![\"\"](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Mayan-Smith-Gobat-Frankenjura-ph-Frank-Kretschmann.jpg\")
Kr\u00f3tka historia friend\u00f3w wspinaczkowych<\/h2>\n\n\n\n
Vitalii Aba\u0142akow, znakomity rosyjski wspinacz lat siedemdziesi\u0105tych, prawdopodobnie nie podejrzewa\u0142 jak jego prosty wynalazek zmieni wspinanie. Aba\u0142akow wymy\u015bli\u0142 kostk\u0119, kt\u00f3ra dzia\u0142a\u0142a mimo\u015brodowo – w miar\u0119 obci\u0105\u017cenia Krzywka Aba\u0142akowa<\/em> przekr\u0119ca\u0142a si\u0119 w rysie, w pewien spos\u00f3b dopasowuj\u0105c si\u0119 do jej szeroko\u015bci. Wynalazek Rosjanina by\u0142 pierwowzorem friend\u00f3w wspinaczkowych. Co ciekawe, do dzi\u015b mo\u017cna kupi\u0107 popularne tricamy, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 dok\u0142adnie na tej samej zasadzie.<\/p>\n\n\n\n W tym samym czasie, po drugiej stronie globu, Greg Lowe, legenda wspinaczki, opracowa\u0142 podobne, cho\u0107 nieco bardziej zaawansowane urz\u0105dzenie. Jego Cam Nut posiada\u0142 ci\u0119gno i jedn\u0105 krzywk\u0119 o logarytmicznym kszta\u0142cie pasuj\u0105cym do rys r\u00f3\u017cnych rozmiar\u00f3w. Pomys\u0142 Lowe’a cho\u0107 opatentowany, nigdy nie zdoby\u0142 popularno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Rok p\u00f3\u017aniej, w 1973 roku, Ray Jardin rozwin\u0105\u0142 pomys\u0142 Lowe’a. Jego urz\u0105dzenie mia\u0142o ci\u0119gno i nie jedn\u0105 ale ca\u0142y zestaw przeciwstawnych krzywek. Poci\u0105gniecie ci\u0119g\u0142a powodowa\u0142o z\u0142o\u017cenie si\u0119 krzywek. Przyrz\u0105d w\u0142o\u017cony w rys\u0119 “rozpycha\u0142” si\u0119 w niej tym mocniej im mocniej by\u0142 obci\u0105\u017cony. To w\u0142a\u015bnie Ray Jardin wymy\u015bli\u0142 popularn\u0105 dzi\u015b nazw\u0119 friend.<\/p>\n\n\n\n Kwestia nazwy wymaga jednak pewnego wyja\u015bnienia. S\u0142owo friend sta\u0142o si\u0119 tak popularne, \u017ce okre\u015bla si\u0119 nim wszystkie mimo\u015brodowe kostki mechaniczne SLDC (Spring Loaded Camming Devices). Tak jak mianem adidas\u00f3w okre\u015bla si\u0119 wszystkie buty sportowe. W rzeczywisto\u015bci nazwa friend zarezerwowana jest dla przyrz\u0105d\u00f3w produkowanych przez firm\u0119 Wild Country. To w\u0142a\u015bnie ta marka, w 1977 roku jako pierwsza, zacz\u0119\u0142a produkowa\u0107 urz\u0105dzenie opatentowane przez Ray’a Jardin’a.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n W zasadzie jest banalnie prosta. Friendy wspinaczkowe<\/a> sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z trzech zasadniczych element\u00f3w: ci\u0119gna, krzywek o mimo\u015brodowym, logarytmicznym kszta\u0142cie oraz ci\u0119gien spustu wraz z cynglem. Gdy poci\u0105gniemy za cyngiel krzywki sk\u0142adaj\u0105 si\u0119, gdy cyngiel pu\u015bcimy krzywki otwieraj\u0105 si\u0119, wracaj\u0105c na pozycj\u0119 wyj\u015bciow\u0105. W ten spos\u00f3b jeden friend ma du\u017cy zakres szeroko\u015bci i mo\u017ce by\u0107 stosowany w ro\u017cnych rysach. W dzisiejszych friendach mamy cztery krzywki zamontowane na jednej lub dw\u00f3ch osiach. Paten dwuosiowy wprowadzi\u0142 Black Diamond. Ma on swoj\u0105 du\u017c\u0105 