![\"akcja](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Akcja-ratunkowa-na-Annapurnie-2008-po-Inakiego-Ochoa-de-Olza.jpg\" "\\"akcja")
Rok 2008 i akcja ratunkowa na Annapurnie. Helikopter leci po Inakiego Ochoa de Olza. (fot. archiwum autora)<\/p><\/div>\n
\u017beby mie\u0107 szans\u0119 pom\u00f3c sobie lub innym, trzeba posiada\u0107 wiedz\u0119 oraz dysponowa\u0107 sprz\u0119tem medycznym. Nie wolno zmarnowa\u0107 czasu przed wypraw\u0105! Gdy chcesz zmniejszy\u0107 ryzyko wyst\u0105pienia problem\u00f3w zdrowotnych na wysoko\u015bci, zawczasu sprawd\u017a organizm. Aby w sytuacji niedyspozycji lub urazu mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 udzielenia pomocy, przed wypraw\u0105 przygotuj apteczk\u0119 wyprawow\u0105 oraz poszerz swoj\u0105 wiedz\u0119 w temacie wysokog\u00f3rskiej pierwszej pomocy. Istotne jest te\u017c to, by fachowo zaplanowa\u0107 aklimatyzacj\u0119, co zmniejszy ryzyko wyst\u0105pienia chor\u00f3b wysoko\u015bciowych.<\/p>\n
Wysokog\u00f3rska konsultacja medyczna<\/h2>\n
Je\u015bli: wybierasz si\u0119 w g\u00f3ry wysokie po raz pierwszy, planujesz wypraw\u0119 w tereny oddalone od cywilizacji, masz chorob\u0119 przewlek\u0142\u0105, albo podczas poprzednich pobyt\u00f3w na wysoko\u015bci mia\u0142e\u015b chorob\u0119 wysoko\u015bciow\u0105, to przed podj\u0119ciem wyzwania wysokog\u00f3rskiego sprawd\u017a sw\u00f3j organizm. W tym celu skorzystaj z pomocy lekarza specjalizuj\u0105cego si\u0119 w medycynie wysokog\u00f3rskiej.<\/p>\n
– Co sk\u0142ada si\u0119 na lekarsk\u0105 ocen\u0119 stanu organizmu?<\/h3>\n
Na lekarsk\u0105 ocen\u0119 stanu organizmu, kt\u00f3ra wykonywana jest przed wypraw\u0105, mog\u0105 sk\u0142ada\u0107 si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce dzia\u0142ania:<\/p>\n
- \n
- Sprawdzenie czy uk\u0142ady odpowiedzialne za proces aklimatyzacji funkcjonuj\u0105 prawid\u0142owo;<\/li>\n
- Wykluczenie lub wykrycie problem\u00f3w medycznych, kt\u00f3re nale\u017cy wyleczy\u0107 przed wypraw\u0105;<\/li>\n
- Ocen\u0119 czy zg\u0142aszana choroba przewlek\u0142a mo\u017ce ulec pogorszeniu lub uniemo\u017cliwia pobyt na wysoko\u015bci;<\/li>\n
- Odnalezienie przyczyn wyst\u0105pienia choroby wysoko\u015bciowej w przesz\u0142o\u015bci;<\/li>\n
- Zalecenie szczepie\u0144.<\/li>\n<\/ul>\n
Dodatkowo lekarz pomaga w ustaleniu planu aklimatyzacji, wypisuje recepty oraz okre\u015bla sk\u0142ad apteczki. Je\u015bli celem wyprawy jest wysoki o\u015bmiotysi\u0119cznik,\u00a0pomaga w ustaleniu ilo\u015bci potrzebnego tlenu.<\/p>\n
![\"Wyprawy](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Wysokog\u00f3rskie-badanie-lekarskie.jpg\" "\\"aklimatyzacja")
Wysokog\u00f3rskie badanie lekarskie. (fot. archiwum autora)<\/p><\/div>\n
– Zalecane badania<\/h3>\n
