Ale o ochronie oczu przed szkodliwymi promieniami my\u015bleli nie tylko pomys\u0142owi przodkowie W\u0142och\u00f3w, kt\u00f3rzy zaadaptowali chi\u0144ski wynalazek. Swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 okular\u00f3w mieli – na przyk\u0142ad – Inuici. Patent stosowany przez mieszka\u0144c\u00f3w za\u015bnie\u017conej Arktyki, polega\u0142 na wycinaniu w ko\u015bciach wieloryb\u00f3w bardzo cienkich szpar. Tak przygotowanym \u201cprzyrz\u0105dem\u201d zas\u0142aniano sobie oczy, co pozwala\u0142o na ograniczenie ilo\u015bci docieraj\u0105cego \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n
Okulary przeciws\u0142oneczne w formie, jak\u0105 obecnie znamy, na szersz\u0105 skal\u0119 zacz\u0119\u0142y by\u0107 u\u017cywane w latach 20. XX wieku. Wcze\u015bniej uchodzi\u0142y za dobro luksusowe.<\/p>\n
![\"Okulary](\"http:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/cover-1.jpg\" "\\"okulary")
W g\u00f3rach promienie UV mog\u0105 “atakowa\u0107” nas ze zwi\u0119kszon\u0105 si\u0142\u0105, dlatego warto skorzysta\u0107 ze wsparcia okular\u00f3w przeciws\u0142onecznych. (fot. La Sportiva)<\/p><\/div>\n
Po co okulary przeciws\u0142oneczne ludziom g\u00f3r?<\/h2>\n
Powodu ca\u0142ego zamieszania nie dostrze\u017cemy jednak go\u0142ym okiem. Wrogiem naszego wzroku s\u0105 bowiem promienie ultrafioletowe (UVA, UVB, UVC) – czyli niewidoczne wi\u0105zki mocno skondensowanego \u015bwiat\u0142a. To one zagra\u017caj\u0105 naszej sk\u00f3rze i s\u0105 w stanie uszkodzi\u0107 wzrok. No zaraz, zaraz, ale dlaczeg\u00f3\u017c to mi\u0142o\u015bnicy g\u00f3r, mieliby bardziej uwa\u017ca\u0107 na ultrafiolet, ni\u017c osoby, kt\u00f3re rzadko wypuszczaj\u0105 si\u0119 poza granic\u0119 miasta, skoro \u015bwieci nam to samo s\u0142o\u0144ce? – zapytaj\u0105 osoby bardziej dociekliwe.<\/p>\n
Okazuje si\u0119, \u017ce w warunkach g\u00f3r wysokich, wyst\u0119puj\u0105 czynniki, kt\u00f3re pot\u0119gowa\u0107 b\u0119d\u0105 zagro\u017cenie. Nie do\u015b\u0107, \u017ce promienie na du\u017cych wysoko\u015bciach s\u0105 bardziej intensywne (szacuje si\u0119, \u017ce na 3 tys. m mo\u017cemy mie\u0107 do czynienie z podw\u00f3jn\u0105 dawk\u0105 ultrafioletu), to jeszcze sytuacj\u0119 pogarszaj\u0105 zalegaj\u0105ce tam: \u015bnieg i l\u00f3d – kt\u00f3re maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do odbijania \u015bwiat\u0142a. Efekt? Je\u015bli podczas eskapad w wy\u017csze partie g\u00f3r nie zadbamy w wystarczaj\u0105cy spos\u00f3b o nasze oczy, narazimy si\u0119 na powa\u017cne problemy. Na wczesnym etapie b\u0119d\u0105 to: b\u00f3l g\u0142owy, \u0142zawienie i pieczenie spoj\u00f3wek, czy zaburzenia w widzeniu. Po pewnym czasie nawet tzw. \u015bnie\u017cna \u015blepota, czyli maj\u0105ce gwa\u0142towny przebieg, zapalenie spoj\u00f3wek i rog\u00f3wki, kt\u00f3re mo\u017ce si\u0119 utrzymywa\u0107 nawet kilka dni.<\/p>\n
