{"id":48173,"date":"2021-02-22T08:45:26","date_gmt":"2021-02-22T07:45:26","guid":{"rendered":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/?p=48173"},"modified":"2024-05-12T08:51:27","modified_gmt":"2024-05-12T06:51:27","slug":"zagrozenia-w-gorach-wysokich-co-warto-o-nich-wiedziec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/zagrozenia-w-gorach-wysokich-co-warto-o-nich-wiedziec\/","title":{"rendered":"Zagro\u017cenia w g\u00f3rach wysokich \u2014 co warto o nich wiedzie\u0107?"},"content":{"rendered":"\n

Wyprawa w g\u00f3ry wysokie jest dla wielu z nas spe\u0142nieniem marze\u0144 i niezapomnian\u0105 przygod\u0105. Szykujemy sprz\u0119t, dbamy o swoj\u0105 kondycj\u0119 i sprawno\u015b\u0107, trenujemy techniki wspinaczkowe, dbamy o odpowiednie od\u017cywienie i nawodnienie. Mimo to niekiedy zdarza si\u0119, \u017ce w g\u00f3rach ma miejsce choroba, wypadek lub nawet \u015bmier\u0107. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c specyficzny \u015bwiat g\u00f3r to nie tylko pi\u0119kno, przygoda i wyzwania. To tak\u017ce zagro\u017cenia, kt\u00f3re w g\u00f3rach wysokich mog\u0105 spotka\u0107 nawet najlepiej przygotowanych spo\u015br\u00f3d nas. <\/p>\n\n\n\n

Czy jeste\u015bmy stworzeni do \u015brodowiska g\u00f3rskiego?<\/h2>\n\n\n\n

Jak wykazuje nauka, organizm ludzki najlepiej funkcjonuje na wysoko\u015bci mniej wi\u0119cej poziomu morza. Dzieje si\u0119 tak dlatego, i\u017c w warunkach panuj\u0105cego na tej wysoko\u015bci ci\u015bnienia atmosferycznego nasza krew jest wysycona tlenem niemal w stu procentach. Jednak na \u015bwiecie \u017cyje ponad siedem miliard\u00f3w ludzi i niemal po\u0142owa z nich jest w jaki\u015b spos\u00f3b zwi\u0105zana w g\u00f3rami. Jako gatunek jeste\u015bmy bowiem zdolni do sporej adaptacji do r\u00f3\u017cnych warunk\u00f3w, tak\u017ce tych, jakie panuj\u0105 w g\u00f3rach. <\/p>\n\n\n\n

Adaptacja i aklimatyzacja <\/h2>\n\n\n\n

Ludzki organizm reaguje na otoczenie i przystosowuje si\u0119 do okoliczno\u015bci. Ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105ca du\u017ce wysoko\u015bci (czyli powy\u017cej 2500m n.p.m.) przystosowa\u0142a si\u0119 genetycznie do tych warunk\u00f3w – proces ten nazywamy adaptacj\u0105. Je\u017celi natomiast nie \u017cyjemy na du\u017cej wysoko\u015bci na co dzie\u0144, musimy uzyska\u0107 aklimatyzacj\u0119<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

Istnieje granica, powy\u017cej kt\u00f3rej cz\u0142owiek nie jest w stanie funkcjonowa\u0107. Powy\u017cej 7500m n.p.m. procesy rozpadu zaczynaj\u0105 dominowa\u0107 nad procesami odbudowy. Oznacza to, \u017ce jednym z zagro\u017ce\u0144 w g\u00f3rach wysokich jest ju\u017c sama wysoko\u015b\u0107 nad poziomem morza. Przebywanie na niej mo\u017ce by\u0107 dla nas samo w sobie \u015bmiertelne, niezale\u017cnie od innych niekorzystnych czynnik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"zagro\u017cenia
Aby bezpiecznie zdobywa\u0107 wysoki szczyt, musimy koniecznie si\u0119 zaaklimatyzowa\u0107 (fot. arch. Janusz Go\u0142\u0105b)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jakie zagro\u017cenia wyst\u0119puj\u0105 w g\u00f3rach wysokich? <\/h2>\n\n\n\n