Rodzaj zalecanych bada\u0144 zale\u017cy od miejsca, wysoko\u015bci i d\u0142ugo\u015bci planowanej wyprawy oraz wywiadu chorobowego alpinisty. By m\u00f3c dokona\u0107 trafnej oceny stanu organizmu przed wypraw\u0105, wcze\u015bniej standardowo wykonuje si\u0119:<\/p>\n
- \n
- Badania laboratoryjne krwi i moczu (morfologi\u0119, parametry nerkowe, parametry w\u0105trobowe, glikemi\u0119, parametry gospodarki \u017celazem);<\/li>\n
- Badania obrazowe (RTG klatki piersiowej, USG jamy brzusznej, ECHO serca, RTG panoramiczne z\u0119b\u00f3w);<\/li>\n
- EKG, kardiologiczn\u0105 pr\u00f3b\u0119 wysi\u0142kow\u0105;<\/li>\n
- Pr\u00f3b\u0119 wydolno\u015bciow\u0105 VO2max;<\/li>\n
- Ocen\u0119 sk\u0142adu i masy cia\u0142a.<\/li>\n<\/ul>\n
Na podstawie otrzymanych wynik\u00f3w, wywiadu chorobowego oraz samego badania, lekarz ocenia czy organizm ma szans\u0119 na prawid\u0142owe funkcjonowanie i aklimatyzacj\u0119 na wysoko\u015bci. Badanie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c ujawni\u0107 chorob\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie wymaga\u0142a wyleczenia jeszcze przed wypraw\u0105. Z powy\u017cszych bada\u0144, opr\u00f3cz lekarza, mog\u0105 skorzysta\u0107 tak\u017ce: dietetyk oraz trener, kt\u00f3rych rola w procesie przygotowania organizmu do wyzwania wysokog\u00f3rskiego jest nieoceniona.<\/p>\n
– Cz\u0119sto zadawane pytania<\/h3>\n
- \n
- Co w sytuacji, gdy mam chorob\u0119 przewlek\u0142\u0105 i stale bior\u0119 leki? Czy mog\u0119 jecha\u0107 w g\u00f3ry?<\/em>
\nNiekt\u00f3re choroby przewlek\u0142e mog\u0105 ulec pogorszeniu lub nasileniu w warunkach wysokog\u00f3rskich. Istniej\u0105 choroby, kt\u00f3re uniemo\u017cliwiaj\u0105 pobyt na wysoko\u015bci. Zaleca si\u0119, by osoby maj\u0105ce chorob\u0119 przewlek\u0142\u0105 lub\/i przyjmuj\u0105ce na sta\u0142e leki, przed wyjazdem w g\u00f3ry skonsultowa\u0142y si\u0119 z lekarzem.<\/li>\n- W przesz\u0142o\u015bci wyst\u0119powa\u0142a u mnie choroba wysoko\u015bciowa. Dlaczego \u017ale znosz\u0119 pobyt na du\u017cej wysoko\u015bci?<\/em>
\nWarto przed wypraw\u0105 poszuka\u0107 przyczyny problemu pod okiem specjalisty, po to by kolejna wyprawa by\u0142a wolna od problem\u00f3w natury medycznej.<\/li>\n<\/ul>\n![\"testy](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/wysokog\u00f3rskie-badanie_lekarskie.jpg\" "\\"badania")
Wysokog\u00f3rskie badanie lekarskie. (fot. archiwum autora)<\/p><\/div>\n
Wyprawy g\u00f3rskie \u2013 schemat aklimatyzacji<\/h2>\n
Przestrzeganie regu\u0142 aklimatyzacji to recepta na zdobycie szczytu i dobre samopoczucie podczas wyprawy. Ka\u017cdy organizm, niezale\u017cnie od poziomu wydolno\u015bci, potrzebuje czasu na dostosowanie si\u0119 do nowych warunk\u00f3w. Aklimatyzacja<\/a> nie dzieje si\u0119 b\u0142yskawicznie. Zbyt szybkie zdobywanie wysoko\u015bci zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia chor\u00f3b wysoko\u015bciowych, takich jak: ostra choroba g\u00f3rska, wysoko\u015bciowy obrz\u0119k p\u0142uc i wysoko\u015bciowy obrz\u0119k m\u00f3zgu. Brak aklimatyzacji oznacza te\u017c gorsz\u0105 tolerancj\u0119 na wysi\u0142ek, czyli wolniejsze ni\u017c po aklimatyzacji tempo wspinaczki. Jest to r\u00f3wnoznaczne ze zmniejszeniem szans na zdobycie szczytu.<\/p>\n