zalet\u0119 \u2013 dwie osie zwi\u0119kszaj\u0105 zakres pracy i daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracy pasywnej tak jak w przypadku zwyk\u0142ej kostki. Krzywki zazwyczaj s\u0105 tego samego rozmiaru i kszta\u0142tu, wyst\u0119puj\u0105 jednak friendy tzw. offsetowe, kt\u00f3re maj\u0105 r\u00f3\u017cne rozmiary krzywek. Pierwsze friendy produkowano ze sztywnym, stalowym ci\u0119gnem. Wkr\u00f3tce zast\u0105piono je jednak ci\u0119gnem elastycznym i dzi\u015b wszystkie friendy wspinaczkowe maj\u0105 takie ci\u0119g\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie, friendy wspinaczkowe maj\u0105 rozmiary. Niemo\u017cliwym by\u0142o by stworzenie jednego urz\u0105dzenia, kt\u00f3re mo\u017cna by osadzi\u0107 zar\u00f3wno w bardzo w\u0105skich finger-crackach jak i w pot\u0119\u017cnych off-width’ach. Dzi\u0119ki rozmiar\u00f3wce, kt\u00f3rej kolejne rozmiary nachodz\u0105 na siebie, nie ma mo\u017cliwo\u015bci by \u017caden friend nie siada\u0142 w danej rysie. Oczywi\u015bcie pod warunkiem, \u017ce przy uprz\u0119\u017cy mamy odpowiedni do danej drogi zestaw friend\u00f3w. Zastanawia was jaki rozmiar maj\u0105 najwi\u0119ksze friendy? Ot\u00f3\u017c niszowa ameryka\u0144ska firma Valley Giant produkuje friendy dedykowane do szerokich rys, z kt\u00f3rych najwi\u0119kszy ma rozpi\u0119to\u015b\u0107 a\u017c… 30cm. A najmniejsze? Black Diamond Camalot Z4<\/a> \u2013 0 ma zakres 7.5 \u2013 11.8 mm!<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Dobry przyjaciel uratuje \u017cycie. Friendy wspinaczkowe maj\u0105 prawie same zalety. Osadza si\u0119 je w rysach b\u0142yskawicznie i bardzo \u0142atwo. Co wi\u0119cej, mo\u017cna je osadza\u0107 w rysach o zupe\u0142nie r\u00f3wnoleg\u0142ych kraw\u0119dziach, co w przypadku zwyk\u0142ych ko\u015bci wspinaczkowych jest niemo\u017cliwe. Dobrze osadzony friend ma ogromn\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107. Kto nie wierzy niech obejrzy sobie jedn\u0105 z reklam friend\u00f3w na kt\u00f3rej na friendzie za\u0142o\u017conym w idealnie r\u00f3wnoleg\u0142ej rysie podnoszony jest samoch\u00f3d. Friendy wspinaczkowe s\u0105 \u201epancernym\u201d punktem asekuracyjnym.<\/p>\n\n\n\n Friendy wspinaczkowe u\u0142atwi\u0142y te\u017c znacz\u0105co \u017cycie wspinaczom, kt\u00f3rzy szli \u201ena drugiego\u201d. Zatart\u0105 ko\u015b\u0107 czasami bardzo trudno wyj\u0105\u0107, bywa, \u017ce jest to po prostu niemo\u017cliwe. Frienda za\u015b wyjmuje si\u0119 banalnie prosto, wystarczy poci\u0105gn\u0105\u0107 za ci\u0119gno i zwolni\u0107 krzywki. Friendy wspinaczkowe maj\u0105 jeszcze jedn\u0105 zalet\u0119 \u2013 nie niszcz\u0105 ska\u0142y tak jak ko\u015bci wspinaczkowe<\/a> i haki<\/a>. A to jest niezwykle istotne w dzisiejszym wspinaniu gdzie etyka w ko\u0144cu ma nale\u017cyte miejsce.<\/p>\n\n\n\n Czy friendy wspinaczkowe maj\u0105 jakie\u015b wady? Tak, jedn\u0105 \u2013 cen\u0119. Ma\u0142e i \u015brednie friendy wspinaczkowe to koszt oko\u0142o 300pln za sztuk\u0119. Du\u017ce kosztuj\u0105 400-600pln za sztuk\u0119. A na dorodn\u0105 rys\u0119 trzeba przecie\u017c czasami nawet kilkana\u015bcie sztuk, cz\u0119sto tego samego lub podobnego rozmiaru.