{"id":65514,"date":"2023-09-08T09:00:00","date_gmt":"2023-09-08T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/?p=65514"},"modified":"2024-01-29T21:21:43","modified_gmt":"2024-01-29T20:21:43","slug":"co-to-jest-alpinizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/co-to-jest-alpinizm\/","title":{"rendered":"Co to jest alpinizm?"},"content":{"rendered":"\n

Zadawali\u015bcie sobie kiedy\u015b to z pozoru banalne pytanie? No w\u0142a\u015bnie, odpowied\u017a na nie wcale nie jest \u0142atwa, nawet dla os\u00f3b, dla kt\u00f3rych g\u00f3ry to cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia. A co dopiero ma powiedzie\u0107 laik, kt\u00f3ry z g\u00f3rami nie ma nic wsp\u00f3lnego? Og\u00f3lnie poj\u0119te wspinanie jest terminem niezwykle szerokim, zawieraj\u0105cym w sobie dziedziny, kt\u00f3re nie maj\u0105 ze sob\u0105 zbyt wiele wsp\u00f3lnego. Bo przecie\u017c czy cokolwiek, poza ruchem w g\u00f3r\u0119, \u0142\u0105czy himalaizm i bouldering? Ka\u017cdy przyzna, \u017ce niewiele. A jednak w oczach postronnych obserwator\u00f3w to ten sam sport cz\u0119sto okre\u015blany wsp\u00f3lnym mianownikiem “alpinizm”. Zabawne? Zr\u00f3bmy zatem nieco porz\u0105dku w tych terminach i sprecyzujmy co to jest alpinizm sensu stricte. Bo przecie\u017c w jakim\u015b sensie to termin \u017ar\u00f3d\u0142owy, najszerszy. I dziedzina z kt\u00f3rej wyros\u0142y pozosta\u0142e rodzaje wspinania.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w Alpach w XVIII wieku (fot. Salewa)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Alpinizm czyli co?<\/h2>\n\n\n\n

Sam termin alpinizm to poj\u0119cie do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cone i wieloznaczne. W j\u0119zyku polskim mo\u017cna znale\u017a\u0107 co najmniej trzy znaczenia tego s\u0142owa. W najprostszym uj\u0119ciu alpinizm, si\u0119gaj\u0105cym do etymologii s\u0142owa, to ka\u017cda wspinaczka uprawiana w Alpach. Ale zaraz, a co je\u015bli wspinam si\u0119 w Tatrach? Ok, tu jeszcze ratuje nas “taternictwo”. A w Andach? Andynizm? W Pamirze? Pamiryzm? W Pirenejach? Pireneizm? No nie. Zatem s\u0142owo “alpinizm” s\u0142u\u017cy do opisywania ka\u017cdej wspinaczki odbywaj\u0105cej si\u0119 w g\u00f3rach o charakterze alpejskim, nie tylko w samych Alpach. To troch\u0119 tak jak ze s\u0142owem “adidasy”, kt\u00f3rego potocznie u\u017cywamy do okre\u015blenia but\u00f3w sportowych, nie tylko tych wyprodukowanych przez sam\u0105 mark\u0119 adidas. <\/p>\n\n\n\n

Ale termin alpinizm jest r\u00f3wnie\u017c okre\u015blony w ustawodawstwie. I tu z powrotem troch\u0119 zam\u0119tu. Bowiem prawo traktuje “alpinizm” jako termin bardzo szeroki, zawieraj\u0105cy w sobie ka\u017cdy rodzaj dzia\u0142alno\u015bci g\u00f3rskiej wymagaj\u0105cy specjalistycznego przygotowania, wyposa\u017cenia i umiej\u0119tno\u015bci. W tym znaczeniu alpinizmem jest sama wspinaczka g\u00f3rska jak i te\u017c wspinaczka sportowa, narciarstwo g\u00f3rskie czy speleologia.<\/p>\n\n\n\n

A co z tymi innymi \u0142a\u0144cuchami g\u00f3rskimi? Kto\u015b przecie\u017c mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pewn\u0105 niekonsekwencj\u0119. Owszem, nie u\u017cywamy termin\u00f3w “pireneizm” czy “andynizm” ale powszechnie korzystamy z terminu “himalaizm<\/a>“! Co wi\u0119cej, dotyczy on nie tylko samych Himalaj\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c g\u00f3r takich jak Karakorum, Pamir, Hindukusz czy Tien Szan. Ot\u00f3\u017c, himalaizm, jako osobny termin, wyr\u00f3\u017cniono ze wzgl\u0119du na szczeg\u00f3lne warunki w jakich si\u0119 odbywa. Z technicznego punktu widzenia to alpinizm prowadzony jednak na znacznie wi\u0119kszych wysoko\u015bciach. Za symboliczn\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy alpinizmem a himalaizmem uznaje si\u0119 7000m n.p.m. Wysoko\u015b\u0107 narzuca szereg obiektywnych zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re nie wyst\u0119puj\u0105 w klasycznym alpinizmie. A ogrom g\u00f3r najwy\u017cszych definiuje spos\u00f3b dzia\u0142ania, kt\u00f3ry jest si\u0142\u0105 rzeczy inny ni\u017c w Alpach czy Andach. <\/p>\n\n\n\n

