{"id":27744,"date":"2026-08-24T07:00:00","date_gmt":"2026-08-24T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/?p=27744"},"modified":"2026-08-25T09:22:54","modified_gmt":"2026-08-25T07:22:54","slug":"nawigacja-w-gorach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/","title":{"rendered":"Nawigacja w g\u00f3rach \u2013 czyli jak nie zgubi\u0107 szlaku i odnale\u017a\u0107 drog\u0119, gdy warunki si\u0119 pogarszaj\u0105?"},"content":{"rendered":"\n

Przygotowanie pewnego planu zwi\u0105zanego z przestrzeni\u0105 g\u00f3rsk\u0105 oraz z ramami czasowymi to obowi\u0105zek ka\u017cdego, kto wybiera si\u0119 w g\u00f3ry. Obowi\u0105zek ten tyczy si\u0119 nie tylko plan\u00f3w w niepewnej pogodzie, w nieznanym terenie, ale r\u00f3wnie\u017c przy sprzyjaj\u0105cych warunkach, po to, by okre\u015bli\u0107 mo\u017cliwo\u015bci realizacji planu w okre\u015blonym czasie i zorientowa\u0107 si\u0119, ile nas czeka kilometr\u00f3w, jakie pokonamy deniwelacje i jakie czekaj\u0105 nas trudno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Bez planu wycieczki, gdy warunki si\u0119 pogorsz\u0105, na nawigacj\u0119 b\u0119dzie ju\u017c za p\u00f3\u017ano lub nawigacj\u0119 b\u0119dziemy przygotowywa\u0107 na kolanie, byle jak, bez precyzji, czyli ryzykownie. Dodatkowo, robi\u0105c plan na ka\u017cd\u0105 wycieczk\u0119 i \u0107wicz\u0105c elementy nawigacji, sami podnosimy swoje kompetencje, za darmo.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Nawigacja
Dobra nawigacja w g\u00f3rach zaczyna si\u0119 od planowania i znajomo\u015bci narz\u0119dzi, kt\u00f3re pomog\u0105 odnale\u017a\u0107 w\u0142a\u015bciwy kierunek. (fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do nawigacji w g\u00f3rach?<\/h2>\n\n\n\n

Plan wycieczki to szereg punkt\u00f3w, przez kt\u00f3re mamy zamiar przej\u015b\u0107. Punkty te powinny by\u0107 tak wybrane na mapie, by istnia\u0142a du\u017ca szansa odnalezienia ich w terenie nawet przy widoczno\u015bci ograniczonej do kilkunastu metr\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Powinni\u015bmy szuka\u0107 konkretnych punkt\u00f3w topograficznych, jak szczyty, prze\u0142\u0119cze, rozwidlenia \u015bcie\u017cek, wyp\u0142ywy staw\u00f3w, podstawy grz\u0119d, \u017cleb\u00f3w. Nie pr\u00f3bujmy tyczy\u0107 tych punkt\u00f3w na \u015brodku polan, czy w zimie na zamarzni\u0119tych stawach, bo precyzja odnalezienia takiego punktu b\u0119dzie ma\u0142a, a tym samym kolejny odcinek b\u0119dzie obarczony b\u0142\u0119dem. Punkty warto spisa\u0107 kolejno\u015bci\u0105, nazwami, ich wysoko\u015bci\u0105 nad poziomem morza i ewentualnie wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnymi, je\u015bli korzystamy z systemu GNSS.<\/p>\n\n\n\n

Jak okre\u015bli\u0107 azymut, odleg\u0142o\u015b\u0107 i czas przej\u015bcia?<\/h3>\n\n\n\n

Kolejny etap tworzenia planu to po\u0142\u0105czenie wybranych punkt\u00f3w odcinkami, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zawiera\u0107 informacj\u0119 o kierunku (azymut), odleg\u0142o\u015bci, deniwelacji i czasie potrzebnym na przej\u015bcie ka\u017cdego etapu. Dzi\u0119ki takiemu planowaniu mamy na bie\u017c\u0105co, w trakcie wycieczki, podpowiedzi, czy mie\u015bcimy si\u0119 w za\u0142o\u017ceniach czasowych, czy mo\u017ce czas wraca\u0107 \u201epo \u015bladach\u201d.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Nawigowanie
Nawigacji najlepiej uczy\u0107 si\u0119 w praktyce \u2013 w\u0142a\u015bnie dlatego podczas kurs\u00f3w du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywa praca z map\u0105 i kompasem w terenie. (fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jak dostosowa\u0107 nawigacj\u0119 do warunk\u00f3w w g\u00f3rach?<\/h3>\n\n\n\n

Tego typu rozbudowany plan powinien by\u0107 osadzony w realiach zarz\u0105dzania ryzykiem w g\u00f3rach – innym zim\u0105, gdy nasza analiza b\u0119dzie skoncentrowana na unikaniu wkl\u0119s\u0142ych formacji zawietrznych o okre\u015blonym nastromieniu wzgl\u0119dem stopnia zagro\u017cenia lawinowego, innym latem, gdy formy terenu, sie\u0107 szlak\u00f3w, \u015bcie\u017cek, przeprawy wodne, przej\u015bcia przez kosodrzewin\u0119 prowadz\u0105 nas przez trudno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Nawigacja analogowa czy cyfrowa \u2013 kt\u00f3r\u0105 wybra\u0107?<\/h2>\n\n\n\n

