![\"\"](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/P5210317-1.jpg\")
Troch\u0119 historii<\/h2>\n\n\n\n
Pierwszym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry w og\u00f3le rozwa\u017ca\u0142, \u017ce Grenlandia jest mo\u017cliwa do przej\u015bcia w poprzek, by\u0142 norweski podr\u00f3\u017cnik i badacz Fridtjof Nansen. W 1888 roku sta\u0142 si\u0119 on liderem 6-osobowej ekspedycji, kt\u00f3ra jako pierwsza przesz\u0142a dystans ze wschodniego na zachodnie wybrze\u017ce wyspy. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 drewnianymi saniami, lekkimi namiotami i sprz\u0119tem nawigacyjnym, kt\u00f3ry obecnie trudno sobie wyobrazi\u0107, w ci\u0105gu 7 tygodni przeszli dystans z zatoki Umivik na pustym wschodnim wybrze\u017cu do Godthaab (obecnego Nuuk) na zachodzie. Dokonuj\u0105c tego jako pierwsi, wytyczyli drog\u0119 nast\u0119pcom, kt\u00f3rzy przez kolejne dekady przechodzili Grenlandi\u0119 w tym i w innych regionach, tak\u017ce na dalekiej p\u00f3\u0142nocy.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszymi Polakami, kt\u00f3rzy przeszli l\u0105dol\u00f3d Grenlandii byli Marek Kami\u0144ski i Wojciech Moskal w 1993. Ich trasa wiod\u0142a z rejonu Tasillaq na wschodzie do skraju l\u0105dolodu w rejonie Kangerlussuaq na zachodzie. Przez lata trasa ta sta\u0142a si\u0119 wyznacznikiem wyzwania dla polarnik\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata, pokona\u0142o j\u0105 te\u017c \u0142\u0105cznie dziesi\u0119cioro Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Po zimowym trawersie Islandii w 2020 roku s\u0105dzi\u0142em, \u017ce nie wr\u00f3c\u0119 zbyt szybko na dalek\u0105 p\u00f3\u0142noc. Przej\u015bcie Grenlandii wydawa\u0142o si\u0119 nieosi\u0105galnym marzeniem. Potrzeba by\u0142o jednak w\u0142a\u015bciwego pytania zadanego przez w\u0142a\u015bciwa osob\u0119, aby rozbudzi\u0107 my\u015bl: \u201ea mo\u017ce by tak?\u201d. W ten spos\u00f3b w 2021 roku, wraz z Mateuszem Walig\u00f3r\u0105, zacz\u0119li\u015bmy przygotowania do trawersu Grenlandii. Pod koniec kwietnia 2022 roku znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w miasteczku Kangerlussuaq, by zacz\u0105\u0107 nasz trawers l\u0105dolodu Grenlandii.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"Trawers](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/P5090659-1.jpg\")
Czym jest trawers?<\/h2>\n\n\n\n
Aby po\u0142\u0105czy\u0107 oba wybrze\u017ca wyspy trzeba zrozumie\u0107, co czeka nas w \u015brodku. Wn\u0119trze Grenlandii wype\u0142nia l\u0105dol\u00f3d. To ogromna masa lodu przyrastaj\u0105ca dzi\u0119ki padaj\u0105cemu tam \u015bniegowi, kt\u00f3ry tworz\u0105c kolejne pok\u0142ady zamienia si\u0119 w l\u00f3d, przez tysi\u0105ce lat p\u0142yn\u0105cy powoli w stron\u0119 brzeg\u00f3w. Jego powierzchnia to bia\u0142a pustka, gdzie w sezonie w\u0119dr\u00f3wek temperatury spadaj\u0105 poni\u017cej -30\u00b0C, a wiatr potrafi rozp\u0119dzi\u0107 si\u0119 znacznie powy\u017cej 100 km\/h. Wybrze\u017ca s\u0105 zamieszka\u0142e, ale we wn\u0119trzu wyspy jeste\u015bmy zdani tylko na siebie. Drog\u0119 wyznacza teoretyczny \u015blad GPS, gdy\u017c przez ca\u0142y dzie\u0144 otacza nas bia\u0142a pustka. <\/p>\n\n\n\n
