{"id":30234,"date":"2019-08-16T09:00:01","date_gmt":"2019-08-16T07:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/8academy.pl\/?p=30234"},"modified":"2024-05-19T19:14:30","modified_gmt":"2024-05-19T17:14:30","slug":"pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/","title":{"rendered":"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-co-nalezy-zrobic-jeszcze-przed-wyprawa\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich&nbsp;\u2013 co nale\u017cy zrobi\u0107 jeszcze przed wypraw\u0105?<\/h2>\n\n\n\n<p>O niesieniu pomocy w g\u00f3rach wysokich nale\u017cy intensywnie my\u015ble\u0107 ju\u017c na etapie przygotowa\u0144 do wyprawy. O co powinni\u015bmy zadba\u0107 zanim jeszcze znajdziemy si\u0119 na du\u017cych wysoko\u015bciach? Kluczowe znaczenie mog\u0105 mie\u0107:<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-badania\">&#8211; Badania<\/h3>\n\n\n\n<p>Po pierwsze, warto skonsultowa\u0107 stan swojego zdrowia z lekarzem specjalizuj\u0105cym si\u0119 w medycynie wysokog\u00f3rskiej. Sprawdzenie organizmu pozwala wykry\u0107 choroby, kt\u00f3re mo\u017cna wyleczy\u0107 przed wypraw\u0105 (np. problemy z z\u0119bami, przepuklin\u0119 czy kamic\u0119 nerkow\u0105). Warto r\u00f3wnie\u017c zadba\u0107 o uaktualnienie szczepie\u0144.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone Pierwsza pomoc w wysokich g\u00f3rach wp-image-30388 size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/PLAN-AKLIMATYZACJI.jpg\" alt=\"planowanie aklimatyzacji w g\u00f3rach wysokich\" class=\"wp-image-30388\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/PLAN-AKLIMATYZACJI.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/PLAN-AKLIMATYZACJI-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/PLAN-AKLIMATYZACJI-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Plan aklimatyzacji. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-plan-aklimatyzacji\">&#8211; Plan aklimatyzacji<\/h3>\n\n\n\n<p>Po drugie, nale\u017cy zaplanowa\u0107 <a href=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/aklimatyzacja-gorach-wysokich\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">aklimatyzacj\u0119<\/a>&nbsp;To wa\u017cne, bo je\u015bli zostanie ona przeprowadzona we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b, potrafi zdzia\u0142a\u0107 cuda. Schemat zdobywania wysoko\u015bci zgodny z regu\u0142ami minimalizuje ryzyko wyst\u0105pienia <a href=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/choroby-wysokosciowe\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">chor\u00f3b wysoko\u015bciowych<\/a>. Plan aklimatyzacji zawsze warto skonsultowa\u0107 ze specjalist\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-apteka-wyprawowa\">&#8211; Apteka wyprawowa<\/h3>\n\n\n\n<p>Po trzecie, trzeba skompletowa\u0107 aptek\u0119 wyprawow\u0105. Od tego, kt\u00f3re leki i jaki sprz\u0119t medyczny spakujemy do plecaka, zale\u017cy to, czym b\u0119dziemy dysponowa\u0107 podczas akcji.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-szkolenia\">&#8211; Szkolenia<\/h3>\n\n\n\n<p>Po czwarte, dobrze jest znale\u017a\u0107 czas na szkolenie z pierwszej pomocy oraz szkolenie lawinowe. Im wi\u0119cej si\u0119 na nich nauczymy, tym lepiej i sprawniej b\u0119dziemy dzia\u0142a\u0107, podczas niesienia pierwszej pomocy. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce szybsza reakcja na pierwsze objawy chor\u00f3b wysoko\u015bciowych umo\u017cliwia szybsze podj\u0119cie decyzji o zej\u015bciu. A to w konsekwencji pozwoli poszkodowanemu w kr\u00f3tszym czasie wr\u00f3ci\u0107 do zdrowia.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-logistyka\">&#8211; Logistyka<\/h3>\n\n\n\n<p>Po pi\u0105te, nale\u017cy dopracowa\u0107 logistyk\u0119 akcji ratunkowej i mie\u0107 plan na wypadek, gdyby zi\u015bci\u0142 si\u0119 czarny scenariusz. Aby w chwili pr\u00f3by, wszystko przebiega\u0142o sprawnie, warto przed wypraw\u0105 zada\u0107 sobie i organizatorowi kilka pyta\u0144:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Co, je\u015bli z\u0142ami\u0119 nog\u0119 tu\u017c po zdobyciu szczytu?<\/li><li>Kto mi pomo\u017ce?<\/li><li>Jak skontaktuj\u0119 si\u0119 ze s\u0142u\u017cbami ratunkowymi?<\/li><li>Jaki lek otrzymam?<\/li><li>Gdzie schroni\u0119 si\u0119, oczekuj\u0105c na pomoc?<\/li><li>Czy w og\u00f3le, a je\u015bli tak to kiedy, s\u0142u\u017cby ratunkowe maj\u0105 szans\u0119 do mnie dotrze\u0107?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Warto te\u017c rozpozna\u0107 teren dzia\u0142ania naszej wyprawy pod k\u0105tem medycznym, czyli ustali\u0107 m.in.:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Czy w danym rejonie s\u0105 s\u0142u\u017cby ratunkowe?<\/li><li>Jakie warunki nale\u017cy spe\u0142ni\u0107 by \u015bmig\u0142owiec przylecia\u0142 po osob\u0119 poszkodowan\u0105?<\/li><li>Jak w danym rejonie dzia\u0142a moje ubezpieczenie?<\/li><li>Gdzie jest najbli\u017cszy szpital?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone wp-image-30393 size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/APTECZKA-WYSOKOG\u00d3RSKA.jpg\" alt=\"Apteczka wysokog\u00f3rska\" class=\"wp-image-30393\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/APTECZKA-WYSOKOG\u00d3RSKA.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/APTECZKA-WYSOKOG\u00d3RSKA-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/APTECZKA-WYSOKOG\u00d3RSKA-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Apteczka wysokog\u00f3rska. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-dzialania-logistyczne-na-wyprawie\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich&nbsp;\u2013 dzia\u0142ania logistyczne na wyprawie<\/h2>\n\n\n\n<p>Kolejny etap to dzia\u0142ania prowadzone ju\u017c na miejscu. By nie by\u0107 zaskoczonym w momencie, gdy pojawi si\u0119 konieczno\u015b\u0107 udzielania pomocy,\u00a0nale\u017cy przygotowa\u0107 l\u0105dowisko dla helikoptera. Nast\u0119pnie nale\u017cy ustali\u0107 zasady dotycz\u0105ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>rozmieszczenia \u015brodk\u00f3w medycznych i zestawu tlenowego;<\/li><li>komunikacji mi\u0119dzy alpinistami;<\/li><li>logistyki i asekuracji ataku szczytowego;<\/li><li>godziny odwrotu.