W zale\u017cno\u015bci od naszego podej\u015bcia do nowoczesnych technologii, mo\u017cemy taki plan utworzy\u0107 i zapisa\u0107 ca\u0142kowicie analogowo, w zwyk\u0142ym notesie, ale z papieru odpornego na wilgo\u0107 (All Weather Paper), na podstawie mapy papierowej i kompasu analogowego. Mo\u017cemy te\u017c p\u00f3j\u015b\u0107 \u015bcie\u017ck\u0105 nowoczesnych technologii i, korzystaj\u0105c z map wektorowych wy\u015bwietlanych w aplikacjach nawigacyjnych Android lub iPhone, pomierzy\u0107, utworzy\u0107 i zapisa\u0107 taki plan jako plik GPX, a nawet skopiowa\u0107 go na urz\u0105dzenia innych uczestnik\u00f3w wycieczki.<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce dost\u0119p do tak zapisanych danych jest wygodny, ale wymaga zasilania, a o nie czasem w g\u00f3rach trudno. Dlatego osobi\u015bcie staram si\u0119 mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 planowania cyfrowego na mapach off-line, nawigowa\u0107 urz\u0105dzeniami kontrolowanymi przyciskami, a nie dotykowo. Zapas energii i \u015bwiadomo\u015b\u0107 sprawno\u015bci urz\u0105dze\u0144 w warunkach opadu \u015bniegu b\u0105d\u017a deszczu te\u017c ma znaczenie przy nawigacji cyfrowej.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Nawigowanie
Zegarek, telefon czy r\u0119czne urz\u0105dzenie GNSS? Nawigacja cyfrowa daje wiele mo\u017cliwo\u015bci, ale ka\u017cde rozwi\u0105zanie ma swoje ograniczenia. (fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Czy warto umie\u0107 nawigowa\u0107 map\u0105 i kompasem?<\/h3>\n\n\n\n

Dobrym rozwi\u0105zaniem jest \u0107wiczenie nawigacji analogowej (mapa papierowa i kompas) przynajmniej raz w roku, w warunkach ograniczonej widoczno\u015bci (noc, mg\u0142a), by nie utraci\u0107 umiej\u0119tno\u015bci poruszania si\u0119 azymutem, obchodzenia przeszk\u00f3d, wyznaczania swojej lokalizacji na podstawie wysoko\u015bci i azymutu stoku. <\/p>\n\n\n\n

Jednak na co dzie\u0144 zapewne z przyjemno\u015bci\u0105 b\u0119dziemy korzysta\u0107 z formy nawigacji cyfrowej, opartej o system GNSS i urz\u0105dzenia nawigacyjne, kt\u00f3re precyzyjnie (w odpowiednich warunkach) wska\u017c\u0105 nam nasz\u0105 pozycj\u0119 i wysoko\u015b\u0107, nawet na cyfrowej mapie, i pokieruj\u0105 nami w oparciu o przygotowany plik GPX.<\/p>\n\n\n\n

Z jakich narz\u0119dzi korzysta\u0107 przy nawigacji w terenie g\u00f3rskim?<\/h2>\n\n\n\n

Jaki kompas w g\u00f3ry wybra\u0107?<\/h3>\n\n\n\n

Wybierzmy analogowy, markowy kompas z lusterkiem, przydatnym do jednoczesnej obserwacji terenu przed nami przez uk\u0142ad celowniczy i odbicia tarczy kompasu, na kt\u00f3rym ocenimy w\u0142a\u015bciwe ustawienie tej tarczy do ig\u0142y magnetycznej. Zadbajmy o to, by zakupi\u0107 kompas wyskalowany w centymetrach, stopniach i w kilometrach dla skali map 1:25 000. Przydatne funkcje, kt\u00f3re powinny si\u0119 znale\u017a\u0107 w naszym urz\u0105dzeniu, to regulacja deklinacji magnetycznej i klinometr, przydatny do pomiaru nachylenia stoku.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cemy te\u017c si\u0119gn\u0105\u0107 po kompas cyfrowy, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie b\u0119dzie oparty o zegarek do nawigacji, w kt\u00f3rym wskazania kierunku p\u00f3\u0142nocy realizowane s\u0105 przez uk\u0142ad trzyosiowy czujnika magnetycznego. Je\u015bli w urz\u0105dzeniu b\u0119dziemy posiada\u0107 system GNSS, to kompas b\u0119dzie mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107, jak\u0105 deklinacj\u0119 magnetyczn\u0105 stosowa\u0107 w twojej lokalizacji, a funkcja klinometru to najcz\u0119\u015bciej widget Inclinometer lub slope angle.<\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3ry wygodniejszy? Dla mnie cyfrowy \u2013 pod warunkiem, \u017ce dobrze zagram zapasem zasilania.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Nawigacja
Kompas to jedno z podstawowych narz\u0119dzi nawigacji w g\u00f3rach \u2013 pod warunkiem, \u017ce umiemy poprawnie z niego korzysta\u0107. (fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jaka mapa do nawigacji w g\u00f3rach?<\/h3>\n\n\n\n

