Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wspinaczy zaczyna swoj\u0105 przygod\u0119 ze wspinaniem na Jurze Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej. Jura, cho\u0107 \u015bliska, zat\u0142oczona, nie zawsze pi\u0119kna to jednak alma mater, miejsce gdzie si\u0119 wraca, miejsce, kt\u00f3re potrafi zaskakiwa\u0107 nawet po wielu latach. Mo\u017cna jej nie lubi\u0107 ale trzeba szanowa\u0107, tak czy inaczej to najlepszy i najwi\u0119kszy rejon wspinaczkowy w naszym kraju, to ska\u0142y, w kt\u00f3rych zrodzi\u0142a si\u0119 i wci\u0105\u017c rozwija polska wspinaczka sportowa. Niemniej, ka\u017cdy kto cz\u0119sto wpada cz\u0119sto na weekend na Jur\u0119 mo\u017ce mie\u0107 dosy\u0107. Rosn\u0105ca popularno\u015b\u0107 naszego sportu i rozw\u00f3j \u015bcianek wspinaczkowych sprawi\u0142, \u017ce na Jurze bywa naprawd\u0119 bardzo t\u0142oczno. I wtedy rodzi si\u0119 pytanie – czy jest jaka\u015b sensowna alternatywa dla ukochanej i znienawidzonej Jury?<\/p>\n\n\n\n
Nie mieli\u015bmy tyle geologicznego szcz\u0119\u015bcia co Hiszpania czy Francja, krajobraz nie obfituje w formacje skalne. Sza\u0142u nie ma ale jednak Jura to nie jedyne miejsce gdzie mo\u017cna si\u0119 wspina\u0107. Starsi wyjadacze zapewne znaj\u0105 rejony wspinaczkowe inne ni\u017c Jura, ale ci, kt\u00f3rzy dopiero zaczynaj\u0105 mog\u0105 ich nie zna\u0107. Robimy zatem kr\u00f3tki przegl\u0105d. Skupimy si\u0119 na miejscach do wspinania z lin\u0105.<\/p>\n\n\n\n
To drugi po Jurze najwi\u0119kszy rejon wspinaczkowy w Polsce. Dolny \u015al\u0105sk kryje sporo wspinaczkowego dobra. Kilka kilometr\u00f3w na wsch\u00f3d od Jeleniej G\u00f3ry, ko\u0142o miejscowo\u015bci Janowice Wielkie, na charakterystycznych wzg\u00f3rzach znajdziemy ca\u0142kiem sporo dorodnych granitowych ska\u0142. Niekt\u00f3re nawet, jak Sokolik Wielki czy Jastrz\u0119bia Turnia, s\u0105 imponuj\u0105co wysokie. <\/p>\n\n\n\n
Soko\u0142y to trzy g\u0142\u00f3wne zgrupowania ska\u0142: rejon Sokolika, rejon Sukiennic i Krzy\u017cna G\u00f3ra le\u017c\u0105ce na wzg\u00f3rzach nad Trzci\u0144skiem. Ska\u0142y s\u0105 do\u015b\u0107 blisko siebie, mo\u017cna w ci\u0105gu dnia swobodnie w\u0119drowa\u0107 mi\u0119dzy sektorami w poszukiwaniu dr\u00f3g i cienia. Do wyboru mamy ca\u0142e mn\u00f3stwo propozycji. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to drogi \u0142atwe ale s\u0105 te\u017c sektory (np. T\u0119pa Ska\u0142a) z du\u017c\u0105 koncentracj\u0105 trudnych dr\u00f3g. Wzg\u00f3rza na wsch\u00f3d od Trzci\u0144ska to Rudawski Park Krajobrazowy, kryj\u0105cy kolejne zgrupowania ska\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego warto jecha\u0107 w Soko\u0142y i Rudawy? Bo s\u0105 pi\u0119kne, to raz. Bo to ska\u0142y granitowe o zupe\u0142nie innych formacjach ni\u017c na Jurze, to dwa. Soko\u0142y to miejsce, w kt\u00f3rym mo\u017cna po\u0107wiczy\u0107 wspinanie w prawdziwych rysach – a tego na Jurze raczej nie znajdziemy. Trzeba jednak wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce Soko\u0142y i Rudawy bywaj\u0105 bardzo zat\u0142oczone. Spora ilo\u015b\u0107 \u0142adnych \u0142atwych dr\u00f3g przyci\u0105ga kursy i sekcje wspinaczkowe. Bywa, \u017ce pod Sukiennicami s\u0105 t\u0142umy. <\/p>\n\n\n\n