Ale w zasadzie dlaczego w\u0142a\u015bnie alpinizm? Bo to w Alpach wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Si\u0119gnijmy do historii alpinizmu.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Alpinizm to poj\u0119cie szerokie i pojemne (fot. Salewa)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Historia alpinizmu<\/h2>\n\n\n\n

Alpinizm ma zaskakuj\u0105co d\u0142ug\u0105 histori\u0119. By si\u0119gn\u0105\u0107 do jego \u017ar\u00f3de\u0142 musimy si\u0119 cofn\u0105\u0107 do po\u0142owy XVIII wieku. Wtedy to Horace B\u00e9n\u00e9dict de Saussure, szwajcarski przyrodnik mieszkaj\u0105cy w Genewie wyznaczy\u0142 nagrod\u0119 dla pierwszego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zdob\u0119dzie dobrze widoczny z miasta Mont Blanc. 2 sierpnia 1786 roku dw\u00f3ch lokalnych \u015bmia\u0142k\u00f3w – Jacques Balmat i Michel Paccard – wysz\u0142o z Chamonix w kierunku szczytu. Po sze\u015bciu dniach, 8 sierpnia o godzinie 18:23 zameldowali si\u0119 na szczycie. Rok p\u00f3\u017aniej szczyt zdoby\u0142 sam pomys\u0142odawca czyli Horace B\u00e9n\u00e9dict de Saussure. <\/p>\n\n\n\n

Od tego momentu sprawy przybra\u0142y tempa. W 1808 roku Mont Blanc zdobywa pierwsza kobieta – Marie Paradis. Wtedy te\u017c zdobyto r\u00f3wnie\u017c drugi alpejski szczyt, g\u00f3ruj\u0105cy nad Chamonix Aiguille du Midi. W 1823 powstaje biuro przewodnik\u00f3w w Chamonix a w 1857 w Londynie zawi\u0105zuje si\u0119 The Alpine Club. Druga po\u0142owa XIX wieku to tak zwana z\u0142ota era alpinizmu. W ci\u0105gu pi\u0119tnastu lat kilkadziesi\u0105t alpejskich szczyt\u00f3w zostaje zdobytych przez wspinaczy francuskich i brytyjskich. Dochodzi te\u017c do pierwszych g\u0142o\u015bnych wypadk\u00f3w. Z\u0142ot\u0105 er\u0119 symbolicznie ko\u0144czy nie lada wyczyn – pierwsze wej\u015bcie na Matterhorn w 1865 roku. Szczyt zdobywa Edward Whymper, Michel Croz, Peter Taugwalder wraz z synem oraz Charles Hudson, Lord Francis Douglas, Douglas Robert Hadow. Niestety podczas zej\u015bcia czterech uczestnik\u00f3w wyprawy ginie. <\/p>\n\n\n\n

Tak w\u0142a\u015bnie narodzi\u0142 si\u0119 alpinizm, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej przeniesiono w inne g\u00f3ry ca\u0142ego \u015bwiata. W XX wieku aren\u0105 zmaga\u0144 alpinist\u00f3w sta\u0142y si\u0119 g\u00f3ry wysokie czyli Himalaje i Karakorum. Historia podboju tych pasm g\u00f3rskich oraz rozwoju samego alpinizmu na ternie Alp to temat na grub\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Alpinizm ma ju\u017c prawie 250 lat historii (fot. Salewa)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Alpinizm – co jest celem?<\/h2>\n\n\n\n