Postarajmy si\u0119 o papierow\u0105 map\u0119 topograficzn\u0105 rejonu naszego planowanego dzia\u0142ania w skali 1:25000. Szukajmy map z rysunkiem siatki wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych geograficznych, gdzie pionowe linie b\u0119d\u0105 wskazywa\u0107 p\u00f3\u0142noc geograficzn\u0105 u g\u00f3ry mapy (orientacja p\u00f3\u0142nocna), z czytelnym rysunkiem warstwic (poziomic), rze\u017aby terenu, zalesienia, systemu wodnego i z sieci\u0105 dr\u00f3g, \u015bcie\u017cek, szlak\u00f3w. Unikajcie map z rysunkami zwierzak\u00f3w, kwiatk\u00f3w i innych upi\u0119ksze\u0144, kt\u00f3re zmniejszaj\u0105 czytelno\u015b\u0107 mapy. Znajdziemy te\u017c zalaminowane mapy lub powlekane foli\u0105, kt\u00f3re na pewno wytrzymaj\u0105 niejeden deszcz i ogranicz\u0105 potrzeb\u0119 u\u017cywania mapnika.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cemy te\u017c oprze\u0107 si\u0119 o cyfrowe mapy, kt\u00f3re musz\u0105 wyst\u0105pi\u0107 w po\u0142\u0105czeniu z aplikacjami nawigacyjnymi. Koniecznie powinny to by\u0107 mapy zapisane w pami\u0119ci urz\u0105dzenia, a nie pobierane za ka\u017cdym razem przez sie\u0107 internetow\u0105. Warstwy takich map mog\u0105 zawiera\u0107 obraz topograficzny, czyli rysunek oparty o symbole, jakie znamy z map papierowych, lub obraz satelitarny (obraz ziemi z lotu ptaka). Mapy cyfrowe (wektorowe) nie posiadaj\u0105 sta\u0142ej skali, ich siatka wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych jest widoczna po wskazaniu punktu i po wcze\u015bniejszym wyborze jednostek (format wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych), a orientacja mapy jest zale\u017cna od naszego wyboru w ustawieniach (North Up, Track Up). <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Nawigowanie
Mapa topograficzna daje du\u017co informacji, ale dopiero praktyka uczy, jak w\u0142a\u015bciwie je odczytywa\u0107 i wykorzystywa\u0107 w terenie. (fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dodatkowo, poza tym co wida\u0107 na ekranie, mamy zapisane w r\u00f3\u017cnych obszarach mapy informacje dodatkowe w postaci punkt\u00f3w podzielonych tematycznie i definicje obiekt\u00f3w liniowych, po kt\u00f3rych urz\u0105dzenie mo\u017ce prowadzi\u0107 po wyborze rodzaju aktywno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3ra mapa pewniejsza?<\/h3>\n\n\n\n

Kt\u00f3ra mapa pewniejsza? Ja si\u0119gam cz\u0119sto po cyfrow\u0105 Sharpmap lub Lomap w aplikacjach producent\u00f3w, pami\u0119taj\u0105c, \u017ce planowanie na takich mapach na ekranie telefonu w schronisku b\u0119dzie wygodne i szybkie, ale ostatecznie taki plan przenosz\u0119 bezprzewodowo do urz\u0105dzenia nawigacyjnego (r\u0119czniak lub zegarek) i to na nim prowadz\u0119 nawigacj\u0119 w terenie. Telefon do nawigacji nadaje si\u0119 \u015brednio, przez problemy z niewydolnym zasilaniem i trudno\u015bciami z dotykowym ekranem podczas opadu.<\/p>\n\n\n\n

Czy wysoko\u015bciomierz jest potrzebny w g\u00f3rach?<\/h3>\n\n\n\n

Czy wysoko\u015bciomierz, zwany r\u00f3wnie\u017c altymetrem, to co\u015b niezb\u0119dnego w nawigacji? Tak, szczeg\u00f3lnie w g\u00f3rach, gdzie ten trzeci wymiar u\u0142atwia nam ustalenie naszej lokalizacji dzi\u0119ki informacji, na kt\u00f3rej poziomicy si\u0119 znajduj\u0119. Ta informacja, po\u0142\u0105czona z azymutem stoku, wska\u017ce nam punkt pobytu nawet wtedy, gdy system GNSS b\u0119dzie niedost\u0119pny (konflikty zbrojne, awarie systemu, brak zasilania w urz\u0105dzeniu nawigacyjnym).<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cemy korzysta\u0107 z wersji analogowych, korzystaj\u0105cych z uk\u0142adu mechanicznego. Zysk to brak konieczno\u015bci zasilania takiego urz\u0105dzenia, a strata to rozdzielczo\u015b\u0107 pomiaru ograniczona do oko\u0142o 20 m. Druga wersja to urz\u0105dzenia elektroniczne, kt\u00f3re cechuj\u0105 si\u0119 wy\u017csz\u0105 rozdzielczo\u015bci\u0105, ale potrzebuj\u0105 zasilania. W obu przypadkach wa\u017cna jest kalibracja, kt\u00f3ra b\u0119dzie najdok\u0142adniejsza, je\u015bli b\u0119dzie si\u0119 opiera\u0107 o dane rzeczywiste wysoko\u015bci. Kalibracja wysoko\u015bci barometrycznej za pomoc\u0105 wysoko\u015bci GNSS lub wysoko\u015bci z mapy DEM zawsze b\u0119dzie zawiera\u0107 b\u0142\u0119dy systemu satelitarnego.<\/p>\n\n\n\n