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-rozdzielenie-apteczki-miedzy-czlonkow-wyprawy\">&#8211; Rozdzielenie apteczki mi\u0119dzy cz\u0142onk\u00f3w wyprawy<\/h3>\n\n\n\n<p>Uczestnicy wyprawy oraz obozy mog\u0105 by\u0107 od siebie w znacznym oddaleniu (o kilka lub kilkana\u015bcie godzin). Aby \u015brodki medyczne by\u0142y dost\u0119pne tam, gdzie s\u0105 potrzebne, nale\u017cy rozdzieli\u0107 je mi\u0119dzy uczestnik\u00f3w. Taki zabieg dodatkowo pozwala wynie\u015b\u0107 do g\u00f3ry wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 lek\u00f3w oraz \u015brodk\u00f3w medycznych. Jeden banda\u017c, pomno\u017cony przez trzech alpinist\u00f3w, to ju\u017c trzy banda\u017ce. Ka\u017cdy powinien mie\u0107 przy sobie osobisty zestaw ratunkowy\u00a0\u2013 leki i \u015brodki ratuj\u0105cych \u017cycie. W bazie nale\u017cy mie\u0107 dost\u0119p do wi\u0119kszej apteczki wyprawowej, zawieraj\u0105cej r\u00f3wnie\u017c \u015brodki na l\u017cejsze dolegliwo\u015bci. Na wi\u0119kszych ekspedycjach warto, by w ka\u017cdym obozie znajdowa\u0142a si\u0119 apteczka obozowa.<\/p>\n\n\n\n<p>W osobistym zestawie ratunkowym obowi\u0105zkowo powinny znale\u017a\u0107 si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/8a.pl\/namioty-awaryjne\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">namiot awaryjny<\/a>,<\/li><li><a href=\"https:\/\/8a.pl\/spiwory-puchowe\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u015bpiw\u00f3r ratunkowy<\/a>,<\/li><li><a href=\"https:\/\/8a.pl\/apteczki\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">zestaw urazowy<\/a>: banda\u017c elastyczny i gaza metrowa,<\/li><li>zestaw lek\u00f3w: silny lek przeciwb\u00f3lowy (ketoprofen), lek na wysoko\u015bciowy obrz\u0119k p\u0142uc (nifedypina lub sildenafil) oraz lek na wysoko\u015bciowy obrz\u0119k m\u00f3zgu (deksametazon),<\/li><li>\u017cel energetyczny lub tabletki energetyczne.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Zestaw tlenowy (butla tlenowa, reduktor i maska) powinien znajdowa\u0107 si\u0119 przynajmniej w najwy\u017cszym punkcie dzia\u0142alno\u015bci wyprawy. Idealnie, gdy w bazie oraz w ka\u017cdym obozie znajduj\u0105 si\u0119 dodatkowe zestawy tlenowe.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-komunikacja-miedzy-alpinistami\">&#8211; Komunikacja mi\u0119dzy alpinistami<\/h3>\n\n\n\n<p>Komunikacja ma istotny wp\u0142yw na skr\u00f3cenie czasu od wydarzenia si\u0119 wypadku do momentu uzyskania pomocy. Zasady komunikacji musz\u0105 by\u0107 jasne, np. ka\u017cdy zesp\u00f3\u0142 dzia\u0142aj\u0105cy w g\u00f3rze, kontaktuje si\u0119 z baz\u0105 w godzinach parzystych, powiedzmy od 8 do 20. Je\u015bli s\u0105 zespo\u0142y dzia\u0142aj\u0105ce w g\u00f3rze, baza powinna by\u0107 na sta\u0142ym nas\u0142uchu radiowym. Brak komunikacji z zespo\u0142em dzia\u0142aj\u0105cym w g\u00f3rze przez np. kolejne 6 godzin, uruchamia procedur\u0119 ratunkow\u0105, co jest r\u00f3wnoznaczne z wyruszeniem zespo\u0142u ratunkowego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-logistyka-ataku-szczytowego\">&#8211; Logistyka ataku szczytowego<\/h3>\n\n\n\n<p>Dzie\u0144 ataku szczytowego to najniebezpieczniejszy moment na wyprawie. 40% wszystkich \u015bmiertelnych wypadk\u00f3w i chor\u00f3b, zanotowanych w Nepalu na wysoko\u015bci&nbsp;6000 m n.p.m., to zdarzenia, do jakich dosz\u0142o&nbsp;w dniu ataku szczytowego (10 % podczas wchodzenia, 30% podczas schodzenia ze szczytu).<\/p>\n\n\n\n<p>By przetransportowa\u0107 osob\u0119 poszkodowan\u0105, znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na du\u017cej wysoko\u015bci, potrzeba minimum czterech os\u00f3b. Tych czterech ludzi musi tam by\u0107! Warto zadba\u0107 o to, aby w sytuacji, gdy na g\u00f3rze dzia\u0142a wi\u0119kszy zesp\u00f3\u0142, atak szczytowy jednej grupy by\u0142 zabezpieczany przez zesp\u00f3\u0142 asekuracyjny, oczekuj\u0105cy w ostatnim, najwy\u017cszym obozie. Na o\u015bmiotysi\u0119cznikach dobrze pomy\u015ble\u0107 o wyposa\u017ceniu zespo\u0142u asekuracyjnego w zestawy tlenowe, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 wykorzystane do szybszego dotarcia do osoby poszkodowanej.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone wp-image-30395 size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/komunikacja.jpg\" alt=\"komunikacja z ratownikami g\u00f3rskimi podczas wypadku\" class=\"wp-image-30395\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/komunikacja.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/komunikacja-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/komunikacja-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Komunikacja ma istotny wp\u0142yw na skr\u00f3cenie czasu od wydarzenia si\u0119 wypadku do momentu uzyskania pomocy. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pilnowanie-godziny-odwrotu\">&#8211; Pilnowanie&nbsp;godziny odwrotu<\/h3>\n\n\n\n<p>Himalaista atakuj\u0105cy o\u015bmiotysi\u0119cznik mo\u017ce, w wyniku niedotlenienia m\u00f3zgu, nie zdawa\u0107 sobie sprawy z zagro\u017cenia i bezkrytycznie podejmowa\u0107 ryzykowne decyzje (np. o przed\u0142u\u017ceniu ataku do godzin wieczornych). Dlatego nale\u017cy wcze\u015bniej ustali\u0107 godzin\u0119 przerwania ataku szczytowego i pilnowa\u0107 bezwzgl\u0119dnego odwrotu. Kontrola godziny odwrotu mo\u017ce by\u0107 realizowana&nbsp;przez bardziej dotlenionego kierownika lub lekarza wyprawy, przebywaj\u0105cych w bazie. Odbywa si\u0119 to poprzez sta\u0142y kontakt radiowy i na podstawie oceny zaawansowania ataku szczytowego oraz stanu zdrowia himalaist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-etapy-niesienia-pomocy\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich&nbsp;\u2013 etapy niesienia pomocy<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-zadbanie-o-komfort-cieplny\">&#8211; Zadbanie o komfort