– Regu\u0142y zdobywania wysoko\u015bci (2500\u00a0\u2013 6000 m n.p.m.)<\/h3>\n
Jakie regu\u0142y aklimatyzacji nale\u017cy stosowa\u0107? W jakim tempie zdobywa\u0107 g\u00f3ry? Towarzystwa takie jak UIAA, WMS, ISMM, zalecaj\u0105 konkretne tempo i podaj\u0105 regu\u0142y zdobywania wysoko\u015bci. Syntez\u0105 ich stanowisk s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce zasady obowi\u0105zuj\u0105ce mi\u0119dzy wysoko\u015bciami 2500 a 6000 m n.p.m.:<\/p>\n
- \n
- Pierwsz\u0105 noc sp\u0119d\u017a maksymalnie na\u00a0wysoko\u015bci 2500 m n.p.m.<\/li>\n
- B\u0119d\u0105c powy\u017cej 2500 m n.p.m. zdobywaj 300-500 m wysoko\u015bci na dob\u0119\u00a0\u2013 r\u00f3\u017cnica wysoko\u015bci mi\u0119dzy kolejnymi noclegami w drodze na szczyt nie powinna by\u0107 wi\u0119ksza ni\u017c 300-500 m<\/li>\n
- Wchod\u017a wysoko, \u015bpij nisko;<\/li>\n
- Zaleca si\u0119, wyj\u015bcie danego dnia wy\u017cej i powr\u00f3t na ni\u017csz\u0105 wysoko\u015b\u0107 na nocleg;<\/li>\n
- Co 1000 m zdobytej wysoko\u015bci (czyli co 2-3 dni) zr\u00f3b sobie dzie\u0144 odpoczynku na regeneracj\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n
– Regu\u0142y zdobywania wysoko\u015bci (6000\u00a0\u2013 8000 m n.p.m.)<\/h3>\n
Je\u017celi celem wyprawy jest wysoki sze\u015bciotysi\u0119cznik, siedmiotysi\u0119cznik lub o\u015bmiotysi\u0119cznik, powy\u017csze regu\u0142y nale\u017cy stosowa\u0107 jedynie na doj\u015bciu do bazy wyprawy. Powy\u017cej bazy g\u00f3r\u0119 zdobywamy tzw. “metod\u0105 jo-jo”<\/strong> (g\u00f3ra-d\u00f3\u0142, g\u00f3ra-d\u00f3\u0142), czyli w kolejnych wyj\u015bciach z bazy zak\u0142adamy i \u015bpimy w coraz wy\u017cszych obozach.<\/p>\n
Na 6000-8000 m n.p.m. obowi\u0105zuj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce regu\u0142y:<\/p>\n
- \n
- Zasada \u2013 \u201enajpierw dotknij a potem si\u0119 prze\u015bpij\u201d. Nie nocuj w wy\u017cszych obozach po pierwszorazowym do nich wej\u015bciu. Najpierw dojd\u017a tam na lekko i zejd\u017a do bazy. Prze\u015bpij si\u0119 tam dopiero po kolejnym wyj\u015bciu.<\/li>\n
- Mi\u0119dzy kolejnymi wyj\u015bciami do coraz wy\u017cszych oboz\u00f3w odpoczywaj w bazie przez 2-3 dni.<\/li>\n
- Atak szczytowy zaplanuj tak, \u017ceby r\u00f3\u017cnica wysoko\u015bci mi\u0119dzy ostatnim obozem a szczytem nie by\u0142a wi\u0119ksza ni\u017c 1000 metr\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n