Pro tip: w granicie fatalnie wspina si\u0119 latem. Je\u015bli chcesz pozna\u0107 mo\u017cliwo\u015bci tej ska\u0142y jed\u017a wiosn\u0105 lub jesieni\u0105 – wtedy wszystkie granitowe oblaki i kraw\u0105dki w ko\u0144cu trzymaj\u0105 jak nale\u017cy!<\/p>\n\n\n\n
Soko\u0142y i Rudawy to nie jedyne ska\u0142y regionu. Granitowe turnie znajdziemy r\u00f3wnie\u017c w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Karpacza i Szklarskiej Por\u0119by. Niestety Krucze Ska\u0142y, Ska\u0142y Te\u015bciowej czy Krzywe Baszty nie robi\u0105 ju\u017c takiego wra\u017cenia jak Soko\u0142y. S\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci niskie i mniej urodziwe. Wyj\u0105tkiem s\u0105 \u0142adne ska\u0142y Dziobata i Krzywa Baszta.<\/p>\n\n\n\n
Ciekawostk\u0105 wart\u0105 uwagi jest natomiast ska\u0142a Wie\u017cyca tu\u017c na p\u00f3\u0142noc od Lw\u00f3wka \u015al\u0105skiego. Na turni o wysoko\u015bci oko\u0142o 20 m znajdziemy kilkana\u015bcie dr\u00f3g, z kt\u00f3rych najtrudniejsza to VI.3+. W przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci sudeckich ska\u0142 Wie\u017cyca to piaskowiec i to ca\u0142kiem dobrej jako\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
Skoro piaskowcu mowa – ko\u0142o Wlenia jest prawdziwa pere\u0142ka regionu czyli nieczynny kamienio\u0142om o wdzi\u0119cznej nazwie Kingsajz. To gratka dla fan\u00f3w wspinania tradowego<\/a>. No bolts please! Kingsajz oferuje wyj\u0105tkowe w skali Polski wspinanie w drobnoziarnistym piaskowcu najwy\u017cszej jako\u015bci. Znajdziemy tam prawdziwe rysy jakie mo\u017cna podziwia\u0107 na filmach wspinaczkowych. Tylko nieco kr\u00f3tsze. Co wi\u0119cej, Kingsajz zadowoli zar\u00f3wno pocz\u0105tkuj\u0105cych wielbicieli rys jak i wytrawnych rysowych wyjadaczy – najtrudniejsze drogi to VI.5.<\/p>\n\n\n\n Rejon legenda. Wielu dr\u017cy na s\u0142owo Hejszowina. G\u00f3ry Sto\u0142owe<\/a> kryj\u0105 bardzo du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 piaskowcowych masyw\u00f3w i turni. Niestety nie wszystkie z nich s\u0105 udost\u0119pnione do wspinania. Ale nawet tych gdzie wspinanie jest legalne jest du\u017co. Przede wszystkim to wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bcian Szczeli\u0144ca Wielkiego. Wspinanie tu to pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem zupe\u0142nie inna bajka ni\u017c na Jurze. To dlatego, \u017ce Hejsza by\u0142a miejscem narodzin specyficznego stylu wspinania. Opowiada\u0142 o nim w jednym z naszych podcast\u00f3w Marek P\u0142onka<\/a>. W skr\u00f3cie zasady wspinania w Hejszowinie sprowadzaj\u0105 si\u0119 do has\u0142a: “zawsze od do\u0142u”. To oznacza, \u017ce drogi by\u0142y i nadal s\u0105 obijane id\u0105c od do\u0142u a nie ze zjazdu. Naturaln\u0105 tego konsekwencj\u0105 jest niewielka ilo\u015b\u0107 ring\u00f3w i spore mi\u0119dzy nimi odleg\u0142o\u015bci. Obowi\u0105zuje zakaz wspinania na w\u0119dk\u0119 oraz bezwzgl\u0119dny u\u017cywania magnezji. W piaskowcu nie wspinamy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c po deszczu (jest wtedy bardziej kruchy) a do asekuracji nie u\u017cywamy ko\u015bci ani friend\u00f3w. Zamiast nich w rysach osadza si\u0119 s\u0142ynne piaskowcowe w\u0119ze\u0142ki. S\u0142owem – w Hejszy trzeba mie\u0107 cojones! Hejszowina oferuje jednak absolutnie unikalne wspinanie w pi\u0119knych okoliczno\u015bciach przyrody.