cieplny<\/h3>\n\n\n\n<p>\u201eNieszcz\u0119\u015bcia chodz\u0105 parami\u201d&nbsp;\u2013 tym drugim nieszcz\u0119\u015bciem, kt\u00f3re w g\u00f3rach &#8220;wkracza&#8221; zaraz po urazie czy chorobie, najcz\u0119\u015bciej jest wych\u0142odzenie, inaczej <a href=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/hipotermia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">hipotermia<\/a>. Im wy\u017cej, tym zimniej. Gdy do niskiej temperatury do\u0142\u0105czy si\u0119 wiatr, to tempo wych\u0142odzenia ro\u015bnie. W g\u00f3rach wysokich na ewentualny \u015bmig\u0142owiec i s\u0142u\u017cby ratunkowe czeka si\u0119 minimum kilkana\u015bcie godzin, dlatego jednym z pierwszych etap\u00f3w, powinno by\u0107 zadbanie o komfort cieplny osoby poszkodowanej, a tak\u017ce os\u00f3b udzielaj\u0105cych pomocy. Tu przydaje si\u0119 namiot przetrwania (czyli co\u015b w rodzaju tropiku bez pod\u0142ogi), kt\u00f3ry rozk\u0142adamy nad poszkodowanym oraz nad sob\u0105. Dodatkowo, bardzo przydatny jest \u015bpiw\u00f3r przetrwania (wielowarstwowa folia termoizolacyjna w formie p\u0142achty lub \u015bpiwora), kt\u00f3rym przykrywamy, lub w kt\u00f3ry wk\u0142adamy osob\u0119 poszkodowan\u0105. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zadba\u0107 o odizolowanie chorego od pod\u0142o\u017ca przy pomocy karimaty lub np. plecaka.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-ocena-stanu-osoby-poszkodowanej\">&#8211; Ocena stanu osoby poszkodowanej<\/h3>\n\n\n\n<p>Ka\u017cdy z nas w m\u00f3zgu ma zakodowany wz\u00f3r zdrowego cz\u0142owieka. Codziennie spotykamy wielu ludzi i nie\u015bwiadomie uczymy si\u0119 tego, jak wygl\u0105da oraz jak zachowuje si\u0119 taka osoba. Je\u015bli na przyk\u0142ad w tramwaju kto\u015b nieprzerwanie kaszle, albo zbyt d\u0142ugo dyszy, zauwa\u017camy to, bo nie s\u0105 to objawy pasuj\u0105ce do obrazu zdrowego cz\u0142owieka. Je\u015bli co\u015b w funkcjonowaniu naszego partnera wspinaczkowego czy poszkodowanego w g\u00f3rach nam nie pasuje, to znaczy, \u017ce naprawd\u0119 jest co\u015b nie tak. W\u00f3wczas nale\u017cy poszuka\u0107 istoty problemu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ocena stanu osoby poszkodowanej sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch etap\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>zebrania jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci informacji od chorego lub \u015bwiadk\u00f3w zdarzenia;<\/li><li>zbadania ca\u0142ego cia\u0142a alpinisty.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Je\u015bli osoba poszkodowana jest przytomna, nale\u017cy zada\u0107 jej nast\u0119puj\u0105ce pytania:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Co si\u0119 wydarzy\u0142o?<\/li><li>Masz jakie\u015b dolegliwo\u015bci (b\u00f3l, duszno\u015b\u0107, zawroty g\u0142owy)?<\/li><li>Chorujesz na choroby przewlek\u0142e?<\/li><li>Czy bierzesz leki?<\/li><li>W jakim tempie dosta\u0142e\u015b (-a\u015b) si\u0119 na wysoko\u015b\u0107?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone co zabra\u0107 na wypraw\u0119 w Himalaje wp-image-30426 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/worek-hiperbaryczny-1.jpg\" alt=\"Sprz\u0119t medyczny na wypraw\u0119 - Worek hiperbaryczny\" class=\"wp-image-30426\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/worek-hiperbaryczny-1.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/worek-hiperbaryczny-1-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/worek-hiperbaryczny-1-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Worek hiperbaryczny. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-co-nalezy-zbadac\">&#8211; Co nale\u017cy zbada\u0107?<\/h3>\n\n\n\n<p>Przede wszystkim oceniamy czy alpinista jest przytomny. Czy reaguje na g\u0142os, czy tylko na bodziec b\u00f3lowy (np. uszczypni\u0119cie). Nast\u0119pnie musimy ustali\u0107 czy poszkodowany oddycha, jak szybko oddycha, czy cz\u0119sto\u015b\u0107 oddechu jest podobna do naszej, albo czy jest szybsza czy wolniejsza. B\u0119d\u0105c w g\u00f3rach wysokich, warto te\u017c zwraca\u0107 uwag\u0119 czy podczas oddechu s\u0142ycha\u0107 bulgotanie nad klatk\u0105 piersiow\u0105. Trzeszczenie podczas wdechu mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o wysoko\u015bciowym obrz\u0119ku p\u0142uc. Warto umie\u0107 sprawdzi\u0107 t\u0119tno na szyi (t\u0119tnica szyjna) i na nadgarstku (t\u0119tnica promieniowa) oraz policzy\u0107 cz\u0119sto\u015b\u0107 t\u0119tna na minut\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli poszkodowany oddycha, mo\u017cna w poszukiwaniu odchyle\u0144 od normy, przej\u015b\u0107 do badania innych cz\u0119\u015bci cia\u0142a. Sprawdzamy wi\u0119c: g\u0142ow\u0119, szyj\u0119, klatk\u0119 piersiow\u0105, brzuch, nogi i r\u0119ce. Je\u017celi jest to alpinista po urazie, poszukujemy: ran, st\u0142ucze\u0144, z\u0142ama\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli alpinista jest nieprzytomny i nie ma oddechu nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 resuscytacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-wezwanie-pomocy\">&#8211; Wezwanie pomocy<\/h3>\n\n\n\n<p>Po zadbaniu o komfort cieplny osoby poszkodowanej i wst\u0119pnym zorientowaniu si\u0119 co dolega choremu, nale\u017cy wezwa\u0107 pomoc. Je\u015bli nie mamy telefonu, radia, telefonu satelitarnego, to pomoc mo\u017cemy wezwa\u0107 za pomoc\u0105 sygna\u0142\u00f3w \u015bwietlnych lub d\u017awi\u0119kowych. By wys\u0142a\u0107 mi\u0119dzynarodowy g\u00f3rski komunikat SOS, nale\u017cy przez minut\u0119 nada\u0107 sze\u015b\u0107 sygna\u0142\u00f3w d\u017awi\u0119kowych lub \u015bwietlnych (jeden sygna\u0142 co 10 sekund) i po odczekaniu minuty ponowne nada\u0107 sze\u015b\u0107 sygna\u0142\u00f3w. T\u0105 procedur\u0119 nale\u017cy powtarza\u0107 do skutku.