Jakie urz\u0105dzenie nawigacyjne wybra\u0107 w g\u00f3ry?<\/h3>\n\n\n\n

Tutaj sprawa jest skomplikowana i zale\u017cna od naszej kieszeni, ale te\u017c od naszego wzroku. Przede wszystkim szukajmy urz\u0105dze\u0144, kt\u00f3re oferuj\u0105 przyciski wyboru funkcji, ustawie\u0144, a je\u015bli istnieje w nich ekran dotykowy, kt\u00f3ry u\u0142atwia komunikacj\u0119 z urz\u0105dzeniem, to przypilnujmy, \u017ceby nie by\u0142 to jedyny system komunikacji i \u017ceby istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego blokady (opad deszczu lub \u015bniegu utrudnia korzystanie z ekran\u00f3w dotykowych). Kolejna wa\u017cna rzecz to zasilanie, kt\u00f3re ma nam wystarczy\u0107 na czas naszej aktywno\u015bci. Akumulator vs bateria to kolejny dylemat, kt\u00f3ry rozwa\u017camy, czytaj\u0105c specyfikacje urz\u0105dze\u0144 i analizuj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci \u0142adowania w terenie i w schroniskach.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Nawigowanie
Dobre urz\u0105dzenie nawigacyjne w g\u00f3ry powinno by\u0107 wygodne w obs\u0142udze, odporne na warunki i mie\u0107 zapas energii wystarczaj\u0105cy na ca\u0142\u0105 tras\u0119. (fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

I tu zasada jest prosta: im wi\u0119kszy ekran i im ja\u015bniej \u015bwieci, tym wi\u0119kszy apetyt na pr\u0105d. To by wskazywa\u0142o, \u017ce najrozs\u0105dniejszym wyborem s\u0105 zegarki, jednak ich niewielkie ekrany pozwalaj\u0105 na prowadzenie nawigacji po przygotowanej trasie, ale obserwacja cyfrowej mapy na ekranie o \u015brednicy 3-4 cm to nie lada wyzwanie. Urz\u0105dzenia r\u0119czne to ju\u017c du\u017cy, wygodny, cz\u0119sto refleksyjny ekran, na kt\u00f3rym mapy wygl\u0105daj\u0105 ju\u017c dorodnie, ale ich waga i gabaryty powoduj\u0105, \u017ce cz\u0119sto le\u017c\u0105\u2026 w szufladzie, zamiast w plecaku, i jak zachodzi potrzeba nawigacji, to \u017ca\u0142ujemy naszego lenistwa. Niezale\u017cnie, czy to b\u0119dzie urz\u0105dzenie r\u0119czne, czy zegarek, a nawet jak si\u0119 zdecydujemy na telefon (odradzam, po 6 h wycieczki padnie), to przypilnujmy, \u017ceby by\u0142o wyposa\u017cone w wysoko\u015bciomierz barometryczny i magnetometr, kt\u00f3ry poka\u017ce nam kierunki \u015bwiata nawet wtedy, gdy b\u0119dziemy stali w miejscu.<\/p>\n\n\n\n

Jak nauczy\u0107 si\u0119 nawigacji?<\/h2>\n\n\n\n

Nawigowanie to umiej\u0119tno\u015bci praktyczne. Musimy rozpocz\u0105\u0107 nauk\u0119 od zrozumienia tematu biegun\u00f3w magnetycznych Ziemi, zjawiska deklinacji magnetycznej i wykonania serii \u0107wicze\u0144 przemieszczania si\u0119 konkretnym azymutem, odczytywanym z mapy oraz pomiarami azymutu w terenie na konkretne obiekty terenowe i wrysowanie ich w map\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\u0106wiczenie takie to fundament nawigacji, szczeg\u00f3lnie dla tych, kt\u00f3rzy, s\u0142ysz\u0105c jak nawigacja samochodowa m\u00f3wi im \u201eKieruj si\u0119 na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d\u201d, wpadaj\u0105 w panik\u0119 lub jad\u0105 w losowo wybranym kierunku.<\/p>\n\n\n\n

Jak nauczy\u0107 si\u0119 czyta\u0107 map\u0119, by zaplanowa\u0107 wycieczk\u0119 w g\u00f3rach?<\/h3>\n\n\n\n