Czy ka\u017cde ciemne okulary b\u0119d\u0105 nas chroni\u0107?<\/h2>\n
A wi\u0119c jest problem w postaci siej\u0105cych spustoszenie promieni UV, kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie niebezpieczne s\u0105 w g\u00f3rach. Recept\u0105 powinny by\u0107 ciemne szkie\u0142ka, kt\u00f3re maj\u0105 zneutralizowa\u0107 \u201cwroga\u201d. Ale czy ciemniejsze okulary zawsze uchroni\u0105 nas od skutk\u00f3w kontaktu z gro\u017anym ultrafioletem? Ot\u00f3\u017c nie! Trzeba wyra\u017anie powiedzie\u0107, \u017ce nie ka\u017cde modele, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 jak przeciws\u0142oneczne, s\u0105 nimi w rzeczywisto\u015bci. W sklepikach i na straganach spotka\u0107 mo\u017cemy liczne “wynalazki”, kusz\u0105ce zwykle cen\u0105, ale nieb\u0119d\u0105ce w stanie zatrzyma\u0107 promieni UV. Korzystaj\u0105c z takich okular\u00f3w mo\u017cemy wr\u0119cz napyta\u0107 sobie biedy, gdy\u017c ciemne szkie\u0142ka rozleniwiaj\u0105 nasz wzrok. Oczy, w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce s\u0105 chronione, \u201cwy\u0142\u0105czaj\u0105\u201d mechanizmy obronne, takie jak cz\u0119stsze mruganie powiekami. Tym samym nara\u017camy si\u0119 na zainkasowanie jeszcze wi\u0119kszej dawki ultrafioletu. Wniosek jest oczywisty: okular\u00f3w \u201cpseudos\u0142onecznych\u201d, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 stosownego filtra UV, nale\u017cy unika\u0107 jak ognia, bo to prosta droga do uszkodzenia wzroku. Du\u017co bezpieczniej b\u0119dzie, je\u015bli zdecydujemy si\u0119 w og\u00f3le zrezygnowa\u0107 z okular\u00f3w.<\/p>\n
![\"okulary](\"https:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/cover2-1.jpg\" "\\"okulary")
O tym, \u017ce mamy do czynienia z prawdziwymi okularami przeciws\u0142onecznymi, \u015bwiadcz\u0105 odpowiednie atesty. (fot. La Sportiva)<\/p><\/div>\n
Okulary przeciws\u0142oneczne – rodzaje<\/h2>\n
O tym, \u017ce mamy do czynienia z prawdziwymi okularami przeciws\u0142onecznymi \u015bwiadcz\u0105 stosowne atesty, np:<\/p>\n
- \n
- ISO 9001:2000<\/li>\n
- 89\/686\/EWG<\/li>\n
- EN 166:2001<\/li>\n
- EN 1836+A1:2009<\/li>\n<\/ul>\n
Wiemy ju\u017c jak odr\u00f3\u017cni\u0107 prawdziwe okulary przeciws\u0142oneczne od tych “podrabianych”. Na tym jednak nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 wa\u017cne informacje. Kategoria, o kt\u00f3rej m\u00f3wimy, nie jest jednorodna i warto przyjrze\u0107 si\u0119 z bliska temu, co dok\u0142adnie zawiera. O czym powinni\u015bmy pami\u0119ta\u0107, wybieraj\u0105c okulary g\u00f3rskie? Poni\u017cej znajdziecie ma\u0142\u0105 \u015bci\u0105g\u0119.<\/p>\n
Kategorie soczewek<\/h3>\n