<\/p>\n\n\n\n<p><iframe src=\"\/\/www.youtube.com\/embed\/D2pBEWZONLk\" width=\"850\" height=\"477\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi kto\u015b zauwa\u017cy nasze wo\u0142anie o pomoc (i zdecyduje si\u0119 na poinformowanie s\u0142u\u017cb) powinien odpowiedzie\u0107 nadaniem trzech sygna\u0142\u00f3w d\u017awi\u0119kowych lub \u015bwietlnych na minut\u0119 (jeden sygna\u0142 co 20 sekund), potem minuta przerwy i powtarzanie takiego sygna\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli masz mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontaktu za pomoc\u0105 radia czy telefonu, to nale\u017cy o wypadku poinformowa\u0107 alpinist\u00f3w w bazie wyprawy, a oni ju\u017c powinni ruszy\u0107 ca\u0142\u0105 akcj\u0119 ratunkow\u0105. Profesjonalne wyprawy maj\u0105 zesp\u00f3\u0142 wspomagaj\u0105cy w Polsce, kt\u00f3ry pomaga w za\u0142atwieniu formalno\u015bci ubezpieczeniowych, informuje rodzin\u0119 oraz wsp\u00f3\u0142pracuje z agencj\u0105 g\u00f3rsk\u0105 by akcja ratunkowa przebieg\u0142a jak najsprawniej.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli dzia\u0142asz samodzielnie w ma\u0142ym zespole, o zdarzeniu informujesz bezpo\u015brednio s\u0142u\u017cby ratunkowe. Podczas rozmowy przeka\u017c przede wszystkim informacje na temat lokalizacji zdarzenia, rodzaju problemu medycznego, ilo\u015bci os\u00f3b poszkodowanych, ewentualnych zagro\u017ce\u0144 dla ekipy ratunkowej wyst\u0119puj\u0105cych na miejscu zdarzenia, dost\u0119pu do osoby poszkodowanej oraz potrzebnego, twoim zdaniem, sprz\u0119tu ratunkowego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone tlen na wyprawy himalajskie wp-image-30425 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/tlen.jpg\" alt=\"niezb\u0119dny tlen w g\u00f3rach wysokich\" class=\"wp-image-30425\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/tlen.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/tlen-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/tlen-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich: tlen. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-udzielanie-pomocy\">&#8211; Udzielanie pomocy<\/h3>\n\n\n\n<p>Je\u015bli na wyprawie jest lekarz to w\u0142a\u015bnie z nim trzeba skonsultowa\u0107 rodzaj pomocy udzielanej osobie poszkodowanej. Zazwyczaj jednak lekarza nie ma. Dzi\u015b istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 konsultowanie si\u0119 na odleg\u0142o\u015b\u0107 (np. za pomoc\u0105 telefonu satelitarnego). Wa\u017cne s\u0105: wiedza lekarza oraz informacje przekazane mu od osoby ratuj\u0105cej poszkodowanego. Idealnie, je\u015bli lekarz konsultuj\u0105cy na odleg\u0142o\u015b\u0107 zna stan zdrowia cz\u0142onk\u00f3w wyprawy oraz osobiste i obozowe wyposa\u017cenie medyczne.<\/p>\n\n\n\n<p>Pami\u0119tajmy, \u017ce w g\u00f3ry nie da si\u0119 zabra\u0107 ca\u0142ego szpitala. Sk\u0142ad i ilo\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w medycznych zawsze jest wyrazem kompromisu pomi\u0119dzy wag\u0105 i obj\u0119to\u015bci\u0105 a przewidywanym zapotrzebowaniem, d\u0142ugo\u015bci\u0105 i charakterem wyprawy. W wielu sytuacjach potrzebne jest kreatywne my\u015blenie i improwizowanie sprz\u0119tu medycznego, z tego co w danym momencie jest dost\u0119pne (np.: czekan, kije trekkingowe, karimata, \u015bpiw\u00f3r, lina, ta\u015bma powertape, druga noga). \u201eG\u00f3ry nie s\u0105 dla frajer\u00f3w, g\u00f3ry lubi\u0105 MacGyver\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-choroby-wysokosciowe\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 choroby wysoko\u015bciowe<\/h2>\n\n\n\n<p>Rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 trzy choroby wysoko\u015bciowe:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Ostr\u0105 chorob\u0119 g\u00f3rsk\u0105 (acute mountain sickness \u2013 AMS);<\/li><li>Wysoko\u015bciowy obrz\u0119k m\u00f3zgu (high altitutude cerebral edema \u2013 HACE);<\/li><li>Wysoko\u015bciowy obrz\u0119k p\u0142uc (high altitude pulmonary edema \u2013 HAPE).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 chor\u00f3b wysoko\u015bciowych jest zbyt szybkie dotarcie na du\u017c\u0105 wysoko\u015b\u0107, czyli zdobywanie wysoko\u015bci niezgodnie z regu\u0142ami aklimatyzacji. Najlepsz\u0105 pierwsz\u0105 pomoc\u0105 w chorobach wysoko\u015bciowych jest zej\u015bcie do wysoko\u015bci, na kt\u00f3rej objawy ulegaj\u0105 znacz\u0105cej poprawie (zazwyczaj jest to 300 \u2013 1000 m). Podczas schodzenia dodatkowo nale\u017cy podawa\u0107 tlen ratunkowy. W wypadku chor\u00f3b wysoko\u015bciowych pierwsza pomoc to przede wszystkim umiej\u0119tno\u015b\u0107 podj\u0119cia decyzji o zej\u015bciu.<\/p>\n\n\n\n<p>Zej\u015bcie nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107, je\u017celi zauwa\u017cymy kt\u00f3ry\u015b z alarmuj\u0105cych objaw\u00f3w chor\u00f3b wysoko\u015bciowych. Nie wolno zwleka\u0107 z decyzj\u0105. Ka\u017cda godzina pogarsza stan poszkodowanego i z ka\u017cd\u0105 godzin\u0105 ewakuacja staje si\u0119 trudniejsza, poniewa\u017c je\u017celi zareagujemy zbyt p\u00f3\u017ano to zamiast sprowadzenia, konieczne mo\u017ce by\u0107 znoszenia chorego. Objawy alarmuj\u0105ce to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Ostra choroba g\u00f3rska: silny b\u00f3l g\u0142owy, silne nudno\u015bci, silne zawroty g\u0142owy, wymioty;<\/li><li>Wysoko\u015bciowy obrz\u0119k m\u00f3zgu:&nbsp; zaburzenia r\u00f3wnowagi i koordynacji ruchowej \u2013 przewracanie si\u0119, be\u0142kotliwa mowa, zmiany zachowania \u2013 agresja, letarg, dezorientacja;<\/li><li>Wysoko\u015bciowy obrz\u0119k p\u0142uc: znaczne os\u0142abienie i wyra\u017ane obni\u017cenie tolerancji wysi\u0142ku, przek\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na \u201espadek mocy\u201d, nasilona duszno\u015b\u0107 po nieznacznym wysi\u0142ku, duszno\u015b\u0107 mimo odpoczynku, nieust\u0119puj\u0105cy mokry kaszel, bulgotanie w p\u0142ucach.