Planowanie aklimatyzacji nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 od narysowania schematu aklimatyzacji wed\u0142ug powy\u017cszych regu\u0142 (schemat teoretyczny). Nast\u0119pnie nale\u017cy dostosowa\u0107 powy\u017cszy schemat do reali\u00f3w g\u00f3ry np. miejsc mo\u017cliwego noclegu (schemat realny). Pami\u0119taj by ilo\u015b\u0107 dni aklimatyzacji w schemacie realnym by\u0142a zbli\u017cona do ilo\u015bci ze schematu teoretycznego. Po do\u0142o\u017ceniu dni na zej\u015bcie z g\u00f3ry oraz kilku dni rezerwowych (im wy\u017csza g\u00f3ra tym wi\u0119cej) uzyskujemy ilo\u015b\u0107 dni, kt\u00f3ra konieczna jest, by bezpiecznie zrealizowa\u0107 sw\u00f3j wysokog\u00f3rski cel.<\/p>\n
![\"apteczka](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Apteczka-obozowa-na-Dhaulagiri-2008.jpg\" "\\"apteczka")
Rok 2008 – apteczka obozowa na Dhaulagiri. (fot. archiwum autora)<\/p><\/div>\n
Apteczki na wyprawy g\u00f3rskie<\/h2>\n
Aby pom\u00f3c sobie lub m\u00f3c nie\u015b\u0107 pomoc innym trzeba mie\u0107 czym pomaga\u0107. Przed przyst\u0105pieniem do kompletowania apteczki warto skontaktowa\u0107 si\u0119 z lekarzem specjalizuj\u0105cym si\u0119 w medycynie wysokog\u00f3rskiej, tak\u017ce dlatego, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 medykament\u00f3w wymaga wypisania recepty. Apteczka wysokog\u00f3rska powinna przede wszystkim zawiera\u0107 leki i sprz\u0119t ratuj\u0105cy \u017cycie. W g\u00f3rach wysokich g\u0142\u00f3wnymi “zab\u00f3jcami” s\u0105: wycie\u0144czenie, wych\u0142odzenie, urazy oraz choroby wysoko\u015bciowe.<\/p>\n
– Osobisty zestaw ratunkowy<\/h3>\n
W osobistym zestawie ratunkowym, obowi\u0105zkowo powinny znale\u017a\u0107 si\u0119:<\/p>\n
- \n
- Namiot przetrwania<\/a> (survival shelter) daj\u0105cy namiastk\u0119 schronienia w sytuacji niespodziewanego biwaku czy konieczno\u015bci oczekiwania na pomoc (np.\u00a0Lifesystems Survival Shelter 4).<\/li>\n
- \u015apiw\u00f3r ratunkowy (survival bag), kt\u00f3ry zwi\u0119ksza nasze szanse w walce z wych\u0142odzeniem (np.\u00a0Lifesystems Heatshield Bag).<\/li>\n
- Zestaw urazowy \/ apteczka<\/a>: banda\u017c elastyczny i gaza metrowa, kt\u00f3re pozwol\u0105 zaopatrzy\u0107 ran\u0119 czy unieruchomi\u0107 z\u0142amanie (np. Lifesystems Trek First Aid Kit).<\/li>\n
- Zestaw lek\u00f3w: silny lek przeciwb\u00f3lowy (np. Ketoprofen), lek na wysoko\u015bciowy obrz\u0119k p\u0142uc (Nifedypina lub Sildenafil), lek na wysoko\u015bciowy obrz\u0119k m\u00f3zgu (Deksametazon).<\/li>\n
- Zestaw energetyczny: \u017cel energetyczny lub tabletki, kt\u00f3re ratuj\u0105 w sytuacji wyczerpania energetycznego.<\/li>\n
- Ta\u015bma power tape owini\u0119ta wok\u00f3\u0142 kija trekkingowego<\/a> czy czekana<\/a> \u2013 przydatna w wielu sytuacjach.<\/li>\n<\/ul>\n
![\"przedwyprawowe](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Szkolenie-przedwyprawowe.jpg\" "\\"szkolenia")
Wyprawy g\u00f3rskie powinny by\u0107 poprzedzone odpowiednimi przygotowaniami. Na zdj\u0119ciu uczestnicy szkolenia przedwyprawowego. (fot. archiwum autora)<\/p><\/div>\n