W g\u00f3rach czyha na nas sporo zagro\u017ce\u0144. Jedne wynikaj\u0105 z samego kszta\u0142tu g\u00f3r: wysokich szczyt\u00f3w, stromych zboczy, du\u017cych odleg\u0142o\u015bci do przebycia. Inne s\u0105 zwi\u0105zane z g\u00f3rskim klimatem, wynikaj\u0105cym z wysoko\u015bci nad poziomem morza. S\u0105 to: niska temperatura, niskie ci\u015bnienie atmosferyczne, ma\u0142a wilgotno\u015b\u0107 powietrza, silne promieniowanie s\u0142oneczne, wiatr. Kolejne maj\u0105 zwi\u0105zek z potrzebami naszego organizmu. S\u0105 to: ograniczenia w prawid\u0142owym od\u017cywianiu, strach, niebezpiecze\u0144stwo urazu, s\u0142aby dost\u0119p do \u015bwie\u017cej wody, niskie ci\u015bnienie parcjalne tlenu. <\/p>\n\n\n\n

Co zagra\u017ca naszemu cia\u0142u w g\u00f3rach wysokich?<\/h2>\n\n\n\n

Niska zawarto\u015b\u0107 tlenu <\/h4>\n\n\n\n

Mawia si\u0119, \u017ce im wi\u0119ksz\u0105 zdobywamy w g\u00f3rach wysoko\u015b\u0107, tym mniej mamy do dyspozycji tlenu. Tymczasem zawarto\u015b\u0107 tlenu w powietrzu jest taka sama, niezale\u017cnie od wysoko\u015bci. R\u00f3\u017cni si\u0119 natomiast jego ci\u015bnienie parcjalne, a wi\u0119c ilo\u015b\u0107 tlenu, kt\u00f3r\u0105 przyswajamy z ka\u017cdym oddechem (mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce powietrze robi si\u0119 rzadsze). Na wysoko\u015bci 5500m, czyli nieco poni\u017cej szczytu Elbrusa ci\u015bnienie jest o po\u0142ow\u0119 mniejsze ni\u017c na poziomie morza. Natomiast na szczycie Mount Everest b\u0119dzie to tylko 30%. Ma to bezpo\u015bredni zwi\u0105zek z nasz\u0105 wydolno\u015bci\u0105: na Mont Blanc dysponujemy nasz\u0105 wydolno\u015bci\u0105 w 70%, a na najwy\u017cszym szczycie Ziemi – jedynie w 20%. <\/p>\n\n\n\n

Aby zrekompensowa\u0107 ten niedob\u00f3r, zaczynamy oddycha\u0107 g\u0142\u0119biej i szybciej. To z kolei powoduje szybkie odwodnienie – bowiem powietrze w g\u00f3rach jest suche. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"zagro\u017cenia
Je\u015bli zdajemy sobie spraw\u0119 z zagro\u017ce\u0144 w g\u00f3rach wysokich, mo\u017cemy zarz\u0105dza\u0107 ryzykiem ich wyst\u0105pienia (fot. arch. Tomasz Kobielski)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Je\u015bli odpowiednio si\u0119 aklimatyzujemy, we krwi ro\u015bnie st\u0119\u017cenie hemoglobiny. Nasza krew robi si\u0119 g\u0119stsza (bowiem hemoglobina znajduje si\u0119 w czerwonych cia\u0142kach krwi, kt\u00f3re s\u0105 du\u017ce i ci\u0119\u017ckie). Ponadto p\u0142uca si\u0119 rozszerzaj\u0105 – cia\u0142u \u0142atwiej jest pozbywa\u0107 si\u0119 dwutlenku w\u0119gla. Z jednej strony g\u0119stsza krew efektywniej wy\u0142apuje tlen z powietrza. Z drugiej: kr\u0105\u017cenie jest utrudnione, wi\u0119c \u0142atwiej o odmro\u017cenia. Podobnie z p\u0142ucami: rozszerzone \u0142atwiej pozbywaj\u0105 si\u0119 dwutlenku w\u0119gla, ale tak\u017ce szybciej wytracaj\u0105 wilgo\u0107, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do odwodnienia organizmu. <\/p>\n\n\n\n