Kolejny krok to umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania mapy. Najpro\u015bciej zacz\u0105\u0107 od znanego nam terenu, rozpoznania legendy i zapami\u0119tania wszystkich symboli u\u017cywanych do opisu terenu. Czytanie rze\u017aby terenu z mapy w terenie g\u00f3rskim to te\u017c podstawa. Jak to zrobi\u0107? Po prostu zabieramy na wycieczk\u0119 map\u0119 i kompas. Rozpoznajemy punkt startu i \u015bledzimy przebieg naszej wycieczki, pilnuj\u0105c w\u0142a\u015bciwej orientacji mapy, rozpoznaj\u0105c mijane i widziane w oddali obiekty (pomocny w tym azymut). Par\u0119 wycieczek tego typu z map\u0105, kompasem i skalibrowanym wysoko\u015bciomierzem i czytanie mapy b\u0119dzie dla nas bana\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Nawigacja
Dobra nawigacja wymaga praktyki, dlatego kurs z do\u015bwiadczon\u0105 kadr\u0105 mo\u017ce znacznie przyspieszy\u0107 nauk\u0119 pracy z map\u0105 i kompasem. (fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po takim przygotowaniu mo\u017cemy si\u0119 zabra\u0107 za planowanie wycieczki na podstawie mapy, licz\u0105c kilometry i deniwelacje, kt\u00f3re dadz\u0105 nam informacj\u0119 o potrzebnym czasie na przej\u015bcie. Przy zimowych warunkach dodatkowo b\u0119dzie nam potrzebna do planowania wiedza o komunikacie lawinowym i informacja o historii warunk\u00f3w pogodowych. Dane te pozwol\u0105 nam w\u0142a\u015bciwie planowa\u0107 dzia\u0142ania, odpowiednio zarz\u0105dzaj\u0105c ryzykiem lawinowym. Dopiero mapa daje nam w\u0142a\u015bciwe informacje o terenie, wystawach stoku i nastromieniach, kt\u00f3re to pozwol\u0105 dokona\u0107 w\u0142a\u015bciwych wybor\u00f3w. Je\u015bli zamierzamy planowa\u0107 cyfrowo, to musimy dokona\u0107 wyboru w\u0142a\u015bciwej aplikacji, odpowiednio j\u0105 ustawi\u0107 do naszych preferencji i zrozumie\u0107 system prowadzenia po \u015bcie\u017ckach, poza \u015bcie\u017ckami (trasy bezpo\u015brednie).<\/p>\n\n\n\n

Jak nawigowa\u0107 przy ograniczonej widoczno\u015bci?<\/h3>\n\n\n\n

Osobna umiej\u0119tno\u015b\u0107 to utrzymanie w\u0142a\u015bciwego kierunku w\u0119dr\u00f3wki przy ograniczonej widoczno\u015bci. Warto ustawi\u0107 nawigatora jako drug\u0105 osob\u0119 w zespole, bo dzi\u0119ki temu ten pierwszy b\u0119dzie kierowany we w\u0142a\u015bciwym kierunku i sam si\u0119 skoncentruje na trudno\u015bciach terenowych i zagro\u017ceniach. \u0106wiczenia takie proponuj\u0119 wykona\u0107 noc\u0105 w lesie lub we mgle, zim\u0105, unikaj\u0105c oczywi\u015bcie trudnego, eksponowanego i zagro\u017conego lawinami terenu. Samo nawigowanie mo\u017cemy prowadzi\u0107 dzi\u0119ki wskazaniom kompasu, w oparciu o kolejne azymuty, lub dzi\u0119ki urz\u0105dzeniu GNSS, kt\u00f3re, znaj\u0105c nasz\u0105 lokalizacj\u0119, dok\u0142adnie b\u0119dzie pokazywa\u0107 dalszy kierunek w\u0119dr\u00f3wki. <\/p>\n\n\n\n

Przy prowadzeniu nawigacji urz\u0105dzeniem GNSS nie zapomnijcie dostosowa\u0107 wy\u015bwietlanych informacji do swoich potrzeb. Jednostki, format pozycji, miejsce, gdzie kalibrujemy kompas i wysoko\u015b\u0107 barometryczn\u0105, oraz ustawienia zawarto\u015bci poszczeg\u00f3lnych ekran\u00f3w to podstawa, jak w pe\u0142ni wykorzysta\u0107 posiadane urz\u0105dzenie, a nie bazowa\u0107 na ustawieniach fabrycznych, kt\u00f3re nie zawsze s\u0105 optymalne.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Nawigowanie
Nawigacja przy ograniczonej widoczno\u015bci wymaga dok\u0142adno\u015bci \u2013 niewielki b\u0142\u0105d kierunku mo\u017ce z ka\u017cdym kolejnym metrem coraz bardziej oddala\u0107 nas od trasy. (fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dlaczego warto analizowa\u0107 \u015blady GPX?<\/h3>\n\n\n\n