– Apteczka wyprawowa<\/h3>\n
W sk\u0142adzie apteczki wyprawowej znajduj\u0105cej si\u0119 w bazie oraz przynajmniej w najwy\u017cszym obozie wyprawy, opr\u00f3cz lek\u00f3w ratuj\u0105cych \u017cycie powinny znale\u017a\u0107 si\u0119 leki i \u015brodki medyczne na inne, l\u017cejsze problemy zdrowotne, takie jak:<\/p>\n
- \n
- Urazy
\nBanda\u017c elastyczny, ja\u0142owa gaza, plaster bez opatrunku, plastry z opatrunkiem, plastry na p\u0119cherze, agrafka, skalpel (np.\u00a0Lifesystems Winter Sports Pro First Aid Kit<\/a>).<\/li>\n- Dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe;
\nLeki rozkurczowe, leki przeciwwymiotne, leki os\u0142onowe na \u015bluz\u00f3wk\u0119 \u017co\u0142\u0105dka, leki przeciwbiegunkowe;<\/li>\n- Odwodnienie
\nElektrolity do rozpuszczania w wodzie;<\/li>\n- B\u00f3l
\nLeki przeciwb\u00f3lowe na b\u00f3l lekki, \u015bredni oraz silny;<\/li>\n- Infekcje, stany zapalne
\nAntybiotyk o szerokim spektrum dzia\u0142ania;<\/li>\n- Zapalenie gard\u0142a
\nTabletki do ssania;<\/li>\n- Objawy grypopodobne
\nLeki przeciwkaszlowe, leki przeciwgor\u0105czkowe, krople do nosa;<\/li>\n- Choroby wysoko\u015bciowe
\nOstra choroba g\u00f3rska (Acetazolamid), wysoko\u015bciowy obrz\u0119k p\u0142uc (Nifedypina\/ Sildenafil), wysoko\u015bciowy obrz\u0119k m\u00f3zgu (Deksametazon);<\/li>\n- \u015alepota \u015bnie\u017cna
\nKrople do oczu;<\/li>\n- Odmro\u017cenia
\nLeki poprawiaj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci reologiczne krwi, leki os\u0142abiaj\u0105ce agregacj\u0119 p\u0142ytek krwi, ma\u015b\u0107 przeciwbakteryjna lub krem;<\/li>\n- Bezsenno\u015b\u0107
\nZbadane na wysoko\u015bci leki nasenne.<\/li>\n<\/ul>\nNajlepszym lekiem na wi\u0119kszo\u015b\u0107 dolegliwo\u015bci wysokog\u00f3rskich b\u0119dzie zej\u015bcie na ni\u017csz\u0105 wysoko\u015b\u0107. Je\u015bli nie jest to mo\u017cliwe, w stanach zagro\u017cenia \u017cycia szans\u0119 na przetrwanie zwi\u0119kszaj\u0105: tlen i przeno\u015bny worek hiperbaryczny.<\/p>\n
– Tlen ratunkowy<\/h3>\n
- Dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe;
- Namiot przetrwania<\/a> (survival shelter) daj\u0105cy namiastk\u0119 schronienia w sytuacji niespodziewanego biwaku czy konieczno\u015bci oczekiwania na pomoc (np.\u00a0Lifesystems Survival Shelter 4).<\/li>\n
- W przesz\u0142o\u015bci wyst\u0119powa\u0142a u mnie choroba wysoko\u015bciowa. Dlaczego \u017ale znosz\u0119 pobyt na du\u017cej wysoko\u015bci?<\/em>
- Co w sytuacji, gdy mam chorob\u0119 przewlek\u0142\u0105 i stale bior\u0119 leki? Czy mog\u0119 jecha\u0107 w g\u00f3ry?<\/em>
![\"szkolenia](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Szkolenie-przedwyprawowe_2.jpg\" "\\"pierwsza")
![\"Dr](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Robert_Szymczak.jpg\" "\\"Forma")