Nasze mechanizmy aklimatyzacji nie s\u0105 wi\u0119c doskona\u0142e. Co wi\u0119cej, w g\u00f3rach wysokich borykamy si\u0119 z brakiem apetytu (wynikaj\u0105cym z niedostatecznej aklimatyzacji) oraz utrudnionym dost\u0119pem do \u015bwie\u017cej wody. Odwodnienie jest bardzo du\u017cym zagro\u017ceniem w g\u00f3rach wysokich – mo\u017ce bowiem zar\u00f3wno po\u015brednio jak i bezpo\u015brednio przyczyni\u0107 si\u0119 do \u015bmierci. <\/p>\n\n\n\n

Chcesz wiedzie\u0107, co, kiedy i jak je\u015b\u0107 i pi\u0107 w g\u00f3rach wysokich? Zapoznaj si\u0119 z <\/em>naszym artyku\u0142em na temat od\u017cywienia i nawodnienia.<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

Niskie temperatury<\/h4>\n\n\n\n

\u015arednia roczna temperatura na Ziemi wynosi oko\u0142o 15 stopni Celsjusza. Je\u015bli taka temperatura jest nad morzem, na szczycie Everestu b\u0119dzie ona wynosi\u0107 oko\u0142o minus 40 stopni. Dzieje si\u0119 tak dlatego, i\u017c temperatura otoczenia spada mniej wi\u0119cej o jeden stopie\u0144 co ka\u017cde 150m wysoko\u015bci. Nie ma tu tak\u017ce tak du\u017cej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy zim\u0105 a latem co nad morzem. Co ciekawe, za dnia na szczycie jest zimniej ni\u017c w dolinach. Noc\u0105 natomiast mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 zjawisko inwersji: w dolinie b\u0119dzie ch\u0142odniej ni\u017c na szczycie danej g\u00f3ry. <\/p>\n\n\n\n

Powa\u017cnym zagro\u017ceniem dla naszego funkcjonowania jest suche, g\u00f3rskie powietrze. Niemal wszyscy w g\u00f3rach wysokich cierpi\u0105 na zapalenie gard\u0142a, suchy kaszel czy cho\u0107by chrypk\u0119. Z powodu niskiej temperatury i silnego promieniowania s\u0142onecznego powietrze g\u00f3rskie jest wolne od bakterii i wirus\u00f3w. Mimo to pojawiaj\u0105 si\u0119 dolegliwo\u015bci, spowodowane w\u0142a\u015bnie suchym powietrzem. Wdychamy suche powietrze, lecz wydychamy nawil\u017cone, trac\u0105c przy tym wod\u0119 – a to z kolei prowadzi do odwodnienia.<\/p>\n\n\n\n

Odmro\u017cenia i hipotermia<\/h4>\n\n\n\n

Kiedy jest nam zimno, cz\u0119\u015b\u0107 tlenu (kt\u00f3rego i tak jest ma\u0142o) wykorzystywana jest do utrzymania ciep\u0142a cia\u0142a. Im wy\u017cej i im zimniej, tym gorzej nasz organizm sobie z tym radzi. Co wi\u0119cej, w g\u00f3rach potrafi by\u0107 tak zimno, \u017ce ju\u017c po kilku minutach ekspozycji mo\u017cemy nabawi\u0107 si\u0119 odmro\u017ce\u0144. Najcz\u0119\u015bciej odmra\u017caj\u0105 si\u0119 palce n\u00f3g i r\u0105k (tak\u017ce z powodu zwi\u0105zanych z wysoko\u015bci\u0105 zaburze\u0144 kr\u0105\u017cenia) oraz sk\u00f3ra twarzy. Odmro\u017cenia z punktu widzenia naszej fizjologii s\u0105 tym samym, co oparzenia. W pierwszym etapie odczuwamy b\u00f3l i zaczerwienienie nara\u017conych na niskie temperatury partii cia\u0142a. Je\u015bli ekspozycja na zimno si\u0119 przed\u0142u\u017ca, palce lub nos robi\u0105 si\u0119 zimne, blade i zdr\u0119twia\u0142e. To na tym etapie pojawiaj\u0105 si\u0119 p\u0119cherze wype\u0142nione p\u0142ynem surowiczym. Trzeci stopie\u0144 odmro\u017ce\u0144 charakteryzuje si\u0119 martwic\u0105 tkanek. Ich uszkodzenie jest g\u0142\u0119bokie i trwa\u0142e – cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce jedynym ratunkiem przed gangren\u0105 i zaka\u017ceniem ca\u0142ego organizmu jest amputacja. Pe\u0142ne objawy odmro\u017cenia pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero po kilku godzinach, czyli na przyk\u0142ad w\u00f3wczas, gdy po ca\u0142ym dniu wspinaczki wypoczywamy w namiocie. <\/p>\n\n\n\n