<\/p>\n\n\n\n Na efekty prze\u0142omowego wynalazku nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. Ray Jardin w 1977 roku, w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki friendom, poprowadzi\u0142 pierwsz\u0105 drog\u0119 5.13a na \u015bwiecie – The Phoenix<\/em>. Wkr\u00f3tce wspinacze z Yosemite, a nied\u0142ugo potem tak\u017ce z ca\u0142ego \u015bwiata, przy uprz\u0119\u017cy nosili zestaw niezawodnych przyjaci\u00f3\u0142. Dzi\u015b friendy wspinaczkowe produkowane s\u0105 ju\u017c nie tylko przez Wild Country<\/a>. Black Diamond<\/a> ma w swojej ofercie s\u0142ynne Camaloty<\/a>, DMM<\/a> \u015bwietne Dragon Camy<\/a>, Climbing Technology<\/a> niezawodne Anchor Friendy<\/a>.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n To istotne pytanie. Friendy wspinaczkowe z zasady s\u0105 uniwersalne. Mo\u017cna ich u\u017cywa\u0107 w prawie ka\u017cdym rodzaju ska\u0142y: w wapieniu, w granicie, w twardym piaskowcu. Mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 zar\u00f3wno do asekuracji podczas wspinania jak i do budowy stanowisk. Jest jednak jeden wyj\u0105tek: friend\u00f3w, jak i tradycyjnych ko\u015bci, nie u\u017cywamy w niekt\u00f3rych rejonach piaskowcowych, gdzie ska\u0142a jest mi\u0119kka. Przyk\u0142ad? Polska Hejszowina. Lub czeskie \u0141abskie Piaskowce, Adrspach czy Teplice. Piaskowiec jest tu na tyle mi\u0119kki, \u017ce obci\u0105\u017cony lotem friend mo\u017ce spowodowa\u0107 ukruszenie ska\u0142y. W takich rejonach u\u017cywamy wy\u0142\u0105cznie w\u0119z\u0142\u00f3w piaskowcowych, ale to temat na osobny artyku\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przez lata mi\u0142o\u015bnicy wspinania w rysach mieli pewien prozaiczny k\u0142opot. Rozmiary tradycyjnego sprz\u0119tu do asekuracji – kostek, heks\u00f3w, hak\u00f3w itp – s\u0105 sta\u0142e a szeroko\u015b\u0107 rys niekoniecznie. Dopasowanie odpowiedniej kostki wymaga\u0142o czasu, umiej\u0119tno\u015bci i sporej energii, kt\u00f3rej nie zawsze starcza gdy wisi si\u0119 wysoko nad ziemi\u0105. Poznaj mojego najlepszego przyjaciela – tak o friendach wspinaczkowych m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107 ka\u017cdy amator wspinania w rysach czy w g\u00f3rach. Dzi\u015b opisujemy kr\u00f3tk\u0105 histori\u0119 tej przyja\u017ani.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":59344,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[26068,26083,26082,26081,26088],"class_list":["post-59306","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wspinaczka","tag-felieton","tag-jesien","tag-lato","tag-wiosna","tag-wspinaczka_skalkowa"],"acf":[],"yoast_head":"\n![\"Friendy](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Ph-Frank-Kretschmann2.jpg\")
Friendy wspinaczkowe – budowa i zasada dzia\u0142ania<\/h2>\n\n\n\n
![\"Friendy](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/BDAndyEarl_04282019_BDE_4801-2.jpg\")
Friendy wspinaczkowe – na czym polega jego fenomen?<\/h2>\n\n\n\n
![\"Friendy](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Ph-Michele-Caminati.jpg\")
Gdzie u\u017cywa\u0107 friend\u00f3w?<\/h2>\n\n\n\n