{"id":35347,"date":"2020-01-31T09:00:24","date_gmt":"2020-01-31T08:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/?p=35347"},"modified":"2024-05-19T18:12:27","modified_gmt":"2024-05-19T16:12:27","slug":"zakladanie-rakow-polautomatycznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/zakladanie-rakow-polautomatycznych\/","title":{"rendered":"Zak\u0142adanie rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych"},"content":{"rendered":"\n

Zak\u0142adanie rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych jest naprawd\u0119 proste i trudno mie\u0107 jakie\u015b wi\u0119ksze w\u0105tpliwo\u015bci co do kolejno\u015bci wykonywanych czynno\u015bci. Jednak, tak jak w przypadku innych typ\u00f3w rak\u00f3w, tak i w p\u00f3\u0142automatach istotnym jest aby – jeszcze przed wyruszeniem w teren – dobrze dopasowa\u0107 je do but\u00f3w. Odpowiednie ustawienie rozstawu korpus\u00f3w i u\u0142o\u017cenia tylnej klamry, pozwoli p\u00f3\u017aniej unikn\u0105\u0107 walki w \u015bniegu, marzn\u0105cymi r\u0119koma. Skoro trafi\u0142e\u015b\/a\u015b na ten poradnik, to najpewniej chcesz sprawdzi\u0107 czy wszystko robisz prawid\u0142owo. A mo\u017ce te\u017c chcesz por\u00f3wna\u0107 r\u00f3\u017cne typy mocowania rak\u00f3w – po to aby podj\u0105\u0107 s\u0142uszn\u0105 decyzj\u0119 zakupow\u0105. Zacznijmy wi\u0119c od szybkiego odpowiedzenia na pytanie czy warto wybra\u0107 akurat raki p\u00f3\u0142automatyczne w kontek\u015bcie zak\u0142adania ich na buty.<\/p>\n\n\n\n

[To Twoje pierwsze kroki w g\u00f3rach zim\u0105? Podpowiadamy: jak chodzi\u0107 w rakach?<\/a>]<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0141atwiejsze? Skuteczniejsze? Zak\u0142adanie rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych vs inne typy mocowania<\/h2>\n\n\n\n

Je\u015bli o por\u00f3wnanie p\u00f3\u0142automat\u00f3w z rakami koszykowymi czy automatycznymi chodzi, to w przypadku intuicyjno\u015bci i szybko\u015bci mocowania na butach plasuj\u0105 si\u0119 gdzie\u015b pomi\u0119dzy nimi. Nie s\u0105 mo\u017ce tak ekspresowe w mocowaniu na butach jak pe\u0142ne automaty, ale jednak por\u0119czniejsze ni\u017c modele w pe\u0142ni koszykowe. Zaznaczmy jednak, \u017ce w ka\u017cdym wypadku to naprawd\u0119 subtelne r\u00f3\u017cnice i m\u00f3wimy o sekundach. Ten typ rak\u00f3w wybierzesz nie ze wzgl\u0119du na spos\u00f3b zak\u0142adania<\/strong>, ale jako konsekwencja wyboru but\u00f3w g\u00f3rskich, z mocowaniem pod p\u00f3\u0142automaty<\/a> w\u0142a\u015bnie. Obuwie takie jest zazwyczaj l\u017cejsze i mniej docieplone ni\u017c wysokog\u00f3rskie, wyprawowe modele w pe\u0142ni pod automaty. Rezygnacja z przedniego insertu pod raki daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaprojektowania bardziej precyzyjnego przodu buta, kt\u00f3ry charakterem przypomina\u0107 mo\u017ce wr\u0119cz podej\u015bci\u00f3wki. Cz\u0119sto podeszwa wykonana jest ze stref\u0105 g\u0142adkiej i super przyczepnej gumy (climb zone). <\/p>\n\n\n\n