Osobn\u0105 spraw\u0105 jest hipotermia, czyli wych\u0142odzenie. Przyczyn\u0105 hipotermii w zasadzie jest to, \u017ce jeste\u015bmy sta\u0142ocieplni – nasz organizm po prostu nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 w warunkach zbytniego wych\u0142odzenia. A zdarza si\u0119, \u017ce mamy problemy z utrzymaniem odpowiedniej temperatury. W g\u00f3rach przyczyn\u0105 tego stanu rzeczy jest niska temperatura, przenikliwy wiatr i brak izolacji termicznej. Na hipotermi\u0119 jeste\u015bmy nara\u017ceni na przyk\u0142ad podczas d\u0142ugiej wspinaczki eksponowan\u0105 grani\u0105 albo je\u015bli wpadniemy do szczeliny lodowcowej. Otaczaj\u0105ce nas partie \u015bniegu i lodu topi\u0105 si\u0119 na skutek kontaktu z ciep\u0142em naszego cia\u0142a i znacznie przyspieszaj\u0105 jego wych\u0142adzanie. <\/p>\n\n\n\n

Dolegliwo\u015bci, infekcje i urazy<\/h4>\n\n\n\n

W g\u00f3rach wysokich nawet drobna z pozoru infekcja czy niewielki uraz mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 powa\u017cnych tarapat\u00f3w. B\u00f3l brzucha, nudno\u015bci czy wymioty mog\u0105 by\u0107 reakcj\u0105 na zmian\u0119 diety albo pierwszym objawem choroby wysoko\u015bciowej. Natomiast niewielkie nawet urazy, jak otarcie stopy potrafi\u0105 znacznie spowolni\u0107 nasze tempo. A je\u015bli ono spada, mo\u017cemy nie dotrze\u0107 przed zmrokiem do obozu czy do bazy. Cz\u0119sto niedocenianym elementem wyposa\u017cenia ka\u017cdego cz\u0142onka wyprawy powinna by\u0107 dobrze wyposa\u017cona apteczka.<\/a> Wa\u017cne, by\u015bmy dok\u0142adnie wiedzieli, jak i kiedy aplikowa\u0107 leki bez asysty lekarza. <\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie istotne s\u0105 umiej\u0119tno\u015bci udzielania pierwszej pomocy<\/a> w warunkach stresu, zm\u0119czenia, braku dost\u0119pu do fachowych s\u0142u\u017cb i wyposa\u017cenia medycznego. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"zagro\u017cenia
Sztuczne u\u0142atwienia przej\u015bcia przez wysokog\u00f3rski lodowiec r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 zawodne (fot. arch. Tomasz Kobielski) <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

O ile odmro\u017cenia maj\u0105 zwykle charakter miejscowy, o tyle hipotermia dotyczy ca\u0142ego organizmu. Je\u015bli stan ten si\u0119 przed\u0142u\u017ca, mo\u017ce doprowadzi\u0107 do \u015bmierci. <\/p>\n\n\n\n

Silny wiatr oraz s\u0142o\u0144ce<\/h4>\n\n\n\n

Huraganowe wiatry, kt\u00f3re szalej\u0105 w g\u00f3rach najwy\u017cszych, zw\u0142aszcza zim\u0105, mog\u0105 uszkodzi\u0107 lub porwa\u0107 namioty, pozrywa\u0107 liny por\u0119czowe a nawet str\u0105ci\u0107 alpinist\u0119 z grani. Do tego utrudniaj\u0105 oddychanie i ograniczaj\u0105 widoczno\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie w\u00f3wczas, gdy nios\u0105 drobinki \u015bniegu lub lodu. Bardzo obni\u017caj\u0105 tak\u017ce odczuwaln\u0105 temperatur\u0119. Ale okazuje si\u0119, \u017ce wiatr dzia\u0142a na nas niekorzystnie nawet w bazie, wyczerpuj\u0105c psychicznie. <\/p>\n\n\n\n

Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce najlepiej jest dzia\u0142a\u0107 w pi\u0119kny, s\u0142oneczny dzie\u0144. Ale w g\u00f3rach tak\u017ce s\u0142o\u0144ce mo\u017ce by\u0107 zagro\u017ceniem! Intensywne promieniowanie podra\u017cnia oczy i mo\u017ce powodowa\u0107 \u015blepot\u0119 \u015bnie\u017cn\u0105. To z tego powodu alpini\u015bci nosz\u0105 okulary ochronne. Na wyprawach himalajskich w latach siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych niejednokrotnie u\u017cywano… okular\u00f3w spawalniczych, by ochroni\u0107 oczy przed pal\u0105cym s\u0142o\u0144cem. <\/p>\n\n\n\n

Ma\u0142o kto wie, \u017ce organizm cz\u0142owieka przebywaj\u0105cego na wysoko\u015bciach jest poddawany promieniowaniu gamma. Badania dowiod\u0142y, \u017ce przez trzy miesi\u0105ce pobytu w Himalajach otrzymujemy tak\u0105 sam\u0105 dawk\u0119 promieniowania co pracownicy stacji nuklearnej przez rok. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Problemy ze sprz\u0119tem <\/h4>\n\n\n\n

W g\u00f3rach wysokich wszystko, czego potrzebujemy, musimy wnie\u015b\u0107 na g\u00f3r\u0119 w\u0142asnych plecach. A jest tego sporo. Potrzebujemy odzie\u017cy, kt\u00f3ra maksymalnie zabezpieczy nas przed zimnem, wiatrem, opadami atmosferycznymi. Niezb\u0119dne s\u0105 odpowiednie buty wysokog\u00f3rskie<\/a>, sprz\u0119t asekuracyjny<\/a> i sprz\u0119t wspinaczkowy<\/a>, je\u017celi nasza wyprawa zak\u0142ada pokonywanie znacznych trudno\u015bci skalnych czy lodowych. <\/p>\n\n\n\n

Nasz ekspert Janusz Go\u0142\u0105b pomo\u017ce Ci sprawdzi\u0107, czy masz wszystko, co niezb\u0119dne na wypraw\u0119 w g\u00f3ry wysoki<\/em>e<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

Nie wystarczy jednak w\u0142a\u015bciwe wyposa\u017cenie. Przyczyn\u0105 wypadk\u00f3w czy cho\u0107by op\u00f3\u017anie\u0144 w akcji g\u00f3rskiej mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce przypadkowe uszkodzenie czy zgubienie sprz\u0119tu. Nawet najlepsi himalai\u015bci, gubi\u0105c rak czy czekan, zmuszeni byli ryzykowa\u0107 \u017cyciem podczas wspinaczki lub odwrotu z g\u00f3rskiej \u015bciany. Nawet niew\u0142a\u015bciwe funkcjonowanie palnika gazowego mo\u017ce zagrozi\u0107 \u017cyciu na du\u017cej wysoko\u015bci! Nie oznacza to, \u017ce nie mo\u017cemy zrobi\u0107 nic, by zmniejszy\u0107 ryzyko takiego wypadku. Przede wszystkim dbajmy o sw\u00f3j sprz\u0119t, regularnie go sprawdzajmy, nauczmy si\u0119 nim bezb\u0142\u0119dnie pos\u0142ugiwa\u0107. W\u00f3wczas zmniejszymy zagro\u017cenie zwi\u0105zane z jego obs\u0142ug\u0105 – cho\u0107 oczywi\u015bcie nie wyeliminujemy go w pe\u0142ni. <\/p>\n\n\n\n

Wp\u0142yw wysoko\u015bci na my\u015blenie<\/h4>\n\n\n\n

Im wy\u017cej, tym gorzej z nasz\u0105 wydolno\u015bci\u0105. I nie dotyczy to tylko naszej si\u0142y czy wytrzyma\u0142o\u015bci, ale tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci intelektualnych. Wolniej kojarzymy, cz\u0119\u015bciej pope\u0142niamy podstawowe b\u0142\u0119dy, zapominamy, jak wykona\u0107 proste czynno\u015bci. Zdarza si\u0119, \u017ce himalai\u015bci do\u015bwiadczaj\u0105 omam\u00f3w: widz\u0105 lub s\u0142ysz\u0105 nieistniej\u0105cych towarzyszy lub dziwne zjawiska. Paradoksalnie, czasem to pomaga. Wielu himalaist\u00f3w wspomina tajemniczego towarzysza, kt\u00f3rego obecno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0142a pokrzepiaj\u0105co podczas bezsennej nocy w namiocie czy w trakcie trudnego powrotu do bazy. <\/p>\n\n\n\n