Okulary, okularom nier\u00f3wne. Dlatego, \u017ceby uporz\u0105dkowa\u0107 nieco temat, wprowadzono czyteln\u0105 klasyfikacj\u0119. W specyfikacji technicznej takiego sprz\u0119tu znajdziemy cyfr\u0119, kt\u00f3ra od razu m\u00f3wi nam na jaki zakres ochrony mo\u017cemy liczy\u0107:<\/p>\n
Kategoria 0<\/strong>
\nW tej grupie znajdziemy modele okular\u00f3w, ze szk\u0142ami prze\u017aroczystymi, kt\u00f3re przepuszczaj\u0105 a\u017c 80 – 100% \u015bwiat\u0142a. Cz\u0119sto stosuje si\u0119 je przy sk\u0105pym o\u015bwietleniu, by os\u0142oni\u0107 oczy od piasku, b\u0105d\u017a wiatru.<\/p>\nKategoria 1<\/strong>
\nPrzepuszczalno\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a kszta\u0142tuje si\u0119 tu na poziomie 43 – 80%, co sprawia, \u017ce w tej kategorii znale\u017a\u0107 mo\u017cemy okulary odpowiednie do stosowania w pochmurne dni, gdy promienie s\u0142oneczne operuj\u0105 z mniejsz\u0105 si\u0142\u0105. Mo\u017cemy je rozpozna\u0107 po jasnej barwie szkie\u0142.<\/p>\nKategoria 2<\/strong>
\nW kategorii 2 znajdziemy okulary legitymuj\u0105ce si\u0119 przepuszczalno\u015bci\u0105 na poziomie 18 – 43%. Tego typu modele stosuje si\u0119 na przyk\u0142ad, gdy mamy do czynienia ze zmiennym o\u015bwietleniem.<\/p>\nKategoria 3<\/strong>
\nTo chyba najbardziej popularna ze wszystkich kategorii. Pod cyfr\u0105 3 kryj\u0105 si\u0119 okulary bardzo uniwersalne (zwykle o br\u0105zowych lub niebieskich szk\u0142ach). Przepuszczalno\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a na poziomie 8 – 18% sprawia, \u017ce sprawdz\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno podczas wakacyjnego leniuchowania na pla\u017cy, jak i w trakcie wi\u0119kszo\u015bci wycieczek w ni\u017csze i \u015brednie g\u00f3ry.<\/p>\nKategoria 4<\/strong>
\nTutaj znajdziemy okulary wyposa\u017cone w najciemniejsze ze szkie\u0142 o przepuszczalno\u015bci \u015bwiat\u0142a na poziomie 3 – 8%. Je\u015bli w planach mamy wypraw\u0119 w g\u00f3ry wysokie, w\u0119dr\u00f3wki po lodowcu, szusowanie po stoku, czy uprawiamy \u017ceglarstwo, to nasze poszukiwania powinny by\u0107 prowadzone w\u0142a\u015bnie w obr\u0119bie tej grupy. Jest te\u017c jedna wa\u017cna rzecz, o kt\u00f3rej trzeba pami\u0119ta\u0107: takie okulary nie mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane do prowadzenia samochodu.<\/p>\n![\"Okulary](\"http:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/2-2.jpg\" "\\"okulary")
Tam, gdzie \u015bnieg, l\u00f3d i du\u017ce wysoko\u015bci, przydadz\u0105 si\u0119 okulary g\u00f3rskie z soczewkami kategorii 4. (fot. Ortovox)<\/p><\/div>\n