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Je\u017celi zej\u015bcie nie jest mo\u017cliwe (np. z powodu za\u0142amania pogody lub niebezpiecze\u0144stwa gro\u017c\u0105cego osobom pomagaj\u0105cym) wtedy nale\u017cy u\u017cy\u0107 tlenu ratunkowego i\/lub przeno\u015bnego worka hiperbarycznego. Nale\u017cy przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce butla z tlenem mo\u017ce si\u0119 wyczerpa\u0107, np: 4 litrowa butla z tlenem spr\u0119\u017conym do 250 atmosfer, przy przep\u0142ywie na poziomie 2 litr\u00f3w na minut\u0119, wystarcza na niewiele ponad 8 godzin, przy przep\u0142ywie na poziomie 4 litr\u00f3w na minut\u0119 wystarczy na troch\u0119 ponad 4 godziny!<\/p>\n\n\n\n<p>W leczeniu ostrej choroby g\u00f3rskiej dodatkowo stosujemy tabletki acetazolamidu, w wysoko\u015bciowym obrz\u0119ku m\u00f3zgu tabletki lub zastrzyki z deksametazonem, a w wysoko\u015bciowym obrz\u0119ku p\u0142uc tabletki nifedypiny lub sildenafilu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone leczenie ran w g\u00f3rach wp-image-30424 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/rana-g\u0142owy.jpg\" alt=\"Jak leczy\u0107 urazy g\u0142owy w g\u00f3rach wysokich\" class=\"wp-image-30424\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/rana-g\u0142owy.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/rana-g\u0142owy-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/rana-g\u0142owy-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich: rany g\u0142owy. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-urazy\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 urazy<\/h2>\n\n\n\n<p>Ci\u0119\u017ckie urazy to jedna z najcz\u0119stszych przyczyn \u015bmierci w g\u00f3rach wysokich. Je\u017celi alpinista w wyniku upadku z wysoko\u015bci, uderzenia przez kamie\u0144 czy blok skalny, jest nieprzytomny i nie oddycha to jego szanse na prze\u017cycie w g\u00f3rach wysokich s\u0105 bliskie zeru. Co wi\u0119cej, niekt\u00f3re obra\u017cenia i mechanizmy urazu wskazuj\u0105 na \u015bmier\u0107 na miejscu. Zaliczamy do nich np:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Upadek z kilkuset metr\u00f3w terenie skalno-lodowym;<\/li><li>Przygniecenie przez blok skalny;<\/li><li>G\u0142\u0119bokie uszkodzenie czaszkowo-m\u00f3zgowe.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-resuscytacja\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 resuscytacja<\/h2>\n\n\n\n<p>Mamy przed sob\u0105 alpinist\u0119, kt\u00f3ry jest nieprzytomny, nie oddycha, nie ma \u017cadnych oznak \u017cycia, nie porusza si\u0119. Taki stan mo\u017ce by\u0107 spowodowany ci\u0119\u017ckim urazem, ale r\u00f3wnie\u017c by\u0107 wynikiem wysoko\u015bciowego obrz\u0119ku p\u0142uc, wysoko\u015bciowego obrz\u0119ku m\u00f3zgu, g\u0142\u0119bokiego wych\u0142odzenia, wycie\u0144czenie organizmu, zatrucia tlenkiem w\u0119gla, niedotlenienia w wyniku przygniecenia przez lawin\u0119&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Rozpoczynamy wi\u0119c resuscytacj\u0119, czyli uciski klatki piersiowej i oddech zast\u0119pczy usta\/usta. Je\u015bli u alpinisty zatrzymanie kr\u0105\u017cenia by\u0142o wynikiem wych\u0142odzenia, to nawet po resuscytacji trwaj\u0105cej kilka godzin, po dotarciu do o\u015brodka, w kt\u00f3rym do ogrzewania stosuje si\u0119 kr\u0105\u017cenia pozaustrojowe, ma on szans\u0119 na prze\u017cycie z dobrym efektem neurologicznym \u2013 czyli po wybudzeniu b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 samodzielnie funkcjonowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Prowadzenie resuscytacji os\u00f3b wyci\u0105gni\u0119tych spod lawiny ma szans\u0119 na powodzenie, je\u015bli przyczyn\u0105 stanu jest kr\u00f3tkotrwa\u0142e niedotlenienie w wyniku brak poduszki powietrznej \u2013 przyduszenia przez mas\u0119 \u015bniegu. Je\u015bli dzia\u0142amy w rejonie, w kt\u00f3rym funkcjonuj\u0105 profesjonalne s\u0142u\u017cby ratunkowe i jest realna szansa, \u017ce dotr\u0105 one najp\u00f3\u017aniej w ci\u0105gu kilku godzin, to resuscytacj\u0119 powinno si\u0119 prowadzi\u0107 do ich przybycia. Gdy jednak dzia\u0142amy w rejonie dalekim od cywilizacji, gdzie nie ma szans na dotarcie jakichkolwiek s\u0142u\u017cb ratunkowych, resuscytacj\u0119 prowadzimy przez 30 minut. Je\u015bli po 30 minutach alpinista nadal nie ma oznak \u017cycia (nie oddycha, nie porusza si\u0119 samodzielnie), to uznajemy poszkodowanego za zmar\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone jak unieruchomi\u0107 z\u0142aman\u0105 nog\u0119 wp-image-30422 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/unieruchomienie-nogi.jpg\" alt=\"Jak unieruchomi\u0107 nog\u0119 w g\u00f3rach\" class=\"wp-image-30422\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/unieruchomienie-nogi.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/unieruchomienie-nogi-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/unieruchomienie-nogi-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich: unieruchomienie nogi. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-rany\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 rany<\/h2>\n\n\n\n<p>Spadaj\u0105cy kawa\u0142ek lodu uderza w czo\u0142o partnera wspinaczkowego. W takim wypadku na ran\u0119 nale\u017cy po\u0142o\u017cy\u0107 gazik i przycisn\u0105\u0107 go, by zatamowa\u0107 krwawienie. Nast\u0119pnie owin\u0105\u0107 g\u0142ow\u0119 banda\u017cem elastycznym. Dodatkowo banda\u017c mo\u017cna wzmocni\u0107 ta\u015bm\u0105 powertape. Po tym konieczne b\u0119dzie zej\u015bcie do obozu lub bazy.<\/p>\n\n\n\n<p>W bazie dok\u0142adnie i obficie myjemy ran\u0119 przegotowan\u0105 wod\u0105 by pozby\u0107 si\u0119 wszelkich zabrudze\u0144. P\u00f3\u017aniej nale\u017cy zbli\u017cy\u0107 brzegi rany, najlepiej do 6\u201310 godzin od urazu, wtedy rana zro\u015bnie si\u0119 w ci\u0105gu 7 dni. Je\u015bli nie zbli\u017cymy do siebie brzeg\u00f3w rany, to gojenie potrwa oko\u0142o miesi\u0105ca. Najprostszym sposobem zbli\u017cenia brzeg\u00f3w rany jest szycie. Je\u015bli nie ma mo\u017cliwo\u015bci szycia mo\u017cna przy ma\u0142ych ranach u\u017cy\u0107 plasterk\u00f3w steri-strip. Du\u017ce rany mo\u017cemy w ekstremalnych warunkach spr\u00f3bowa\u0107 zbli\u017cy\u0107 szerszym plastrem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-uraz-reki-uraz-nogi\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 uraz r\u0119ki, uraz nogi<\/h2>\n\n\n\n<p>Brak mo\u017cliwo\u015bci poruszania r\u0119k\u0105 lub nog\u0105, b\u00f3l podczas chodzenia, b\u00f3l podczas obci\u0105\u017cania nogi, obrz\u0119k i zasinienie w okolicy urazu \u2013 wszystkie te objawy mog\u0105 wskazywa\u0107 zar\u00f3wno na z\u0142amania, jak i zwichni\u0119cie, skr\u0119cenie czy st\u0142uczenie. Tylko z\u0142amany fragment ko\u015bci wystaj\u0105cy z rany nie daje z\u0142udze\u0144 z czym mamy do czynienia. Uszkodzon\u0105 r\u0119k\u0119 czy nog\u0119 nale\u017cy unieruchomi\u0107. Je\u015bli ograniczymy mo\u017cliwo\u015b\u0107 poruszania dan\u0105 ko\u0144czyn\u0105, zmniejsz\u0105 si\u0119 dolegliwo\u015bci b\u00f3lowe, co powinno pozwoli\u0107 na dotarcie do bazy.