[Wi\u0119cej o butach pod raki p\u00f3\u0142automatyczne przeczytasz w jednym z poprzednich artyku\u0142\u00f3w<\/a> ]<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Widok
Buty pod p\u00f3\u0142automaty to zazwyczaj smuklejsze, l\u017cejsze techniczne modele o precyzyjnym przodzie. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c potrzeba zakupu rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych wychodzi raczej od but\u00f3w<\/strong> – bardziej technicznych, o \u201eprzewodnickim\u201d charakterze, idealnym na trudniejsze odcinki skalne, ze sztywn\u0105 podeszw\u0105 kt\u00f3ra stabilnie trzyma stop\u0119, a jednak daje lepsze czucie terenu na przodach. Dostatecznie twarda podeszwa daje w\u0142a\u015bnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania insertu pod raki przy pi\u0119cie. Producencie korzystaj\u0105 z tej opcji aby u\u0142atwi\u0107<\/strong> u\u017cytkownikom szybkie<\/strong> zak\u0142adanie<\/strong> rak\u00f3w i zapewni\u0107 ich lepsze<\/strong> trzymanie<\/strong> si\u0119 but\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Tylko do but\u00f3w na p\u00f3\u0142automaty!<\/h3>\n\n\n\n

UWAGA<\/strong>: odpowiednie wg\u0142\u0119bienie przy pi\u0119cie but\u00f3w, czyli specjalny klin z TPU osadzony pomi\u0119dzy warstwami w\u0142a\u015bciwej podeszwy a cholewk\u0105 buta, to element absolutnie niezb\u0119dny! Dla wielu wyda si\u0119 to banalnym stwierdzeniem, jednak uwierzcie, \u017ce udaje si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107 raki p\u00f3\u0142automatyczne na zwyczajne buty g\u00f3rskie. I naprawd\u0119 mo\u017cna nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce co\u015b nie gra! Przedni koszyk pasuje bowiem na praktycznie ka\u017cdy model but\u00f3w, a odpowiednio ciasne zaci\u0105gni\u0119cie tasiemek mo\u017ce sprawia\u0107 wra\u017cenie dobrego u\u0142o\u017cenia klamry na cholewce buta. Szczeg\u00f3lnie wtedy gdy jest on nowy i dosy\u0107 sztywny. To oczywi\u015bcie z\u0142udzenie poprawnego mocowania, stanowi\u0105ce ogromne zagro\u017cenie dla u\u017cytkownika!<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Zak\u0142adanie rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych na \u201ezwyk\u0142e\u201d buty to albo brak \u015bwiadomo\u015bci u\u017cytkownik\u00f3w albo zwyk\u0142a ignorancja. O ile bowiem po\u017cyczaj\u0105cy raki by\u0107 mo\u017ce nawet nie pomy\u015bl\u0105 o istnieniu instrukcji obs\u0142ugi, tak kupuj\u0105cy nowy sprz\u0119t dostaj\u0105 tak\u0105 zawsze<\/strong>. Nie zapoznanie si\u0119 z kilkoma zdaniami tekstu i schematami wyja\u015bniaj\u0105cymi temat kompatybilno\u015bci rak\u00f3w i but\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 nieciekawe konsekwencje.<\/p>\n\n\n\n

Dopasowanie rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych<\/h2>\n\n\n\n

Po tym przyd\u0142ugim wst\u0119pie – niezb\u0119dnym dla bezpiecze\u0144stwa og\u00f3\u0142u \ud83d\ude42 – zobaczmy w ko\u0144cu jak w praktyce wygl\u0105da regulacja i mocowanie rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych.<\/p>\n\n\n\n

Prawy \/ lewy<\/h3>\n\n\n\n

Kszta\u0142t rak\u00f3w i profilowanie \u0142\u0105cznik\u00f3w mo\u017ce, ale nie musi, wyra\u017anie odpowiada\u0107 anatomicznemu \u0142ukowi stopy i projektowanemu na ni\u0105 buta. Zdarzaj\u0105 si\u0119 modele na poz\u00f3r ca\u0142kiem proste. Zazwyczaj b\u0119d\u0105 to raki p\u00f3\u0142automatyczne ultralekkie,<\/a> z niewielkimi korpusami z przodu, projektowane z my\u015bl\u0105 o butach skiturowych. Na pierwszy rzut oka mo\u017cesz wi\u0119c nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce raki dziel\u0105 si\u0119 na prawe i lewe. Tak jest, a nawet je\u015bli nie chodzi o sam kszta\u0142t i lepsze dopasowanie do profilowania cholewki buta, to przynajmniej o umiejscowienie klamerek spinaj\u0105cych. Te bowiem musz\u0105 by\u0107 po zewn\u0119trznej stronie obuwia, tak aby nie haczy\u0142y si\u0119 o siebie w trakcie marszu.<\/p>\n\n\n\n