Analizujcie te\u017c swoje elektroniczne \u015blady z wycieczek. W tych plikach macie zapisane tempo waszych aktywno\u015bci, kt\u00f3re przyda si\u0119 do oblicze\u0144 kolejnych wycieczek, i dodatkowo mo\u017cecie je mie\u0107 zapisane w urz\u0105dzeniu jako realne do przej\u015bcia w okre\u015blonych warunkach. Takimi \u015bladami mo\u017cna si\u0119 dzieli\u0107 ze znajomymi lub na portalach, gdzie ludzie publikuj\u0105 swoje GPX-y dla innych amator\u00f3w g\u00f3rskiej nawigacji.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego warto wybra\u0107 si\u0119 na kurs nawigacji w g\u00f3rach?<\/h2>\n\n\n\n

Powy\u017cej prosty przepis, jak nauczy\u0107 si\u0119 nawigacji w jeden weekend. Wystarczy skopiowa\u0107 tekst artyku\u0142u, podzieli\u0107 na punkty i realizowa\u0107! Je\u015bli wolisz prze\u0107wiczy\u0107 t\u0119 wiedz\u0119 w praktyce i zyska\u0107 100% pewno\u015bci w terenie, warto przej\u015b\u0107 ten proces pod okiem instruktor\u00f3w w renomowanej szkole g\u00f3rskiej. Szkolenie z nawigacji powinno obejmowa\u0107 wszystkie opisane wy\u017cej etapy, a prowadz\u0105cy – by\u0107 ekspertem w tej dziedzinie. Tylko wtedy kurs przynosi realne efekty, a wydane pieni\u0105dze staj\u0105 si\u0119 najlepsz\u0105 inwestycj\u0105 w Tw\u00f3j rozw\u00f3j i bezpiecze\u0144stwo na szlaku.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
SPRAWD\u0179 OFERT\u0118 KURS\u00d3W 5+ SZKO\u0141Y G\u00d3RSKIEJ<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W g\u00f3rach kluczowe umiej\u0119tno\u015bci najskuteczniej zdobywa si\u0119 w praktyce, pod okiem ludzi, kt\u00f3rzy \u0142\u0105cz\u0105 wieloletnie do\u015bwiadczenie z umiej\u0119tno\u015bci\u0105 sprawnego przekazywania wiedzy. Dotyczy to nie tylko nawigacji, ale r\u00f3wnie\u017c poruszania si\u0119 w terenie letnim i zimowym, wspinaczki czy bezpiecznego dzia\u0142ania w trudniejszych warunkach. Je\u015bli chcecie rozwija\u0107 swoje g\u00f3rskie kompetencje, warto zajrze\u0107 do oferty 5+ Szko\u0142y G\u00f3rskiej. Jej kadr\u0119 tworz\u0105 Ratownicy TOPR, przewodnicy wysokog\u00f3rscy IVBV oraz instruktorzy PZA – to oni na co dzie\u0144 dzia\u0142aj\u0105 w g\u00f3rach i dziel\u0105 si\u0119 wiedz\u0105 zdobywan\u0105 w praktyce. W ofercie Szko\u0142y znajdziecie szeroki wyb\u00f3r kurs\u00f3w letnich i zimowych, a jako uczestnicy szkole\u0144 zgarniacie 15% zni\u017cki na zakupy w sklepie 8a.pl<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Nawigowanie
(fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Praktyczne wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce nawigacji w g\u00f3rach<\/h2>\n\n\n\n

Par\u0119 szybkich porad na koniec? Prosz\u0119 bardzo.<\/p>\n\n\n\n

Kompas \u2013 na co uwa\u017ca\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
    \n
  • Przy nawigacji kompasem uwa\u017cajcie na magnesy w czo\u0142\u00f3wkach, w r\u0119kawiczkach, uwa\u017cajcie na oporowe systemy grzewcze – wszystko to ma wp\u0142yw na ig\u0142\u0119 magnetyczn\u0105.<\/li>\n\n\n\n
  • Okre\u015blaj\u0105c azymuty na mapie, najpierw oszacujcie azymut z grubsza, a potem go mierzcie (k\u0105t pomi\u0119dzy p\u00f3\u0142noc\u0105 a wybranym kierunkiem), pozwoli wam to na unikni\u0119cie b\u0142\u0119du 180\u00b0.<\/li>\n\n\n\n
  • Kalibracj\u0119 kompasu cyfrowego wykonujcie z dala od budynk\u00f3w, linii energetycznych, metalowych element\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
  • Je\u015bli nawigujecie kompasem analogowym, to powinni\u015bcie sprawdzi\u0107 poziom deklinacji magnetycznej dla rejonu waszej dzia\u0142alno\u015bci. B\u0142\u0105d 5\u00b0 na odcinku 1 km to odchy\u0142ka ok. 80 m. Du\u017co? We mgle raczej tak.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Mapa i wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne \u2013 jak unikn\u0105\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w?<\/h3>\n\n\n\n
      \n
    • Przy planowaniu trasy na stole w schronisku nie orientujcie mapy zgodnie z kierunkami \u015bwiata, nie ma to sensu, bo w sto\u0142ach zwykle s\u0105 metalowe elementy, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na ig\u0142\u0119 kompasu; istotna dla nas powinna by\u0107 p\u00f3\u0142noc geograficzna, kt\u00f3r\u0105 wyznaczaj\u0105 po\u0142udniki (pionowe linie siatki wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych geograficznych).<\/li>\n\n\n\n
    • Stosujcie taki sam format pozycji w urz\u0105dzeniach GNSS, jaki macie w aplikacji do planowania lub na mapie papierowej. H DDD.DDD to nie to samo co H DDD MM.MMM i tym bardziej nie to samo co H DDD MM SS.SS. Pomy\u0142ka mo\u017ce kosztowa\u0107 nawet par\u0119 kilometr\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
    • Uwa\u017cajcie na stare mapy (uk\u0142ad odniesienia inny ni\u017c WGS84), ich siatka wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych geograficznych jest przesuni\u0119ta. Nie wierzycie? Sprawd\u017acie map\u0119 topograficzn\u0105 Tatr 1:10 000 i po odczytaniu wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych jakiego\u015b punktu poszukajcie takich danych na mapie z WGS84.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n