Ca\u0142e jedzenie, paliwo i sprz\u0119t od pocz\u0105tku ci\u0105gnie si\u0119 na saniach, samemu id\u0105c na nartach backcountry. Ci\u0119\u017car \u0142adunku na starcie to oko\u0142o 80 kg. Potencjalne k\u0142opoty ze sprz\u0119tem trzeba rozwi\u0105za\u0107 samemu, a w razie niepogody przygotowa\u0107 ob\u00f3z na z\u0142e warunki. Tu nie da si\u0119 otrzyma\u0107 pomocy z zewn\u0105trz. Ewakuacja z wn\u0119trza wyspy jest mo\u017cliwa, wymaga jednak piekielnie drogiego ubezpieczenia, kt\u00f3re poch\u0142on\u0119\u0142o spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszego bud\u017cetu.<\/p>\n\n\n\n
Zjawili\u015bmy si\u0119 na skraju l\u0105dolodu z zapasem jedzenia na 35 dni i 15 litrami paliwa do kuchenek. Urz\u0105dzenia nawigacyjne i do \u0142\u0105czno\u015bci satelitarnej mieli\u015bmy zdublowane, tak jak kuchenki \u2013 bez opcji otrzymania wody ze \u015bniegu byli\u015bmy przegrani. Moje ubrania termiczne i puchowe przetestowa\u0142em wcze\u015bniej na zimowej Islandii i Piku Lenina. Wsp\u00f3lna w\u0119dr\u00f3wk\u0119 i rozbijanie namiotu dopracowali\u015bmy z Mateuszem w polskim biegunie zimna \u2013 G\u00f3rach Izerskich. Na moich saniach podr\u00f3\u017cowa\u0142 obowi\u0105zkowy karabin i zapas amunicji, na wypadek spotkania z nied\u017awiedziem polarnym. Wszystko by\u0142o gotowe. Pozosta\u0142o zacz\u0105\u0107 i\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/P5050416.jpg\")
Trawers Grenlandii – w\u0119dr\u00f3wka<\/h2>\n\n\n\n
Pocz\u0105tek okaza\u0142 si\u0119 najtrudniejszy. Wej\u015bcie w l\u0105dol\u00f3d nazywa si\u0119 cz\u0119sto \u201elodospadem\u201d. Nie jest to lodospad jak w Himalajach, ale raczej rozleg\u0142y labirynt lodowych blok\u00f3w, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi kluczyli\u015bmy trzy dni. Ci\u0119\u017ckie sanie blokowa\u0142y nas, wiele razy wypina\u0142em si\u0119, by popchn\u0105\u0107 sanie Mateusza, a po chwili on ci\u0105gn\u0105\u0142 moje na kraw\u0119d\u017a lodu, za kt\u00f3r\u0105 teren od razu opada\u0142, a zje\u017cd\u017caj\u0105ce sanie przewraca\u0142y si\u0119 \u2013 i tak setki razy. Dzienne dystanse oznacza\u0142y kilka kilometr\u00f3w, okupionych strasznym wysi\u0142kiem. <\/p>\n\n\n\n
Rytm dnia<\/h3>\n\n\n\n
W dzie\u0144 s\u0142o\u0144ce topi\u0142o \u015bnieg, szybko przestawili\u015bmy si\u0119 wi\u0119c na wczesny tryb \u017cycia, startuj\u0105c oko\u0142o 5.00 i ko\u0144cz\u0105c dzie\u0144 o 14.00-16.00. Rozbicie namiotu, rozk\u0142adanie rzeczy we wn\u0119trzu, topienie kilku litr\u00f3w wody, posi\u0142ek, notatki, kr\u00f3tkie wiadomo\u015bci wysy\u0142ane do Polski \u2013 i sen. Po 8 godzinach budzili\u015bmy si\u0119 w ciemno\u015bci, by przygotowa\u0107 \u015bniadanie, zwin\u0105\u0107 rzeczy, namiot i zacz\u0105\u0107 nowy dzie\u0144 marszu. Ka\u017cdego dnia podobny, cho\u0107 warunki i teren codziennie zmienia\u0142y si\u0119 nieznacznie. Wpadli\u015bmy w rytm, dziel\u0105c si\u0119 obowi\u0105zkami: ja bra\u0142em na siebie nawigacje i popo\u0142udniowe gotowanie, Mateusz ratowa\u0142 mnie, przejmuj\u0105c poranny rozruch kuchni. Taki podzia\u0142 oszcz\u0119dza\u0142 nam zb\u0119dnego dywagowania i konflikt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W ci\u0105gu dnia szli\u015bmy kilka-kilkana\u015bcie godzin, pokonuj\u0105c na pocz\u0105tku 10-15 km, a pod koniec drogi nawet 30 km. Nasze tempo by\u0142o wolniejsze ni\u017c planowane, ale zapasy zrobili\u015bmy z rezerw\u0105. Maszerowali\u015bmy w pustce. Co ciekawe, dw\u00f3ch samotnik\u00f3w sz\u0142o w oddaleniu od siebie. Podczas marszu by\u0142em zazwyczaj 100-300 m z przodu, a