{"id":45355,"date":"2020-11-13T09:01:47","date_gmt":"2020-11-13T08:01:47","guid":{"rendered":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/?p=45355"},"modified":"2024-05-12T09:01:13","modified_gmt":"2024-05-12T07:01:13","slug":"speleologia-a-taternictwo-jaskiniowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/speleologia-a-taternictwo-jaskiniowe\/","title":{"rendered":"Speleologia, a taternictwo jaskiniowe"},"content":{"rendered":"\n

Wspinacz b\u0119dzie szuka\u0142 ambitnej drogi na szczyt, narciarz \u2013 trasy zjazdu, mi\u0142o\u015bnik trekkingu rozmarzy si\u0119 nad widokiem ze szczytu czy grani, speleolog za\u015b spr\u00f3buje odnale\u017a\u0107 i zbada\u0107 ukryte w masywie jaskinie. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce wn\u0119trze niekt\u00f3rych g\u00f3r nie jest lite, tylko poprzecinane sieci\u0105 podziemnych otwor\u00f3w. Speleologia zajmuje si\u0119 ich odkrywaniem, badaniem i kartowaniem, czyli tworzeniem map podziemnych korytarzy. <\/p>\n\n\n\n

Jak powstaj\u0105 jaskinie?<\/h2>\n\n\n\n

Wed\u0142ug definicji jaskinia to pr\u00f3\u017cnia w skale, dost\u0119pna dla cz\u0142owieka, kt\u00f3ra wytworzy\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b naturalny. Speleologia rozr\u00f3\u017cnia jaskinie pierwotne, kt\u00f3re powsta\u0142y w jednym procesie razem ze ska\u0142\u0105 oraz jaskinie wt\u00f3rne. Do pierwotnych mo\u017cna zaliczy\u0107 lawowe, kt\u00f3re wytworzy\u0142y si\u0119 na przyk\u0142ad podczas krzepni\u0119cia lawy po erupcji wulkanu. Wt\u00f3rne powsta\u0142y ju\u017c po uformowaniu si\u0119 ska\u0142y. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 jaskinie tektoniczne (dzia\u0142anie si\u0142y ci\u0119\u017cko\u015bci) albo te powsta\u0142e na skutek uderze\u0144 fal. Najcz\u0119\u015bciej jednak spotykane s\u0105 jaskinie krasowe<\/strong>, czyli takie b\u0119d\u0105ce efektem rozpuszczania ska\u0142 krasowiej\u0105cych przez wod\u0119. Najcz\u0119\u015bciej powstaj\u0105 one w wapieniu. Tworz\u0105 si\u0119 na skutek erozji (mechanicznego dzia\u0142ania wody) oraz korozji (reakcji chemicznych ska\u0142y z wod\u0105 i dwutlenkiem w\u0119gla). <\/p>\n\n\n\n

Czym zajmuje si\u0119 speleologia?<\/h2>\n\n\n\n

Pi\u0119kno podziemnych form opiera si\u0119 przede wszystkim na ich r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Je\u015bli chodzi o struktur\u0119 ska\u0142y, mo\u017cemy napotka\u0107 pot\u0119\u017cne sale, pionowe szczeliny, obszerne studnie, zaciski oraz d\u0142ugie korytarze. Mo\u017cna natrafi\u0107 na formy naciekowe, takie jak stalaktyty, stalagmity czy stalagnaty. Czasem zdarzaj\u0105 si\u0119 podziemne strumienie czy jeziorka, a nawet zalane korytarze, zwane syfonami. Mo\u017cemy natkn\u0105\u0107 si\u0119 tak\u017ce na zwierz\u0119ta, a najpopularniejsze z nich s\u0105 nietoperze.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"speleologia\"
Do poruszania si\u0119 w tatrza\u0144skich jaskiniach na kursie niezb\u0119dna jest uprz\u0105\u017c jaskiniowa (fot. 8academy).<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