Znajomo\u015b\u0107 powy\u017cszych kategorii jest podstaw\u0105, je\u015bli zale\u017cy nam na dobrym dopasowaniu modelu do charakteru aktywno\u015bci. Okazuje si\u0119, \u017ce poj\u0119cie \u201cokulary g\u00f3rskie\u201d ma du\u017co w\u0119\u017csze znaczenie, ni\u017c zwrot \u201cokulary przeciws\u0142oneczne\u201d. Je\u015bli my\u015blimy o nieco wy\u017cszych g\u00f3rach, ni\u017c poczciwe Beskidy, to takich modeli na dobr\u0105 spraw\u0119 szuka\u0107 powinni\u015bmy jedynie w dw\u00f3ch ostatnich kategoriach. To, czy zdecydujemy si\u0119 na kat. 3, czy mo\u017ce wybierzemy kat. 4, zale\u017cy od specyfiki miejsc, do jakich si\u0119 udajemy (wysoko\u015bci n.p.m.; tego, czy planujemy poruszanie si\u0119 po lodowcu, b\u0105d\u017a \u015bniegu).<\/p>\n
A co, je\u015bli ogl\u0105dane przez nas okulary nie zosta\u0142y przypisane do \u017cadnej kategorii? W tym przypadku od razu powinna nam si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 ostrzegawcza “kontrolka”, bowiem jest bardzo prawdopodobne, \u017ce producent ma co\u015b do ukrycia.<\/p>\n
Kolor soczewek<\/h3>\n
W przypadku okular\u00f3w przeciws\u0142onecznych kolor szkie\u0142 ma znaczenie. I nie chodzi tu jedynie o mo\u017cliwo\u015b\u0107 dopasowania “patrza\u0142ek” do barwy stroju czy szpeju, ale o lepsze widzenie w \u015bci\u015ble okre\u015blonych warunkach. Oto przyk\u0142ady popularnych kolor\u00f3w:<\/p>\n
Soczewki \u017c\u00f3\u0142te<\/strong>
\nStosowane s\u0105 przy nieco s\u0142abszym \u015bwietle (pochmurne dni, czas po zmierzchu) i s\u0142u\u017c\u0105 zwi\u0119kszeniu kontrastu.<\/p>\nSoczewki r\u00f3\u017cowe<\/strong>
\nCz\u0119sto u\u017cywa si\u0119 ich przy mniejszym nat\u0119\u017ceniu \u015bwiat\u0142a. Pozwalaj\u0105 ostrzej widzie\u0107 detale, a przy tym nie zak\u0142\u00f3caj\u0105 w\u0142a\u015bciwej percepcji barw.<\/p>\nSoczewki zielone<\/strong>
\nPodobnie jak w przypadku soczewek \u017c\u00f3\u0142tych i r\u00f3\u017cowych, zwykle u\u017cywa si\u0119 ich przy nieco s\u0142abszym o\u015bwietleniu, gdy\u017c poprawiaj\u0105 kontrast. Nie mog\u0105 by\u0107 stosowane przez kierowc\u00f3w, poniewa\u017c zak\u0142\u00f3caj\u0105 postrzeganie rzeczywistych kolor\u00f3w.<\/p>\nSoczewki szare<\/strong>
\nFakt, \u017ce w najmniejszym stopniu ingeruj\u0105 w barwy, sprawia \u017ce ch\u0119tnie s\u0105 wybierane przez mi\u0142o\u015bnik\u00f3w g\u00f3r, kt\u00f3rzy nastawieni s\u0105 na podziwianie \u0142adnych widok\u00f3w na trasie.<\/p>\nSoczewki br\u0105zowe<\/strong>
\nDobrze spisuj\u0105 si\u0119 przy mocniejszym s\u0142o\u0144cu. Poprawiaj\u0105 kontrast oraz ostro\u015b\u0107 widzenia. Dzi\u0119ki nim oczy s\u0105 mniej nara\u017cone na zm\u0119czenie.<\/p>\n![\"Okulary](\"http:\/\/8a.pl\/8academy\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/3-4.jpg\" "\\"okulary")
Kolor szkie\u0142 ma wp\u0142yw na funkcjonalno\u015b\u0107 okular\u00f3w. (fot. Marmot)<\/p><\/div>\n
Z czego wykonane s\u0105 soczewki?<\/h3>\n
Soczewki r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 mog\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 tak\u017ce materia\u0142em, z jakiego zosta\u0142y wykonane.<\/p>\n