ka\u017cdy z nas zaj\u0119ty by\u0142 swoimi my\u015blami. Rozmawiali\u015bmy du\u017co na postojach i biwakach. Pocz\u0105tek wyprawy oznacza\u0142 wysi\u0142ek i szukanie optymalnego rozk\u0142adu dnia. Gdy do tego doszli\u015bmy, opuszczaj\u0105c jednocze\u015bnie pofalowan\u0105 stref\u0119 brzegow\u0105, z oczu znikn\u0119\u0142y nam odleg\u0142e szczyty \u2013 i zacz\u0119\u0142a si\u0119 przygoda z niesko\u0144czon\u0105 biel\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"Trawers](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/P6050934.jpg\")
Trawers Grenlandii – najtrudniejsze momenty<\/h2>\n\n\n\n
Gdyby\u015bmy my\u015bleli, \u017ce przej\u015bcie poszarpanych blok\u00f3w na brzegu l\u0105dolodu b\u0119dzie ko\u0144cem trudno\u015bci, byliby\u015bmy naiwni. Warunki zmienia\u0142y si\u0119 codziennie, zmuszaj\u0105c nas do improwizacji. Gdy zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce pofa\u0142dowany pocz\u0105tek mamy za sob\u0105, nocny opad \u015bniegu przyni\u00f3s\u0142 zaspy, w kt\u00f3rych utkn\u0119li\u015bmy na 2 dni, zu\u017cywaj\u0105c mn\u00f3stwo si\u0142 na marsz. Dopiero gdy stabilna pogoda wr\u00f3ci\u0142a, otworzy\u0142a si\u0119 przed nami prosta droga do wn\u0119trza wyspy.<\/p>\n\n\n\n
Krajobraz Grenlandii wydaje si\u0119 monotonny, jednak lekko wypuk\u0142y kszta\u0142t l\u0105dolodu sprawia\u0142, \u017ce ka\u017cdego dnia musieli\u015bmy zdoby\u0107 przynajmniej 100 metr\u00f3w. Normalnie nie robi\u0142oby to wra\u017cenia, ale gdy ci\u0105gnie si\u0119 ci\u0119\u017ckie sanie maj\u0105c wiatr w twarz, ta r\u00f3\u017cnica stawa\u0142a si\u0119 odczuwalna. Pomaga\u0142a nam my\u015bl, \u017ce po przekroczeniu kulminacji l\u0105dolodu znajdowa\u0142o si\u0119 jeszcze bardziej strome zej\u015bcie na wschodni brzeg.<\/p>\n\n\n\n
Najgorszy moment dnia? Dla mnie zdecydowanie poranki, gdy w temperaturze -25\u00b0C nale\u017ca\u0142o ubra\u0107 si\u0119, spakowa\u0107 rzeczy i szarpn\u0105\u0107 przysypane nocnym \u015bniegiem sanie.<\/p>\n\n\n\n
We wn\u0119trzu wyspy<\/h3>\n\n\n\n
Trudno\u015bci trzyma\u0142y tak\u017ce we wn\u0119trzu wyspy. Na cztery dni przed osi\u0105gni\u0119ciem kulminacji 2500 m n.p.m. p\u00f3\u0142nocno-zachodni wiatr zmusi\u0142 nas do okopania namiotu i postoju. Zamkni\u0119ci na ma\u0142ej powierzchni s\u0142uchali\u015bmy wycia wiatru na zewn\u0105trz i widzieli\u015bmy, jak szarpie on namiotem. Gdy w ko\u0144cu wiatr zmniejszy\u0142 si\u0119, pozostawi\u0142 po sobie \u201ewhite-out\u201d, w kt\u00f3rym g\u0119ste chmury zlewa\u0142y si\u0119 ze \u015bniegiem, odbieraj\u0105c zmys\u0142 orientacji. W takich chwilach szli\u015bmy blisko siebie, z kompasem, na kt\u00f3ry trzeba by\u0142o zerka\u0107 co 20 krok\u00f3w, przed oczami. Wszystko zlewa\u0142o si\u0119 w nieodgadnion\u0105 biel, tak bardzo, \u017ce wiele razy wje\u017cd\u017ca\u0142em nartami w zasp\u0119 nie dostrzegaj\u0105c jej do ostatniej chwili. Brak punkt\u00f3w odniesienia odbiera\u0142a r\u00f3wnowag\u0119, przewraca\u0142em si\u0119 wi\u0119c niekiedy, trac\u0105c poczucie pionu. Kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w w takich warunkach by\u0142o szczytem mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Gdy i to min\u0119\u0142o, dostali\u015bmy od Grenlandii ostatni\u0105 przeszkod\u0119: zastrugi. D\u0142ugie i wysokie na 20-40 cm grzbiety, uformowane przez wiatr i s\u0142o\u0144ce, z twardego niczym gips \u015bniegu. Szli\u015bmy skosem w stosunku do nich, przez kilka dni nasze narty zderza\u0142y si\u0119 wi\u0119c z nimi, o ile nie zdarzyli\u015bmy ich omin\u0105\u0107. Niekiedy by\u0142o to niemo\u017cliwe i wtedy pracowicie przechodzili\u015bmy wielkimi krokami, czuj\u0105c jak sanie szarpi\u0105 nas niczym niepos\u0142uszne zwierz\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n