W tym miejscu warto wspomnie\u0107, \u017ce wymienione powy\u017cej formy s\u0105 zainteresowaniem nauki o jaskiniach. Speleologia zajmuje si\u0119\u00a0genez\u0105 i rozwojem jaski\u0144, cechami ich \u015brodowiska przyrodniczego takimi jak mikroklimat, stosunki wodne czy flora i fauna oraz problemami ich ochrony. Mimo i\u017c z definicji to g\u0142\u00f3wnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 badawcza, tym mianem okre\u015bla si\u0119 cz\u0119sto formy aktywno\u015bci w systemach jaskiniowych. Mo\u017ce to by\u0107 aktywno\u015b\u0107 sportowa lub eksploracyjna.<\/p>\n\n\n\n

Speleologia, a taternictwo jaskiniowe<\/h2>\n\n\n\n

Czytaj\u0105c informacje o jaskiniach mo\u017cna napotka\u0107 te dwa poj\u0119cia obok siebie. Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105? Obydwa dotycz\u0105 dzia\u0142alno\u015bci w jaskiniach, jednak speleologia to badania, a taternictwo jaskiniowe zwi\u0105zane jest z poruszaniem si\u0119 po tatrza\u0144skich obiektach na kursie lub po uzyskaniu Karty Taternika Jaskiniowego. Wst\u0119p do wi\u0119kszo\u015bci jaski\u0144 jest mocno reglamentowany. Dzieje si\u0119 tak z uwagi na ochron\u0119 przyrody, dlatego w Tatrach wyst\u0119puj\u0105 dobowe limity wej\u015b\u0107 (15 os\u00f3b). Jednak nie ka\u017cdy, kto sko\u0144czy\u0142 kurs jaskiniowy, zostaje automatycznie speleologiem. <\/p>\n\n\n\n

Groto\u0142az to kto\u015b, kto pasjonuje si\u0119 jaskiniami i posiada teoretyczne oraz praktyczne umiej\u0119tno\u015bci bezpiecznego poruszania si\u0119 w nich. Natomiast speleolog to osoba, kt\u00f3ra bada jaskinie w spos\u00f3b naukowy. Wielu speleolog\u00f3w to wybitni naukowcy albo odkrywcy. Kartuj\u0105, badaj\u0105 faun\u0119 i flor\u0119, a tak\u017ce wyszukuj\u0105 nowe po\u0142\u0105czenia system\u00f3w jaskiniowych na podstawie wiedzy geologicznej i hydrologicznej.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"speleologia\"
Podstaw\u0105 jest ochrona g\u0142owy, jak\u0105 mo\u017ce zapewni\u0107 kask wspinaczkowy (fot. 8academy).<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Jak zacz\u0105\u0107 przygod\u0119 z jaskiniami?<\/h2>\n\n\n\n

Przede wszystkim nale\u017cy przej\u015b\u0107 kurs jaskiniowy<\/a> (wi\u0119cej o nim przeczytasz w innym artykule), prowadzony przez jeden klub\u00f3w zrzeszonych w Polskim Zwi\u0105zku Alpinizmu. Podczas kursu adepci poznaj\u0105 zasady poruszania si\u0119 w g\u00f3rach, wspinaczki, autoratownictwa, wiedzy o jaskiniach i technik linowych. Dodatkowe umiej\u0119tno\u015bci po kursie zg\u0142\u0119bia si\u0119 podczas specjalistycznych szkole\u0144, takich jak warsztaty kartowania, por\u0119czowania czy udzielania pierwszej pomocy.<\/p>\n\n\n\n

Speleologia i taternictwo jaskiniowe \u2013 wymagania sprz\u0119towe<\/h2>\n\n\n\n

Podczas kursu mo\u017cemy liczy\u0107 na wypo\u017cyczenie podstawowego sprz\u0119tu jaskiniowego<\/a>, jednak je\u015bli chcesz kontynuowa\u0107 t\u0119 przygod\u0119 tak\u017ce po zako\u0144czeniu szkolenia, warto przemy\u015ble\u0107 w\u0142asny komplet. W co nale\u017cy si\u0119 wyposa\u017cy\u0107? Szczeg\u00f3\u0142owe informacje na temat tego, jakiego sprz\u0119tu potrzebuje groto\u0142az<\/a>, znajdziesz w osobnym artykule. Tutaj pokr\u00f3tce wymienimy najwa\u017cniejsze elementy:<\/p>\n\n\n\n