<\/p>\n\n\n\n Zgodnie z zarz\u0105dzeniem Dyrektora Parku z 2023 roku legalnie mo\u017cna si\u0119 wspina\u0107 w nast\u0119puj\u0105cych miejscach:<\/p>\n\n\n\n B\u0119d\u0105c w Kotlinie K\u0142odzkiej mo\u017cna wybra\u0107 si\u0119 na jej przeciwleg\u0142y, wschodni kraniec. Tam, w okolicy L\u0105dka Zdr\u00f3j znajdziemy zesp\u00f3\u0142 granitowych baszt. Jest tam kilkadziesi\u0105t dr\u00f3g o r\u00f3\u017cnych trudno\u015bciach (wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u0142atwych) i d\u0142ugo\u015bciach (wi\u0119kszo\u015b\u0107 niestety kr\u00f3tkich). Owszem, na pewno da si\u0119 tam znale\u017a\u0107 lokalne pere\u0142ki – najciekawiej wygl\u0105daj\u0105 Baszty, Skalna Brama i Skalny Mur. Sp\u00f3jrzmy jednak prawdzie w oczy: w por\u00f3wnaniu z poblisk\u0105 Hejszowin\u0105 te ska\u0142y wypadaj\u0105 s\u0142abo. <\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce to najlepsza ska\u0142a w Polsce. Jestem sk\u0142onny si\u0119 z tym zgodzi\u0107. Jaroniec to podhala\u0144ska \u015bwi\u0105tynia twardej cyfry. Tu nie ma mi\u0119kkiej gry. Jaroniec oferuje nam oko\u0142o 20 dr\u00f3g w dobrej jako\u015bci wapieniu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dr\u00f3g biegnie podobnym terenem – wpierw przewieszenie przechodz\u0105ce w pion a na ko\u0144cu w lekko po\u0142ogi, techniczny teren. Drogi s\u0105 do\u015b\u0107 d\u0142ugie (wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma oko\u0142o 20 metr\u00f3w) i wytrzyma\u0142o\u015bciowe. Wspinanie tu mo\u017ce by\u0107 z wielu wzgl\u0119d\u00f3w zaskakuj\u0105ce i trudne dla kogo\u015b kto przyje\u017cd\u017ca pierwszy raz. Jaroniec oferuje inn\u0105 ni\u017c na Jurze rze\u017ab\u0119 – znajdziemy tu du\u017co odci\u0105g\u00f3w, podchwyt\u00f3w, kraw\u0105dek a wyceny s\u0105 do\u015b\u0107 twarde. Ale niech was to nie zniech\u0119ca. W zasadzie wszystkie drogi s\u0105 pi\u0119kne a klasyki takie jak Lazy Boy, Iluzja Mocy czy Inwazja Bia\u0142ych Myszek s\u0105 po prostu wspania\u0142e. Zalet\u0105 jest te\u017c kr\u00f3tkie podej\u015bcie i sporo cienia w ci\u0105gu dnia. <\/p>\n\n\n\n Przez wiele lat ta ciekawa ska\u0142a pozostawa\u0142a secret spotem lokalnych wspinaczy. Ale od 2018 roku Dyrektor Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego udost\u0119pni\u0142 j\u0105 wspinaczom. I jest to nie lada pow\u00f3d do rado\u015bci! Na ko\u0144cu kr\u00f3tkiej dolinki znajduje si\u0119 pi\u0119kny wapienny mur o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 100 metr\u00f3w. Jest na nim kilkadziesi\u0105t dr\u00f3g, przewa\u017cnie p\u0142ytowych, o r\u00f3\u017cnej d\u0142ugo\u015bci. To bodaj\u017ce jedyne miejsce w Polsce gdzie mo\u017cna si\u0119 powspina\u0107 w niebieskim wapieniu. Znajdziemy tu ca\u0142y przekr\u00f3j trudno\u015bci, od \u0142atwiaczy po si\u0142owe ekstrema. Drogi takie jak Imago, Pr\u00f3ba Baletu, Sztuka Kochania, Sztuka Latania to szczere z\u0142oto. <\/p>\n\n\n\n Czyli silni na lewo s\u0142absi na prawo. Czy w Polsce znajdziemy pomara\u0144czowy wapie\u0144? Tak! Prze\u0142om Bia\u0142ki to jedyne takie miejsce. W niezwykle malowniczej scenerii po obu stronach rzeki znajdziemy tu dwie ska\u0142y. Na zachodnim brzegu le\u017cy ska\u0142a Ob\u0142azowa, czyli druga po Jaro\u0144cu podhala\u0144ska \u015bwi\u0105tynia cyfry. Grota mo\u017ce nie jest szczeg\u00f3lnie wielka ale drogi biegn\u0105 bardzo du\u017cym przewieszeniem i s\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci mocno si\u0142owe. Ka\u017cdy kto dysponuje wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 mocy powinien to miejsce odwiedzi\u0107. <\/p>\n\n\n\n Gdy ju\u017c nasycimy si\u0119 t\u0119gimi przewisami warto wpa\u015b\u0107 na drug\u0105 stron\u0119 rzeki. Niestety przez Bia\u0142k\u0119 w tym miejscu nie zawsze daje si\u0119 przej\u015b\u0107. Nurt bywa wartki i do\u015b\u0107 g\u0142\u0119boki, gdy wody jest du\u017co lepiej pojecha\u0107 dooko\u0142a. Kramnica jest majestatyczn\u0105, ponad trzydziestometrow\u0105 ska\u0142\u0105, na kt\u00f3rej znajdziemy kilkana\u015bcie dr\u00f3g, z kt\u00f3rych naprawd\u0119 ka\u017cda jest pi\u0119kna. Moim zdaniem to naj\u0142adniejsze \u0142atwe drogi (do VI.2+) w Polsce. D\u0142ugie, zr\u00f3\u017cnicowane, wytrzyma\u0142o\u015bciowe, z dobrym tarciem. Jedyny minus to fakt, \u017ce ska\u0142a bywa miejscami krucha. Poza tym sztos. <\/p>\n\n\n\n Tu\u017c nad Zalewem Ro\u017cnowskim znajduje si\u0119 spora grupa piaskowcowych ska\u0142 o zr\u00f3\u017cnicowanej wysoko\u015bci i formacjach. Miejsce jest wyj\u0105tkowo urocze, bo czy gdzie\u015b w Polsce mo\u017cna wspina\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d g\u00f3r z jeziorem za plecami? Ro\u017cn\u00f3w to kilkadziesi\u0105t \u015bwietnych dr\u00f3g w bardzo dobrej skale. Znajdziemy tu wszystko: \u0142atwe, trudne, przewieszone, po\u0142ogie. Jest jednak jedno “ale”. G\u0142\u00f3wne ska\u0142y znajduj\u0105 si\u0119 tu\u017c przy domach i s\u0105 na terenie prywatnym. Obowi\u0105zuj\u0105 zatem \u015bcis\u0142e zasady:<\/p>\n\n\n\n Ro\u017cn\u00f3w to nie jedyne ska\u0142y w okolicy. Kawa\u0142ek na p\u00f3\u0142noc, nad jeziorem Czchowskim znajdziemy jeszcze Tropikaln\u0105 Ska\u0142\u0119 a na niej 25 ciekawych dr\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n Nie byli\u015bcie? To koniecznie! Wiadomo – daleko i po drodze do niczego ale Kamie\u0144 Leski naprawd\u0119 robi wra\u017cenie. Wystarczy pod nim stan\u0105\u0107. Kawa\u0142 pi\u0119knego piaskowcowego muru skalnego. Ska\u0142a znajduje si\u0119 tu\u017c za Leskiem przy samej drodze, podej\u015bcie to mo\u017ce dwie minuty. Jest tu kilkadziesi\u0105t wy\u015bmienitych linii o wycenach od V do VI.6. Prawa cz\u0119\u015b\u0107 muru to imponuj\u0105cy, trzydziestometrowy, poprzecinany okapami filar – kawa\u0142 uczciwego wspinania. Tu znajdziemy klasyki takie jak Ziemia Obiecana, Kobra czy Czarne Oceany. Lewa cz\u0119\u015b\u0107 to lekko przewieszony d\u0142ugi mur z kr\u00f3tszymi drogami. W odr\u00f3\u017cnieniu od piaskowc\u00f3w Hejszowiny obowi\u0105zuj\u0105 tu normalne, sportowe zasady obijania dr\u00f3g i wspinania. Kamie\u0144 Leski to bezsprzecznie jedna z najfajniejszych ska\u0142 w Polsce.<\/p>\n\n\n\nRejony wspinaczkowe inne ni\u017c Jura: Kotlina K\u0142odzka<\/h2>\n\n\n\n
Hejszowina<\/h3>\n\n\n\n
\n
L\u0105dek Zdr\u00f3j<\/h3>\n\n\n\n
Rejony wspinaczkowe inne ni\u017c Jura: Podhale<\/h2>\n\n\n\n
Jaroniec <\/h3>\n\n\n\n
Dolina Ku Dziurze<\/h3>\n\n\n\n
Prze\u0142om Bia\u0142ki<\/h3>\n\n\n\n
Rejony wspinaczkowe inne ni\u017c Jura: Beskidy<\/h2>\n\n\n\n
Ro\u017cn\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n
\n
Rejony wspinaczkowe inne ni\u017c Jura: Podkarpacie<\/h2>\n\n\n\n
Kamie\u0144 Leski<\/h3>\n\n\n\n
Rejony wspinaczkowe inne ni\u017c Jura: G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie<\/h2>\n\n\n\n