Moment najwi\u0119kszej satysfakcji? Chwila, gdy po trzech tygodniach marszu osi\u0105gn\u0119li\u015bmy symboliczny grzbiet Grenlandii. Teren doko\u0142a by\u0142 oczywi\u015bcie p\u0142aski i nic nie wskazywa\u0142o na istnienie tam najwy\u017cszego punktu naszej drogi. Uczcili\u015bmy jednak ten moment, a potem wr\u00f3cili\u015bmy do walki z zastrugami, a cztery dni p\u00f3\u017aniej rzeczywi\u015bcie dostrzegli\u015bmy, \u017ce teren si\u0119 obni\u017ca. To by\u0142 pocz\u0105tek powrotu.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"Trawers](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/P5260551.jpg\")
Trawers Grenlandii – stacja radarowa<\/h2>\n\n\n\n
Najdziwniejsze miejsce na naszej drodze by\u0142o te\u017c jedynym \u015bladem cz\u0142owieka w bezkresnej bieli. 150 km od wyruszenia wyros\u0142a przed nami stacja radarowa DYE-2, zbudowana tu pod koniec zimnej wojny jako punkt ostrzegania przed atakiem rakietowym ZSRR. Porzucona w pa\u017adzierniku 1988 stoi do dzi\u015b, niczym widmo, po\u015brodku pustki. Wchodz\u0105c do niej mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce opuszczono j\u0105 niedawno. W pokojach wci\u0105\u017c le\u017c\u0105 ksi\u0105\u017cki i przedmioty zostawione przez dawn\u0105 obs\u0142ug\u0119, w g\u0142\u0119bi budowli stoj\u0105 urz\u0105dzenia elektrowni, ksi\u0105\u017cki meldunkowe rozrzucone s\u0105 w pomieszczeniu radiostacji. Kilka pomieszcze\u0144 nadaje si\u0119 do przenocowania, cho\u0107 wn\u0119trze jest zimne i po naradzie wybrali\u015bmy namiot, kt\u00f3ry we pogodny dzie\u0144 b\u0142yskawicznie nagrzewa\u0142 si\u0119 w s\u0142o\u0144cu.<\/p>\n\n\n\n
DYE-2 zrobi\u0142o na nas niesamowite wra\u017cenie. Ja by\u0142em zafascynowany, Mateusz uzna\u0142 je za odstraszaj\u0105ce i odm\u00f3wi\u0142 spania wewn\u0105trz. Przez kilka godzin w\u0119drowali\u015bmy korytarzami budowli, widz\u0105c jak z biegiem lat pogr\u0105\u017ca si\u0119 ona nieub\u0142aganie w lodzie. Zadzierali\u015bmy te\u017c g\u0142owy wewn\u0105trz kopu\u0142y, gdzie antena radaru nadal celuje w niebo, nie rejestruj\u0105c ju\u017c jednak \u017cadnego sygna\u0142u. Kilku rzadkich go\u015bci zostawi\u0142o tylko par\u0119 napis\u00f3w na \u015bcianach.<\/p>\n\n\n\n
Skoro poza tym jednym miejscem byli\u015bmy kompletnie odci\u0119ci od ludzi, co czu\u0142em i o czym my\u015bla\u0142em przez tygodnie samotno\u015bci? Odkry\u0142em, \u017ce my\u015bli zaprz\u0105ta mi przede wszystkim obecna chwila i planowanie zaledwie paru najbli\u017cszych chwil. Moje \u017cycie upro\u015bci\u0142o si\u0119 do punktu, w kt\u00f3rym my\u015bla\u0142em nie o najbli\u017cszych kilku latach, ale kilkudziesi\u0119ciu krokach. Odlicza\u0142em czas do postoju i biwaku, szacowa\u0142em zapasy i stan pogody. By\u0142o to idealne \u017cycie chwil\u0105. Czasem, gdy my\u015bli mog\u0142y poszybowa\u0107 swobodniej, wspomina\u0142em wydarzenia z \u017cycia i my\u015bla\u0142em o planach na przysz\u0142o\u015b\u0107. \u017bycie skurczy\u0142o si\u0119 do prostej ba\u0144ki, w kt\u00f3re niewiele by\u0142o miejsca na marzenia. Trwali\u015bmy zawieszeni g\u0142\u00f3wnie w bie\u017c\u0105cej chwili.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"Trawers](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/P5180165-1.jpg\")