Wielu z nas zna poj\u0119cie “gor\u0105czki szczytowej”. Gdy szczyt jest blisko, zapominamy o wyczerpaniu, kiepskiej pogodzie czy p\u00f3\u017anej porze dnia. Bardzo trudno jest w\u00f3wczas podj\u0105\u0107 rozs\u0105dn\u0105 decyzj\u0119 o zawr\u00f3ceniu. Taka euforia nie utrzyma si\u0119 jednak d\u0142ugo – zm\u0119czenie pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej da o sobie zna\u0107. To dlatego tak wiele wypadk\u00f3w g\u00f3rskich zdarza si\u0119 ju\u017c po zdobyciu szczytu. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"wspinaczka
Zdobycie szczytu to dopiero po\u0142owa sukcesu. Wa\u017cniejsze jest, by wr\u00f3ci\u0107 z niego bezpiecznie do domu (fot. arch. Tomasz Kobielski) <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, na skutek wysoko\u015bci i zjawisk z ni\u0105 zwi\u0105zanych jeste\u015bmy w g\u00f3rach nara\u017ceni na ostr\u0105 chorob\u0119 g\u00f3rsk\u0105. Grozi ona ka\u017cdemu, kto znajdzie si\u0119 na wysoko\u015bci powy\u017cej 3000m nad poziomem morza. Aby jej unikn\u0105\u0107 lub zminimalizowa\u0107 jej objawy, himalai\u015bci przeprowadzaj\u0105 proces aklimatyzacji. <\/p>\n\n\n\n

Specyfika g\u00f3r wysokich tak\u017ce mo\u017ce by\u0107 zagro\u017ceniem<\/h2>\n\n\n\n

Charakter krajobrazu g\u00f3rskiego <\/h4>\n\n\n\n

Strome \u015bciany, pionowe zerwy, przepa\u015bcie, ekspozycja, du\u017ce odleg\u0142o\u015bci, ryzyko lawin – to naturalny krajobraz g\u00f3r i za to w\u0142a\u015bnie je kochamy. Jednocze\u015bnie jednak to w\u0142a\u015bnie krajobraz g\u00f3rski jest zagro\u017ceniem samym w sobie. Nawet je\u015bli jeste\u015bmy \u015bwietnie przygotowani technicznie i dysponujemy doskona\u0142ym sprz\u0119tem, wci\u0105\u017c czyhaj\u0105 na nas lawiny, ryzyko po\u015bli\u017ani\u0119cia, upadku, utraty r\u00f3wnowagi, l\u0119ku przestrzeni. Nawet najdrobniejszy b\u0142\u0105d mo\u017ce kosztowa\u0107 nas \u017cycie. <\/p>\n\n\n\n

Lawiny <\/h4>\n\n\n\n

Lawiny s\u0105 jednym z najcz\u0119\u015bciej omawianych zagro\u017ce\u0144 w g\u00f3rach wysokich. Co o nich wiemy? Lawiny s\u0105 naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 wsp\u00f3\u0142istnienia kilku element\u00f3w: nachylenia zbocza, ekspozycji na s\u0142o\u0144ce, opad\u00f3w \u015bniegu. Szybkie i gwa\u0142towne osuwanie si\u0119 mas \u015bniegu wzd\u0142u\u017c zbocza czy \u017clebu jest najcz\u0119stszym rodzajem lawiny g\u00f3rskiej. Opr\u00f3cz \u015bniegowych wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce lawiny kamienne, lodowe czy b\u0142otne. Niewielkie ryzyko lawin \u015bnie\u017cnych czy lodowych w g\u00f3rach wysokich wyst\u0119puje przez ca\u0142y rok. S\u0105 jednak czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 to ryzyko zwi\u0119kszy\u0107. S\u0105 to:<\/p>\n\n\n\n