D\u0142ugo\u015b\u0107<\/h3>\n\n\n\n

Odpowiedni rozstaw przedniego i tylnego korpusu ustawisz podnosz\u0105c nieco zaciskow\u0105 p\u0142ytk\u0119 i po\u0142\u0105czony z nim trzpie\u0144. Po podniesieniu, odci\u0105gnij b\u0105d\u017a zsu\u0144 raki i ponownie opu\u015b\u0107 p\u0142ytk\u0119 zaciskow\u0105, tak aby trzpie\u0144 wsun\u0105\u0142 si\u0119 w nowy otw\u00f3r na \u0142\u0105czniki. Regulacja ta nie wymaga zastosowania \u017cadnych narz\u0119dzi. Je\u015bli chodzi o przody, to koszyk z tworzywa stanowi ogranicznik dla buta, kt\u00f3ry powinien by\u0107 wysuni\u0119ty maksymalnie do przodu. W takim ustawieniu zwr\u00f3\u0107 bacznie uwag\u0119 na ty\u0142y – w okolicach pi\u0119ty znajduj\u0105 si\u0119 pionowo \u201estercz\u0105ce\u201d ograniczniki. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Ty\u0142
Ograniczniki na tylnim korpusie rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Podeszwa buta powinna by\u0107 do nich jak najbardziej zbli\u017cona, ale nie mo\u017ce na nich stawa\u0107. Zbyt du\u017ca przestrze\u0144 wynikaj\u0105ca z nieprawid\u0142owego ustawienia b\u0119dzie skutkowa\u0142a luzowaniem si\u0119 rak\u00f3w w czasie w\u0119dr\u00f3wki czy wspinaczki.<\/p>\n\n\n\n

\u0141\u0105cznik<\/h3>\n\n\n\n

Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 czy w optymalnym ustawieniu nie okazuje si\u0119, \u017ce \u0142\u0105cznik wystaje za piet\u0105 niczym ostroga. Mo\u017ce si\u0119 to zdarzy\u0107 w przypadku mniejszych but\u00f3w. Og\u00f3lnie, zasad\u0105 jest aby \u0142\u0105cznik z ty\u0142u nie wysuwa\u0142 si\u0119 na wi\u0119cej ni\u017c 1 cm, albowiem mo\u017ce haczy\u0107 si\u0119 o elementy pod\u0142o\u017ca i realnie przyczyni\u0107 si\u0119 do utraty r\u00f3wnowagi w najmniej oczekiwanym momencie. Je\u017celi tak w\u0142a\u015bnie wygl\u0105da to w twoim przypadku, najpewniej \u0142\u0105cznik da si\u0119 w jego przedniej cz\u0119\u015bci przeci\u0105gn\u0105\u0107 do zaczepu w centralnej cz\u0119\u015bci przedniego korpusu<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Skracanie
\u0141\u0105cznik w rakach skr\u00f3cisz przesuwaj\u0105c go do przedniego zaczepu. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Alternatywnie mo\u017cna te\u017c wystaj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u0142\u0105cznika\u2026 odpi\u0142owa\u0107 (r\u0119czn\u0105<\/strong> pi\u0142k\u0105 do metalu). Tak, jest to bezpieczne, pod warunkiem, \u017ce zapami\u0119tasz by nie u\u017cywa\u0107 otwor\u00f3w kt\u00f3re teraz znajd\u0105 si\u0119 w ko\u0144cowej cz\u0119\u015bci \u0142\u0105cznika (np.: gdy odpi\u0142ujesz 2 cm, uznaj \u017ce otwory na ostatnich 2 cm skr\u00f3conego \u0142\u0105cznika nie istniej\u0105). Taki skr\u00f3cony \u0142\u0105cznik to swego rodzaju \u201ecustom-made\u201d przystosowany do Twojego rozmiaru buta. \u0141\u0105czniki mo\u017cna bez wi\u0119kszego problemu dokupi\u0107 wi\u0119c je\u015bli obawiasz si\u0119, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci wyniknie z takiego skracania problem – to s\u0105 to obawy na wyrost.<\/p>\n\n\n\n