<\/p>\n\n\n\n<p>W jaki spos\u00f3b to zrobi\u0107? Nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 zasad\u0105 unieruchamiania dw\u00f3ch s\u0105siaduj\u0105cych z urazem staw\u00f3w. Je\u015bli obrz\u0119kni\u0119ta jest \u201episzczel\u201d to unieruchamiamy zar\u00f3wno \u201episzczel\u201d, jaki i staw skokowy (kostk\u0119) oraz staw kolanowy (kolano). Czego u\u017cy\u0107 do tego zabiegu? Dobrym materia\u0142em b\u0119dzie karimata, gdy\u017c mo\u017cna zrobi\u0107 z niej rynienk\u0119, w kt\u00f3r\u0105 wk\u0142adamy uszkodzon\u0105 nog\u0119. Nast\u0119pnie karimat\u0119 razem z nog\u0119 obwijamy ta\u015bm\u0105 powertape lub lin\u0105. Do zabezpieczenia uszkodzonej r\u0119ki wystarczy agrafka. Dolny brzeg bluzy czy t-shirta podwijamy do g\u00f3ry, jednocze\u015bnie zak\u0142adaj\u0105c go na \u0142okie\u0107, przedrami\u0119 i nadgarstek. Nast\u0119pnie przypinamy dolny brzeg bluzy agrafk\u0105 do materia\u0142u bluzy na \u015brodku klatki piersiowej.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone jak leczy\u0107 odmro\u017cenia wp-image-30419 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/leczenie-odmro\u017ce\u0144.jpg\" alt=\"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich - leczenie odmro\u017ce\u0144\" class=\"wp-image-30419\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/leczenie-odmro\u017ce\u0144.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/leczenie-odmro\u017ce\u0144-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/leczenie-odmro\u017ce\u0144-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich: leczenie odmro\u017ce\u0144. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-wychlodzenie\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 wych\u0142odzenie<\/h2>\n\n\n\n<p>Gdy chcemy pom\u00f3c alpini\u015bcie, kt\u00f3ry ma dreszcze, kt\u00f3rego &#8220;telepie\u201d lub kt\u00f3ry ma lekki stopie\u0144 wych\u0142odzenia, nale\u017cy zadba\u0107 o:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>schronienie;<\/li><li>zmian\u0119 mokrych ubra\u0144 na suche;<\/li><li>uzupe\u0142nienie energii poprzez po\u017cywienie si\u0119;<\/li><li>nawodnienie organizmu (najlepiej ciep\u0142ymi i s\u0142odkimi p\u0142ynami).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>\u0106wiczenia fizyczne i ruch s\u0105 w takiej sytuacji wskazane.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-wychlodzenie-srednie\">Wych\u0142odzenie \u015brednie<\/h3>\n\n\n\n<p>Poszkodowany \u2013 kt\u00f3rego podejrzewany o wych\u0142odzenia, ale niemaj\u0105cy ju\u017c dreszczy, za to z zaburzeniami koordynacji i be\u0142kotliw\u0105 mow\u0105 oraz zdezorientowany \u2013 ma wych\u0142odzenie \u015bredniego stopnia. Tak\u0105 osob\u0119 nale\u017cy ochroni\u0107 przed dalsz\u0105 utrat\u0105 ciep\u0142a (przydadz\u0105 si\u0119: namiot i worek przetrwania). Je\u015bli wsp\u00f3\u0142pracuje i jest przytomny, trzeba napoi\u0107 go ciep\u0142ymi, s\u0142odkimi p\u0142ynami. W miejscach przep\u0142ywu du\u017cej ilo\u015bci krwi (pachwiny, pachy, szyja)&nbsp; stosowa\u0107 ciep\u0142e pakiety (butelka z ciep\u0142\u0105 wod\u0105, camelbak). Mo\u017cna po\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 z tak\u0105 osob\u0105 do jednego \u015bpiwora, po to by tak\u0105 osob\u0119 ogrzewa\u0107 swoim ciep\u0142em.<\/p>\n\n\n\n<p>Osoba ratowana nie powinna si\u0119 porusza\u0107, gdy\u017c mo\u017ce to spowodowa\u0107, \u017ce zimna krew z ko\u0144czyn dostanie si\u0119 do&nbsp;\u2013 i tak ju\u017c letniej \u2013 krwi w centrum organizmu. Takie nag\u0142e obni\u017cenie temperatury mo\u017ce by\u0107 \u015bmiertelne.<\/p>\n\n\n\n<p>Poszkodowanego nale\u017cy ogrzewa\u0107 do momentu, a\u017c zacznie mie\u0107 dreszcze (wejdzie w faz\u0119 lekkiego wych\u0142odzenia), a nast\u0119pnie odzyska pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone jak pom\u00f3c w g\u00f3rach wp-image-30418 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/leczenie-odmro\u017ce\u0144_1.jpg\" alt=\"pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich - odmro\u017cenia\" class=\"wp-image-30418\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/leczenie-odmro\u017ce\u0144_1.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/leczenie-odmro\u017ce\u0144_1-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/leczenie-odmro\u017ce\u0144_1-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich: leczenie odmro\u017ce\u0144. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-wychlodzenie-ciezkie\">Wych\u0142odzenie ci\u0119\u017ckie<\/h3>\n\n\n\n<p>Wych\u0142odzenie ci\u0119\u017ckie to sytuacja, gdy alpinista jest nieprzytomny i ma wolny oddech oraz t\u0119tno. Post\u0119puje si\u0119 analogicznie, jak w przypadku wych\u0142odzenia \u015bredniego stopnia, ale jest jeden wyj\u0105tek: osoby nieprzytomnej nie poimy. Je\u015bli w wyniku wych\u0142odzenia poszkodowany jest nieprzytomny i nie oddycha, nale\u017cy podj\u0105\u0107 resuscytacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-odmrozenia\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 odmro\u017cenia<\/h2>\n\n\n\n<p>Odmro\u017cenia cz\u0119sto dotycz\u0105 os\u00f3b wych\u0142odzonych, dlatego osobie z tak\u0105 dolegliwo\u015bci\u0105 nale\u017cy przede wszystkim zapewni\u0107 komfort termiczny i poda\u0107 ciep\u0142e, s\u0142odkie p\u0142yny. Odmro\u017conych, sino-bia\u0142awych palc\u00f3w czy nosa, kt\u00f3re s\u0105 bez czucia, nie wolno ogrzewa\u0107 nad palnikiem czy rozciera\u0107 lub naciera\u0107 \u015bniegiem, poniewa\u017c &#8220;nieczu\u0142e&#8221; cia\u0142o \u0142atwo jest uszkodzi\u0107, co mo\u017ce pogorszy\u0107 sytuacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Po dotarciu do bazy nale\u017cy rozmrozi\u0107 odmro\u017cenia wk\u0142adaj\u0105c stosowne fragmenty cia\u0142a (np. palce) do wody ogrzanej do temperatury 38\u201339\u00baC przez 30\u201360 minut. Je\u015bli odmro\u017cenie dotyczy obszaru wi\u0119kszego ni\u017c ko\u0144c\u00f3wki palc\u00f3w to alpinista powinien dotrze\u0107 do szpitala w przeci\u0105gu 24\u201348 godzin. Jedynie w szpitalu mo\u017cliwe jest zastosowanie lek\u00f3w do\u017cylnych. To one mog\u0105 zmniejszy\u0107 rozleg\u0142o\u015b\u0107 martwicy tkanek poprzez rozszerzenie ko\u0144cowych naczy\u0144 krwiono\u015bnych oraz rozpuszczenie znajduj\u0105cych si\u0119 w nich skrzeplin.<\/p>\n\n\n\n<p>Na etapie przedszpitalnym, powsta\u0142e na palcach p\u0119cherze nale\u017cy codziennie przek\u0142uwa\u0107 ja\u0142ow\u0105 ig\u0142\u0105, by usn\u0105\u0107 z nich p\u0142yn. Nast\u0119pnie takie odmro\u017cenia smaruje si\u0119 kremem z aloesem, lub kremem na oparzenia typu Argosulfan. Ka\u017cdy palec zabezpieczamy osobno opatrunkiem i banda\u017cem. Opatrunki zmienia si\u0119 codziennie. Je\u015bli chodzi o \u015brodki farmaceutyczne, warto zastosowa\u0107 leki w tabletkach: ibuprofen, kwas acetyosalicylowy czyli aspiryn\u0119, nifedypin\u0119, retard oraz pentoksyfilin\u0119. Szczeg\u00f3lnie nale\u017cy wystrzega\u0107 si\u0119 sytuacji, w kt\u00f3rej rozmro\u017cone palce zostan\u0105 ponownie odmro\u017cone, gdy\u017c wtedy odmro\u017cenie si\u0119 pog\u0142\u0119bia.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone pomoc w g\u00f3rach wp-image-30417 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/nosze-kokon.jpg\" alt=\"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich - Nosze-kokon\" class=\"wp-image-30417\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/nosze-kokon.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/nosze-kokon-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/nosze-kokon-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Nosze-kokon. (fot. archiwum autora)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich-transport-osoby-poszkodowanej\">Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 transport osoby poszkodowanej<\/h2>\n\n\n\n<p>Poszkodowani po urazach, wych\u0142odzeni, g\u0142\u0119boko odmro\u017ceni, z ci\u0119\u017ckim wysoko\u015bciowym obrz\u0119kiem p\u0142uc lub m\u00f3zgu wymagaj\u0105 transportu. Je\u015bli alpinista jest przytomny, mo\u017cliwe jest znoszenie go w pojedynk\u0119 (np. przy u\u017cyciu plecaka jako noside\u0142ka), w dwie osoby (korzystaj\u0105c np. z siode\u0142ka stworzonego z liny w \u00f3semk\u0119); w trzy osoby (metod\u0105 tzw. taczki \u2013 osoba poszkodowana obejmuje ramionami szyje dw\u00f3ch ratownik\u00f3w, a trzeci trzyma w r\u0119kach lub na swoich barkach nogi poszkodowanego). Je\u015bli alpinista jest nieprzytomny, niewsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy nale\u017cy transportowa\u0107 go na noszach. Je\u015bli nie dysponujemy noszami profesjonalnymi, to nosze typu kokon mo\u017cna zaimprowizowa\u0107 z liny oraz \u015bpiwora przetrwania, karimaty i kij\u00f3w trekkingowych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-kiedy-nie-udzielamy-pierwszej-pomocy\">Kiedy nie udzielamy pierwszej pomocy?<\/h2>\n\n\n\n<p>Dobry ratownik to \u017cywy ratownik. Je\u017celi udzielenie pomocy zagra\u017ca bezpo\u015brednio \u017cyciu osoby pomagaj\u0105cej, to nie ma ona obowi\u0105zku nara\u017ca\u0107 si\u0119 dla innych. Niestety, takie sytuacje w g\u00f3rach si\u0119 zdarzaj\u0105. Decyzje podj\u0119te w ekstremalnych warunkach, s\u0105 potem komentowane przez innych z fotela znajduj\u0105cego si\u0119 na poziomie morza.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie wymagajmy od siebie i innych bohaterstwa. Wymagajmy przyzwoito\u015bci \u2013 czyli umiej\u0119tno\u015bci i ch\u0119ci udzielania pierwszej pomocy, ale bez nara\u017cania w\u0142asnego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone Lekarz w g\u00f3rach wysokich wp-image-29842 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"650\" src=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Robert_Szymczak.jpg\" alt=\"Wyprawy g\u00f3rskie - przygotowanie medyczne (Dr n. med. Robert Szymczak)\" class=\"wp-image-29842\" srcset=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Robert_Szymczak.jpg 1000w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Robert_Szymczak-300x195.jpg 300w, https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Robert_Szymczak-768x499.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption>Dr n. med. Robert Szymczak z Formy na Szczyt. (fot. Forma na Szczyt)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Autor: dr n. med. Robert Szymczak (Forma na Szczyt)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Lekarz, specjalista medycyny ratunkowej, himalaista \u2013 zdobywca 3 o\u015bmiotysi\u0119cznik\u00f3w (Everest, Nanga Parbat, Dhaulagiri). W zespole <a href=\"https:\/\/formanaszczyt.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">FormaNaSzczyt<\/a> prowadzi konsultacje dla alpinist\u00f3w i szkolenia. Jako lekarz uczestniczy\u0142 w&nbsp;wielu wyprawach wysokog\u00f3rskich, w tym trzech narodowych wyprawach zimowych na o\u015bmiotysi\u0119czniki (Nanga Parbat, 2 x Broad Peak). Pe\u0142ni\u0142 te\u017c rol\u0119&nbsp;lekarza i szkoleniowca kadry himalaist\u00f3w podczas Narodowej Zimowej Wyprawy na K2 oraz kadry Polskiego Himalaizmu Zimowego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lepiej zapobiega\u0107 ni\u017c leczy\u0107 czy udziela\u0107 pierwszej pomocy \u2013 to chyba jest oczywiste. B\u0119d\u0105c w g\u00f3rach wysokich najlepiej wi\u0119c unika\u0107 wszelkich chor\u00f3b. W praktyce nie zawsze si\u0119 to udaje.