Podstawowym celem alpinizmu jest zdobycie danego szczytu. Banalne, prawda? Tak alpinizm si\u0119 narodzi\u0142. Celem by\u0142o wej\u015bcie na Mont Blanc, Matterhorn czy inn\u0105 alpejsk\u0105 g\u00f3r\u0119. Przez dziesi\u0105tki lat to w\u0142a\u015bnie szczyt, bardziej ni\u017c droga do niego, definiowa\u0142a sukces w alpinizmie. Taka wizja alpinizmu jest obecna w potocznym postrzeganiu tego sportu nawet dzi\u015b. Ale alpinizm przez lata ewoluowa\u0142 i szybko sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce nie samo wej\u015bcie na szczyt jest istotne lecz droga i styl w jakim si\u0119 to zrobi. Przecie\u017c wiele szczyt\u00f3w, w tym tak\u017ce tych najwy\u017cszych posiada stosunkowe \u0142atwe drogi wiod\u0105ce na wierzcho\u0142ek. Poza tym czasy gdy na mapach widnia\u0142o wiele dziewiczych szczyt\u00f3w i pokus\u0105 sam\u0105 w sobie by\u0142o postawienie stopy na niezdobytym wierzcho\u0142ku i nazwanie go bezpowrotnie min\u0119\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w po\u0142owie XX wieku sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce droga do celu jest r\u00f3wnie wa\u017cna, jak sam szczyt, je\u015bli nie wa\u017cniejsza. Droga ta mo\u017ce mie\u0107 przecie\u017c r\u00f3\u017cn\u0105 trudno\u015b\u0107, urod\u0119, ekspozycj\u0119. Co ciekawe (i prawdopodobnie zdumiewaj\u0105ce dla laik\u00f3w), istniej\u0105 drogi w g\u00f3rach, kt\u00f3re wcale nie wychodz\u0105 na wierzcho\u0142ek. Zdobycie samego szczytu zesz\u0142o jakby na drugi plan a alpinizm przybra\u0142 form\u0119 rywalizacji bardziej sportowej, technicznej ni\u017c romantycznej. <\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c w po\u0142owie XX wieku alpinizm zacz\u0105\u0142 ewoluowa\u0107. Aren\u0105 zmaga\u0144 alpinist\u00f3w zacz\u0119\u0142y by\u0107 inne pasma g\u00f3rskie w tym g\u00f3ry najwy\u017csze – Himalaje i Karakorum, Pamir, Tien-Szan, Hindukusz. Jednocze\u015bnie, w drugiej po\u0142owie XX wieku z alpinizmu zacz\u0119\u0142y si\u0119 rodzi\u0107 nowe dyscypliny wspinaczkowe takie jak wspinaczka ska\u0142kowa, wspinaczka lodowa, wspinanie hakowe, wielko\u015bcianowe, wielowyci\u0105gowe, bouldering. Dzi\u015b pod poj\u0119ciem “alpinizm” rozumiemy og\u00f3lnie wspinanie uprawiane w g\u00f3rach.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Szczyt ju\u017c niekoniecznie jest celem samym w sobie (fot. Salewa)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Alpini\u015bci<\/h2>\n\n\n\n

Czyli ludzie uprawiaj\u0105cy alpinizm. Lub himalaizm, bo cz\u0119sto to te same osoby a przecie\u017c dorobek trudno rozgraniczy\u0107 wysoko\u015bci\u0105. Niemniej, droga ka\u017cdego alpinisty, niezale\u017cnie czy wspina si\u0119 w g\u00f3rach najwy\u017cszych, prowadzi przez Alpy. Przez ponad dwie\u015bcie lat alpinizm dorobi\u0142 si\u0119 szeregu wybitych postaci. Nie spos\u00f3b por\u00f3wna\u0107 ich wyczyny i zrobi\u0107 list\u0119 tych najwa\u017cniejszych. Zawsze b\u0119dzie to obarczone jakim\u015b uproszczeniem, fa\u0142szem. Bo jak por\u00f3wna\u0107 pierwsze wej\u015bcie na Matterhorn z wyczynami wsp\u00f3\u0142czesnych alpinist\u00f3w? Jak por\u00f3wna\u0107 wielko\u015b\u0107 wyczynu wtedy, gdy \u015bmia\u0142kowie dysponowali prymitywnym sprz\u0119tem i niewielkim do\u015bwiadczeniem? <\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b, na ca\u0142ym \u015bwiecie istnieje wiele nagr\u00f3d przyznawanych alpinistom za ich wyczyny. Niemniej, najwa\u017cniejsz\u0105 pozostaje Z\u0142oty Czekan. To g\u00f3rski Nobel, presti\u017cowa nagroda przyznawana za wybitne osi\u0105gni\u0119cia w alpinizmie przez francusk\u0105 organizacj\u0119 Groupe de Haute Montagne oraz Montagne Magazine od roku 1992. Od tego czasu mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce lista nagrodzonych to w\u0142a\u015bnie najwybitniejsze postacie wsp\u00f3\u0142czesnego alpinizmu. W\u015br\u00f3d nich nie brakuje nazwisk z Polski. <\/p>\n\n\n\n

Polscy alpini\u015bci<\/h3>\n\n\n\n

Cho\u0107 do Alp mamy do\u015b\u0107 daleko a nasze Tatry do najwybitniejszych pasm g\u00f3rskich nie nale\u017c\u0105, to nasi alpini\u015bci to \u015bwiatowa czo\u0142\u00f3wka. Owszem, pocz\u0105tki alpinizmu i jego dziewi\u0119tnastowieczna z\u0142ota era omin\u0119\u0142a Polak\u00f3w. ale ju\u017c w po\u0142owie XX wieku polscy alpini\u015bci do\u0142\u0105czyli do \u015bwiatowej czo\u0142\u00f3wki i pozostaj\u0105 w niej do dzi\u015b cz\u0119sto b\u0119d\u0105c autorami historycznych wyczyn\u00f3w. Oto kilka wybitnych polskich alpinist\u00f3w (i \u017ceby by\u0142o jasne – ta kr\u00f3tka lista nie wyczerpuje tematu). <\/p>\n\n\n\n