Soczewki szklane<\/strong>
\nDo niedawna soczewki wykonano g\u0142\u00f3wnie ze szk\u0142a, kt\u00f3rego atutem by\u0142a du\u017ca odporno\u015b\u0107 na zarysowania, a wad\u0105 dosy\u0107 wysoka waga.<\/p>\nSoczewki plastikowe<\/strong>
\nNaturaln\u0105 kolej\u0105 rzeczy by\u0142o si\u0119gni\u0119cie po du\u017co l\u017cejszy plastik. Pocz\u0105tkowo problemem by\u0142a tu wra\u017cliwo\u015b\u0107 na zarysowania, z kt\u00f3r\u0105 postanowiono walczy\u0107 poprzez zastosowanie specjalne utwardzonej pow\u0142oki ochronnej.<\/p>\nSoczewki z poliw\u0119glanu<\/strong>
\nW tej grupie znajdziemy modele o najbardziej wytrzyma\u0142ych soczewkach. Takie, kt\u00f3rych z powodzeniem mo\u017cemy u\u017cywa\u0107 podczas wymagaj\u0105cych aktywno\u015bci.<\/p>\nRodzaje filtr\u00f3w w soczewkach<\/h3>\n
Z jakimi rodzajami filtr\u00f3w mo\u017cemy mie\u0107 do czynienia w okularach przeciws\u0142onecznych? Oto przyk\u0142ady popularnych rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n
Filtr UV 400<\/strong>
\nZadaniem tego filtra jest odbijanie promieni ultrafioletowych, wyst\u0119puj\u0105cych we wszystkich mo\u017cliwych zakresach. Obecno\u015b\u0107 UV 400 w okularach, gwarantuje pe\u0142n\u0105 ochron\u0119 przed szkodliwym ultrafioletem. Przyk\u0142ad okular\u00f3w z filtrem UV 400:\u00a0Ryders Rockwork.<\/p>\nFiltr polaryzacyjny<\/strong>
\nDzi\u0119ki \u201ct\u0142umieniu\u201d \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re odbija si\u0119 od \u015bniegu, piasku, czy tafli wody, w takich okularach widzie\u0107 b\u0119dziemy kolory bli\u017csze tym rzeczywistym. Szk\u0142a z filtrem polaryzacyjnym polecane s\u0105 osobom uprawiaj\u0105cym sport (w tym wszelkiego rodzaju aktywno\u015bci g\u00f3rskie). Przydaj\u0105 si\u0119 te\u017c kierowcom, dla kt\u00f3rych wa\u017cne znaczenie ma wy\u017cszy kontrast widzianych obiekt\u00f3w. Przyk\u0142ad takiego rozwi\u0105zania:\u00a0Ryders Polarized Technology, zastosowany m.in. w modelu\u00a0Ryders Cakewalk.<\/p>\nFiltr fotochromowy<\/strong>
\nOkulary ze szk\u0142ami fotochromowymi potrafi\u0105 dostosowywa\u0107 si\u0119 do warunk\u00f3w atmosferycznych, zapewniaj\u0105c optymaln\u0105 w danym momencie ochron\u0119. Gdy mamy do czynienia z mocniejszymi promieniami s\u0142o\u0144ca, staj\u0105 si\u0119 ciemniejsze i s\u0105 gotowe na zatrzymanie wi\u0119kszej dawki UV, a je\u015bli s\u0142o\u0144ce zaczyna operowa\u0107 s\u0142abiej – ja\u015bniej\u0105. Taka przemiana nie dokonuje si\u0119 jednak “w oka mgnieniu”, ale zwykle potrzeba na ni\u0105 kilku minut. Przyk\u0142ad: okulary wysokog\u00f3rskie Cebe Proguide z soczewkami\u00a0Variochrom Peak Grey PC AF Silver Flash Mirror<\/strong>, kt\u00f3re dostosowuj\u0105 stopie\u0144 przyciemnienia w przedziale od 45.47% do 6.83% (kat. 2- kat. 4).<\/p>\n