\u015bcie bezpiecze\u0144stwa. Je\u015bli zale\u017cy ci na komforcie u\u017cytkowania, przyjrzyj si\u0119 tej p\u0119tli starannie i wybierz tak\u0105, kt\u00f3ra umo\u017cliwia sprawn\u0105 zmian\u0119 d\u0142oni. Po stromym stoku idzie si\u0119 czasem zygzakiem i po ka\u017cdym nawrocie trzeba prze\u0142o\u017cy\u0107 czekan z jednej r\u0119ki do drugiej.<\/p>\n\n\n\n

Bardziej szczeg\u00f3\u0142owy opis wszystkich element\u00f3w, z kt\u00f3rych sk\u0142ada si\u0119 czekan, znajdziesz w tym artykule<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Czekan dla pocz\u0105tkuj\u0105cych \u2013 czego potrzeba na start?<\/h2>\n\n\n\n

Je\u015bli pierwsza w\u0119dr\u00f3wka z czekanem w d\u0142oni jeszcze przed tob\u0105 i szukasz czego\u015b na dobry pocz\u0105tek, w orbicie twoich zainteresowa\u0144 powinny znale\u017a\u0107 si\u0119 przede wszystkim czekany o prostej, ale niezawodnej konstrukcji.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Czekan bywa przepustk\u0105 do skutych lodem rejon\u00f3w. (fot. Shutterstock)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Na jaki typ postawi\u0107?<\/h3>\n\n\n\n

Skoro dopiero zaczynasz, wystarczy ci czekan turystyczny. To okre\u015blenie nie znaczy bynajmniej, \u017ce jest gorszy od wspinaczkowego. Okre\u015bla po prostu aktywno\u015b\u0107, do kt\u00f3rej zosta\u0142 zaprojektowany. Jak go wy\u0142owi\u0107 z oferty sklep\u00f3w outdoorowych? Pomocne maj\u0105 by\u0107 oznaczenia, znajduj\u0105ce si\u0119 w specyfikacji.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Czekan turystyczny wed\u0142ug wcze\u015bniejszej normy<\/h4>\n\n\n\n

Jeszcze nie tak dawno w przypadku wersji turystycznych obowi\u0105zywa\u0142a nazwa “czekan typu B” (czyli \u201eBasic\u201d), a przy wersjach wspinaczkowych widnia\u0142 dopisek “czekan typu T”. Wraz z aktualizacj\u0105 normy EN, ten spos\u00f3b oznaczania produkt\u00f3w zaczyna przechodzi\u0107 do lamusa. Co prawda cz\u0119\u015b\u0107 producent\u00f3w oznacza swoje wyroby literami “B” i “T” umieszczonymi na stylisku lub g\u0142owicy, ale nie wynika to ju\u017c z \u017cadnej normy prawnej. To tylko zachowanie zwyczajowego nazewnictwa i “B” oznacza czekan typu 1, a “T” czekan typu 2.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Czekan turystyczny wed\u0142ug aktualnej normy – EN 13089:2015<\/a><\/h4>\n\n\n\n

Wed\u0142ug obecnych przepis\u00f3w, poza okre\u015blaniem wytrzyma\u0142o\u015bci ca\u0142ego narz\u0119dzia, oddzielnie testuje si\u0119 kluczowe jego elementy: stylisko (\u0142\u0105cz\u0105ce si\u0119 z ostrzem) oraz samo ostrze. Istotne znaczenie ma te\u017c to, czy mamy do czynienia z modelem ze sta\u0142ym czy z wymiennym ostrzem. <\/p>\n\n\n\n

Na podstawie uzyskanych w ten spos\u00f3b informacji czekany dzieli si\u0119 na 2 grupy:<\/p>\n\n\n\n