      \n
      \"Nawigowanie
      5+ Szko\u0142a G\u00f3rska stawia na praktyk\u0119 i nauk\u0119 pod okiem do\u015bwiadczonej kadry \u2013 od nawigacji po zaawansowane dzia\u0142ania w g\u00f3rach latem i zim\u0105. (fot. Jan Wierzejski)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

      GNSS i wysoko\u015bciomierz \u2013 o czym pami\u0119ta\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
        \n
      • Kalibracj\u0119 wysoko\u015bciomierza barometrycznego najlepiej wykonywa\u0107 zawsze na pocz\u0105tku w\u0119dr\u00f3wki, w oparciu o wysoko\u015b\u0107 pierwszego punktu (informacja z mapy); uwaga na autokalibracj\u0119 (kalibruje nie zawsze wtedy, kiedy chcemy), uwaga na wysoko\u015bci SRTM stosowane w wi\u0119kszo\u015bci aplikacji nawigacyjnych (w g\u00f3rach zani\u017caj\u0105 nawet do 100 m wysoko\u015bci strzelistych wierzcho\u0142k\u00f3w). Nie wierzycie? To sprawd\u017acie, jak\u0105 wysoko\u015b\u0107 poka\u017ce wasza aplikacja nawigacyjna w punkcie Giewont. Oj, 1841 m n.p.m.? Przecie\u017c to ca\u0142e 1894 m n.p.m.<\/li>\n\n\n\n
      • Rozpoczynaj\u0105c nawigacj\u0119 z urz\u0105dzeniem GNSS, zaczekajcie, stoj\u0105c w miejscu, a\u017c wasza pr\u0119dko\u015b\u0107 przez ponad 30 sek. b\u0119dzie okre\u015blana jako 0 km\/h. 0znacza to dok\u0142adny fix systemu satelitarnego.<\/li>\n\n\n\n
      • W zimie warto nosi\u0107 urz\u0105dzenia na zewn\u0105trz, dzi\u0119ki czemu wykres wysoko\u015bci b\u0119dzie bardziej wiarygodny. Na czujnik ci\u015bnienia maj\u0105 wp\u0142yw zmiany temperatur. Zimno nie zaszkodzi zasilaniu, je\u015bli w urz\u0105dzeniach bateryjnych zastosujecie ogniwa litowe, a nowoczesne akumulatory wytrzymuj\u0105 mrozy -20\u00b0C.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Jak nawigowa\u0107 przy ograniczonej widoczno\u015bci?<\/h3>\n\n\n\n
          \n
        • Nawiguj\u0105c w terenie, gdy macie ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107, utrzymujcie grup\u0119 w zasi\u0119gu wzroku, by drugi (nawigator) m\u00f3g\u0142 kierowa\u0107 pierwszym (czujk\u0105), utrzymuj\u0105c go na okre\u015blonym kierunku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