Z drugiej strony, na niekt\u00f3re najwi\u0119ksze rozmiary but\u00f3w rak mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 za kr\u00f3tki nawet w najszerszym rozstawie. Praktycznie ka\u017cdy producent rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych oferuje do nich dodatkowe, przed\u0142u\u017cane \u0142\u0105czniki (L, long). To koszt ok. 30 – 40 z\u0142, ale przy bucie r. 48 czy r. 50 mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce musisz go ponie\u015b\u0107. Zamieniaj\u0105c \u0142\u0105czniki na d\u0142u\u017csze pami\u0119taj o poprawnym roz\u0142o\u017ceniu rak\u00f3w na prawy i lewy (klamerki przy paskach ustaw do zewn\u0105trz).<\/p>\n\n\n\n

Dopasowanie<\/h3>\n\n\n\n

Raki p\u00f3\u0142automatyczne<\/a> nie daj\u0105 specjalnie mo\u017cliwo\u015bci regulacji dopasowania z przodu. Koszyki s\u0105 na tyle elastyczne \u017ce pasuj\u0105 i do kszta\u0142tu praktycznie ka\u017cdego g\u00f3rskiego buta. Wi\u0119cej uwagi nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 okolicom pi\u0119ty i tylnego korpusu rak\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

W niekt\u00f3rych modelach zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna dodatkow\u0105 par\u0119 (albo i dwie) otwor\u00f3w w kt\u00f3rych osadzony jest pa\u0142\u0105k. Je\u015bli poprawi to u\u0142o\u017cenie tylnej klamry zaciskowej na bucie – mo\u017cesz swobodnie go prze\u0142o\u017cy\u0107. Im bardziej pa\u0142\u0105k przysuni\u0119ty jest ku przodowi, tym ni\u017cej klamra na bucie b\u0119dzie si\u0119 uk\u0142ada\u0107. Konieczno\u015b\u0107 takiej zmiany wynika\u0107 b\u0119dzie bezpo\u015brednio z budowy buta, a dok\u0142adniej tego na jakiej wysoko\u015bci podeszwy producent umiejscowi\u0142 klin TPU. Na pierwszy rzut oka we wszystkich g\u00f3rskich butach wygl\u0105da to podobnie, ale pewne modele  – chocia\u017cby skiturowe – mog\u0105 mie\u0107 je jednak na nieco innej wysoko\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Dopasowanie
Wysoko\u015b\u0107 tylnej klamry daje si\u0119 czasem regulowa\u0107 przez przepi\u0119cie pa\u0142\u0105ka. (schemat petzl.com; fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ewentualnego przepi\u0119cia dokonasz bez u\u017cycia narz\u0119dzi. Je\u015bli wyci\u0105gni\u0119cie pr\u0119ta z otworu wydaje si\u0119 za trudne, popraw sobie chwyt wsuwaj\u0105c za niego jak\u0105\u015b ta\u015bm\u0119 czy kawa\u0142ek szerszego materia\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Precyzyjna regulacja<\/h4>\n\n\n\n

Czasami, klamra zaciskowa na pi\u0119tce raka posiada dodatkowo pokr\u0119t\u0142o kt\u00f3re lekko unosi lub zni\u017ca umiejscowienie ca\u0142ego zacisku na pa\u0142\u0105ku. W ten spos\u00f3b dokonasz niewielkiej korekty ustawienia.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Raki
Niewielkie pokr\u0119t\u0142o lekko podnosi lub obni\u017ca po\u0142o\u017cenie klamry. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wszystkie powy\u017csze czynno\u015bci wykonasz jeszcze w domu. Je\u015bli cokolwiek brzmi skomplikowanie – to tylko brzmi. Istnieje bardzo du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce  po wyj\u0119cia rak\u00f3w z pokrowca wystarczy ustawi\u0107 d\u0142ugo\u015b\u0107 i ju\u017c b\u0119d\u0105 idealnie pasowa\u0107 na Twoje buty. <\/p>\n\n\n\n