Trawers Grenlandii – ostatnie kroki<\/h2>\n\n\n\n
L\u0105dol\u00f3d po wschodniej stronie obni\u017ca si\u0119 szybciej, tote\u017c nabrali\u015bmy pr\u0119dko\u015bci i ostatnie dni min\u0119\u0142y pod znakiem pokonywania rekordowych odleg\u0142o\u015bci. Na kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w przed wybrze\u017cem dopad\u0142 nas silny wiatr \u2013 zatrzymali\u015bmy si\u0119 na noc i ca\u0142y ranek, by wypocz\u0105\u0107, po czym ruszyli\u015bmy. Na horyzoncie wynurza\u0142y si\u0119 ju\u017c powoli nunnatakki<\/em>, g\u00f3ry wystaj\u0105ce nad powierzchnie lodu, nasze ostatnie drogowskazy. Szli\u015bmy ca\u0142e popo\u0142udnie, a widz\u0105c, \u017ce wiatr pcha nas do celu i pogoda sprzyja spojrzeli\u015bmy po sobie i parli\u015bmy dalej. Powierzchnia l\u0105dolodu obni\u017ca\u0142a si\u0119 tak, \u017ce mogli\u015bmy chwilami zje\u017cd\u017ca\u0107 na naszych saniach si\u0142\u0105 grawitacji. Przysz\u0142a trzygodzinna polarna noc, a my szli\u015bmy dalej, obni\u017caj\u0105c si\u0119 ostatecznie mi\u0119dzy doliny strefy brzegowej. Nie by\u0142o tam okropnego lodospadu, powierzchnia lodu spokojnie poprowadzi\u0142a nas nad urwisko, z kt\u00f3rego zobaczyli\u015bmy zatok\u0119. Nad jej brzegiem po raz pierwszy od 35 dni dotkn\u0119li\u015bmy ska\u0142.<\/p>\n\n\n\n Ostatnia chwila w\u0119dr\u00f3wki by\u0142a te\u017c ostatnim wysi\u0142kiem. Z lodowca nale\u017ca\u0142o przenie\u015b\u0107 ci\u0119\u017ckie sanie na dno fiordu i po niestabilnym, morskim lodzie przej\u015b\u0107 kilka kilometr\u00f3w do oczekuj\u0105cej nas \u0142odzi. Na jej pok\u0142adzie mogli\u015bmy u\u015bcisn\u0105\u0107 sobie d\u0142onie i powiedzie\u0107: to koniec.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Przeszli\u015bmy Grenlandi\u0119, w\u0119druj\u0105c 622 km w 5 tygodni. Uko\u0144czyli\u015bmy t\u0119 drog\u0119 zamykaj\u0105c honorowe grono kilkunastu Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy na przestrzeni 30 lat uko\u0144czyli j\u0105 z powodzeniem. Przeszli\u015bmy j\u0105 bezpiecznie, nawet gdy do\u015bwiadcza\u0142a nas pot\u0119g\u0105 swoich \u017cywio\u0142\u00f3w. Zobaczyli\u015bmy miejsca, kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie potrafiliby\u015bmy sobie wyobrazi\u0107. Ta imponuj\u0105ca droga by\u0142a jednym z najwi\u0119kszych wyzwa\u0144 \u2013 fizycznych i psychicznych \u2013 jakie przetrwa\u0142em. Jednocze\u015bnie – jedn\u0105 z najwi\u0119kszych przyg\u00f3d mojego \u017cycia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W maju 2022 \u0141ukasz Supergan wraz z Mateuszem Walig\u00f3r\u0105 dokonali trawersu Grenlandii, najwi\u0119kszej wyspy \u015bwiata. O niezwyk\u0142ej podr\u00f3\u017cy pisze \u0141ukasz Supergan.<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":60231,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[26070],"tags":[26077,26085,26084],"class_list":["post-60206","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turystyka-trekking","tag-przewodnik","tag-trekking","tag-zima"],"acf":[],"yoast_head":"\n![\"Trawers](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/P5300798.jpg\")