<\/p>\n","protected":false},"author":60,"featured_media":30397,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[26071],"tags":[26086,26104,26069],"class_list":["post-30234","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-alpinizm","tag-alpinizm","tag-caloroczne","tag-poradnik"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v23.4 (Yoast SEO v25.5) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich. Porady eksperta. | 8academy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 to kwestia tak istotna, \u017ce nale\u017cy o niej intensywnie my\u015ble\u0107 ju\u017c na etapie przygotowa\u0144 do wyprawy.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 to kwestia tak istotna, \u017ce nale\u017cy o niej intensywnie my\u015ble\u0107 ju\u017c na etapie przygotowa\u0144 do wyprawy.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/pl-pl.facebook.com\/sklep8apl\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-08-16T07:00:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-05-19T17:14:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/8ACADEMY_FB_a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"628\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Forma na Szczyt\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Forma na Szczyt\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minuty\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich. Porady eksperta. | 8academy","description":"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 to kwestia tak istotna, \u017ce nale\u017cy o niej intensywnie my\u015ble\u0107 ju\u017c na etapie przygotowa\u0144 do wyprawy.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich","og_description":"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 to kwestia tak istotna, \u017ce nale\u017cy o niej intensywnie my\u015ble\u0107 ju\u017c na etapie przygotowa\u0144 do wyprawy.","og_url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/","og_site_name":"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych","article_publisher":"https:\/\/pl-pl.facebook.com\/sklep8apl\/","article_published_time":"2019-08-16T07:00:01+00:00","article_modified_time":"2024-05-19T17:14:30+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":628,"url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/8ACADEMY_FB_a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Forma na Szczyt","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Forma na Szczyt","Szacowany czas czytania":"22 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/"},"author":{"name":"Forma na Szczyt","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/person\/664705e13242086cd9e02e22c826bac8"},"headline":"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich","datePublished":"2019-08-16T07:00:01+00:00","dateModified":"2024-05-19T17:14:30+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/"},"wordCount":3978,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/0-cover-pierwsza-pomoc.jpg","keywords":["Alpinizm","Ca\u0142oroczne","Poradnik"],"articleSection":["Alpinizm"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/","name":"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich. Porady eksperta. | 8academy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/0-cover-pierwsza-pomoc.jpg","datePublished":"2019-08-16T07:00:01+00:00","dateModified":"2024-05-19T17:14:30+00:00","description":"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich \u2013 to kwestia tak istotna, \u017ce nale\u017cy o niej intensywnie my\u015ble\u0107 ju\u017c na etapie przygotowa\u0144 do wyprawy.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/#primaryimage","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/0-cover-pierwsza-pomoc.jpg","contentUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/0-cover-pierwsza-pomoc.jpg","width":1100,"height":715},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/pierwsza-pomoc-w-gorach-wysokich\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pierwsza pomoc w g\u00f3rach wysokich"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#website","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/","name":"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych","description":"8academy to portal g\u00f3rski o wspinaczce, trekkingu i skiturach. Znajdziesz tu porady, testy sprz\u0119tu i opisy najlepszych rejon\u00f3w. Inspirujemy zdobywc\u00f3w!","publisher":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#organization","name":"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/logo.png","contentUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/logo.png","width":438,"height":315,"caption":"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych"},"image":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pl-pl.facebook.com\/sklep8apl\/","https:\/\/www.instagram.com\/8apl\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/person\/664705e13242086cd9e02e22c826bac8","name":"Forma na Szczyt","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/logo_bl_8academy.png","contentUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/logo_bl_8academy.png","caption":"Forma na Szczyt"},"description":"Fani g\u00f3r, kt\u00f3rych dodatkowo \u0142\u0105czy pasja do dietetyki, medycyny i treningu. Od wielu lat zwi\u0105zani z g\u00f3rami zawodowo. Pomagaj\u0105 przygotowa\u0107 si\u0119 do g\u00f3rskich cel\u00f3w \u2013 od Tatr po Himalaje.","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/author\/forma-na-szczyt\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/60"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30234"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58756,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30234\/revisions\/58756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30397"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}