A ju\u017c w terenie…<\/p>\n\n\n\n

Zak\u0142adanie rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych – krok po kroku:<\/h2>\n\n\n\n
  1. Wsu\u0144 prz\u00f3d buta w koszyk.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"Raki
    But powinien by\u0107 maksymalnie przesuni\u0119ty ku przodowi. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    2. Na\u0142\u00f3\u017c tyln\u0105 klamr\u0119 na pi\u0119t\u0119 buta, osadzaj\u0105c j\u0105 na specjalnie profilowanym “pode\u015bcie” (najcz\u0119\u015bciej kolorystycznie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 klinie z TPU). Zapi\u0119cie ku g\u00f3rze powinno stawia\u0107 lekkie op\u00f3r, a na koniec dawa\u0107 charakterystyczne klikni\u0119cie.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"Zapinanie
    Na\u0142\u00f3\u017c klamr\u0119 na “podest” przy pi\u0119cie i zapnij ku g\u00f3rze. Tu na przyk\u0142adzie Salewa Rapace gdzie akurat wci\u0119cie pod raki nie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 kolorem. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    3. Chwy\u0107 paski i d\u0142u\u017csz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 (t\u0105 bez klamerki) przeci\u0105gnij pod przednim koszykiem.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"Jak
    Chwy\u0107 ta\u015bm\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 i… (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    4. D\u0142u\u017csz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ta\u015bmy (t\u0105 bez sprz\u0105czki) przeci\u0105gnij pod przednim koszykiem.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"zapinanie
    Przeci\u0105gnij pasek w kierunku sprz\u0105czki. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    5. Zapnij zaciskow\u0105 sprz\u0105czk\u0119. Jest ona zazwyczaj zbudowana z 2 metalowych oczek. Najpierw przeci\u0105gasz tasiemk\u0119 wewn\u0105trz obydwu, a nast\u0119pnie cofnij tylko przez jedno. <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"Zapinanie
    Przeci\u0105gnij pasek przez obydwa oczka sprz\u0105czki i zawr\u00f3\u0107 przez jedno. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    6. Im mocniej poci\u0105gniesz ta\u015bm\u0119, tym mocniej zaci\u015bnie si\u0119 sprz\u0105czka.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"Zapinanie
    Poci\u0105gaj\u0105c ta\u015bm\u0119 zaciskasz sprz\u0105czk\u0119. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    7. Zabezpiecz naddatek paska, tak aby nie pl\u0105ta\u0142 si\u0119 pomi\u0119dzy nogami.
    (Dlaczego jest go tak du\u017co? Czytaj w kolejnym paragrafie<\/em>)<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"Buty
    Zabezpieczaj\u0105c nadmiar paska mo\u017cesz ponownie przeci\u0105gn\u0105\u0107 go pod koszykiem. Nie ma takiej konieczno\u015bci, ale pozwala “zagospodarowa\u0107” spory, zb\u0119dny kawa\u0142ek ta\u015bmy, tak by si\u0119 nie pl\u0105ta\u0142a. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
    \"Raki
    Ko\u0144c\u00f3wk\u0119 ta\u015bmy skutecznie zawi\u0105\u017c. (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    Tyle! Raki p\u00f3\u0142automatyczne s\u0105 gotowe do dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"Raki
    Mo\u017cesz rusza\u0107! (fot. 8academy)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    Jak widzisz, zak\u0142adanie rak\u00f3w p\u00f3\u0142automatycznych – wcze\u015bniej dopasowanych do but\u00f3w<\/strong> – to czynno\u015b\u0107 ekspresowa i banalnie prosta.<\/p>\n\n\n\n

    D\u0142ugo\u015b\u0107 ta\u015bmy w rakach p\u00f3\u0142automatycznych<\/h2>\n\n\n\n

    Pasek zapi\u0119ty na bucie powinien wysuwa\u0107 si\u0119 z klamry na minimum 8 cm. Taka d\u0142ugo\u015b\u0107 daje nale\u017cyte bezpiecze\u0144stwo i eliminuje ryzyko przypadkowego rozpi\u0119cia. Ta\u015bmy zazwyczaj s\u0105 jednak nieco za d\u0142ugie –  po to aby mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce obejm\u0105 swobodnie buty r\u00f3\u017cnego rodzaju i kszta\u0142tu (w tym np. rozbudowane skorupy but\u00f3w do free touringu). Je\u015bli w przypadku Twoich but\u00f3w paski s\u0105 wyra\u017anie za d\u0142ugie, to zamiast ka\u017cdorazowo m\u0119czy\u0107 si\u0119 z wi\u0105zaniem ich gdzie\u015b z boku, spokojnie mo\u017cesz je przyci\u0105\u0107. Pami\u0119taj jednak by:<\/p>\n\n\n\n