          <\/p>\n\n\n\n

          Igor Marcin J\u00f3zefowicz<\/strong> – instruktor 5+ Szko\u0142a G\u00f3rska, starszy instruktor TOPR oraz szef grupy Cyber-Tech TOPR.<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          To pytanie sugeruje nam, \u017ce nawigacja w g\u00f3rach b\u0119dzie nam potrzebna dopiero wtedy, gdy utracimy orientacj\u0119, zapadnie zmrok lub warunki pogodowe ogranicz\u0105 widoczno\u015b\u0107. Takie podej\u015bcie jest b\u0142\u0119dne. Nawigacja to czysto praktyczne umiej\u0119tno\u015bci i je\u015bli tylko o nich przeczytamy par\u0119 artyku\u0142\u00f3w i obejrzymy par\u0119 film\u00f3w, to w stresie, po utracie orientacji, taka nieutrwalona \u0107wiczeniami umiej\u0119tno\u015b\u0107 mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 bezu\u017cyteczna.<\/p>\n","protected":false},"author":108,"featured_media":88211,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[26070],"tags":[26104,26069,26085],"class_list":["post-27744","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turystyka-trekking","tag-caloroczne","tag-poradnik","tag-trekking"],"acf":[],"yoast_head":"\nNawigacja w g\u00f3rach \u2013 czyli jak nie zgubi\u0107 si\u0119 w terenie | 8academy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Obecnie orientacj\u0119 w terenie u\u0142atwiaj\u0105 urz\u0105dzenia elektroniczne: smartfony, GPS-y i zegarki. Tematem niniejszego artyku\u0142u jest nawigacja w g\u00f3rach.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nawigacja w g\u00f3rach \u2013 czyli jak nie zgubi\u0107 szlaku i odnale\u017a\u0107 drog\u0119, gdy warunki si\u0119 pogarszaj\u0105?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Obecnie orientacj\u0119 w terenie u\u0142atwiaj\u0105 urz\u0105dzenia elektroniczne: smartfony, GPS-y i zegarki. Tematem niniejszego artyku\u0142u jest nawigacja w g\u00f3rach.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/pl-pl.facebook.com\/sklep8apl\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-24T05:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-25T07:22:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/8academy_FB-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"628\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"5+ Szko\u0142a G\u00f3rska\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5+ Szko\u0142a G\u00f3rska\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minut\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nawigacja w g\u00f3rach \u2013 czyli jak nie zgubi\u0107 si\u0119 w terenie | 8academy","description":"Obecnie orientacj\u0119 w terenie u\u0142atwiaj\u0105 urz\u0105dzenia elektroniczne: smartfony, GPS-y i zegarki. Tematem niniejszego artyku\u0142u jest nawigacja w g\u00f3rach.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Nawigacja w g\u00f3rach \u2013 czyli jak nie zgubi\u0107 szlaku i odnale\u017a\u0107 drog\u0119, gdy warunki si\u0119 pogarszaj\u0105?","og_description":"Obecnie orientacj\u0119 w terenie u\u0142atwiaj\u0105 urz\u0105dzenia elektroniczne: smartfony, GPS-y i zegarki. Tematem niniejszego artyku\u0142u jest nawigacja w g\u00f3rach.","og_url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/","og_site_name":"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych","article_publisher":"https:\/\/pl-pl.facebook.com\/sklep8apl\/","article_published_time":"2026-08-24T05:00:00+00:00","article_modified_time":"2026-08-25T07:22:54+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":628,"url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/8academy_FB-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"5+ Szko\u0142a G\u00f3rska","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"5+ Szko\u0142a G\u00f3rska","Szacowany czas czytania":"18 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/"},"author":{"name":"5+ Szko\u0142a G\u00f3rska","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/person\/7718317a272c92940a96229d1e43f3bb"},"headline":"Nawigacja w g\u00f3rach \u2013 czyli jak nie zgubi\u0107 szlaku i odnale\u017a\u0107 drog\u0119, gdy warunki si\u0119 pogarszaj\u0105?","datePublished":"2026-08-24T05:00:00+00:00","dateModified":"2026-08-25T07:22:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/"},"wordCount":3151,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/front-4.webp","keywords":["Ca\u0142oroczne","Poradnik","Trekking"],"articleSection":["Turystyka \/ trekking"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/","name":"Nawigacja w g\u00f3rach \u2013 czyli jak nie zgubi\u0107 si\u0119 w terenie | 8academy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/front-4.webp","datePublished":"2026-08-24T05:00:00+00:00","dateModified":"2026-08-25T07:22:54+00:00","description":"Obecnie orientacj\u0119 w terenie u\u0142atwiaj\u0105 urz\u0105dzenia elektroniczne: smartfony, GPS-y i zegarki. Tematem niniejszego artyku\u0142u jest nawigacja w g\u00f3rach.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/#primaryimage","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/front-4.webp","contentUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/front-4.webp","width":1800,"height":1314,"caption":"(fot. Jan Wierzejski)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/nawigacja-w-gorach\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nawigacja w g\u00f3rach \u2013 czyli jak nie zgubi\u0107 szlaku i odnale\u017a\u0107 drog\u0119, gdy warunki si\u0119 pogarszaj\u0105?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#website","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/","name":"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych","description":"8academy to portal g\u00f3rski o wspinaczce, trekkingu i skiturach. Znajdziesz tu porady, testy sprz\u0119tu i opisy najlepszych rejon\u00f3w. Inspirujemy zdobywc\u00f3w!","publisher":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#organization","name":"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/logo.png","contentUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/logo.png","width":438,"height":315,"caption":"8academy.pl - portal g\u00f3rski i wspinaczkowy dla aktywnych"},"image":{"@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pl-pl.facebook.com\/sklep8apl\/","https:\/\/www.instagram.com\/8apl\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/person\/7718317a272c92940a96229d1e43f3bb","name":"5+ Szko\u0142a G\u00f3rska","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/logo_5_szkola_gorska_2-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/logo_5_szkola_gorska_2-150x150.png","caption":"5+ Szko\u0142a G\u00f3rska"},"url":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/author\/igor-marcin-jozefowicz\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/108"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27744"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27744\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88276,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27744\/revisions\/88276"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88211"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27744"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}